CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ
CÁC EM

KHỞI ĐỘNG
Năm 2006, các nhà khoa học đã
phát hiện ra một con hươu có
màu lông trắng khác biệt với màu
lông của những con hươu khác ở
một vùng núi miền Đông nước
Đức. Hãy tìm hiểu nguyên nhân
dẫn đến sự khác biệt về màu lông
của con hươu trắng này.
Nguyên nhân là: do một hiện
tượng đột biến gene gọi là albinism
(bạch tạng).

Hình. Đàn hươu đang gặm cỏ

BÀI

38

ĐỘT BIẾN GENE

MỤC TIÊU

1

Phát biểu được khái niệm đột biến gene. Lấy được ví dụ minh hoạ

2

Trình bày được ý nghĩa và tác hại của đột biến gene

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

KHÁI NIỆM ĐỘT
BIẾN GENE
Tìm hiểu khái niệm đột biến
gene

02
Ý NGHĨA VÀ TÁC HẠI CỦA
ĐỘT BIẾN GENE
Tìm hiểu ý nghĩa và tác hại của đột biến gene

1

KHÁI NIỆM ĐỘT
BIẾN GENE

Đột biến gene
là gì?

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN

- Quan sát Hình 38.1 và hoàn thành
PHT 1.
- Thời gian hoat động : 5 phút.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI THEO
KĨ THUẬT LẪU BĂNG
CHUYỀN
- Mỗi lần di chuyển trao đổi với bạn
1 câu, để thống nhất đáp án.
- Thời gian trao đổi mỗi lần 1 phút.

CÂU TRẢ LỜI

- Đột biến gene là những biến đổi trong cấu trúc của gene liên
quan đến một hoặc một vài cặp nucleotide.
- Đột biến liên quan đến một cặp nucleotide gọi là đột biến
điểm.
- Một số dạng đột biến gene: Mất, thêm, thay thế một hay một
số cặp nucleotide

Lấy thêm ví dụ về đột biến gene ở vật nuôi và
cây trồng.

Ngựa vằn bị đột biến gây mất vằn

Hình. Ngựa vằn bình thuờng

Hình. Ngựa vằn đột biến

Bò đột biến gây kiểu hình dị dạng

Hình. Bò bình thuờng 4 chân, to, khỏe

Hình. Bò đột biến chỉ có 2 chân, yếu ớt

Xem video và cho biết nội dung?

NGUYÊN NHÂN?
Do ảnh hưởng từ bên trong hay
bên ngoài cơ thể rối loạn quá
trình nhân đôi DNA

G

C

Một vài nguyên nhân điển hình gây đột biến gene:
Tia UV, thuốc lá, chất độc hại (dioxins, nicotine,…),
virus viêm gan B, virus Hecpet,…

Do tác động của các tác nhân vật lý (nhiệt độ, tia tử ngoại, tia
phóng xạ..) , hóa học (thuốc trừ sâu, 5BU..) hay sinh học (các
loại virus…)

Máy bay Mỹ rải chất độc da cam, …

Và hóa chất bảo vệ thực vật

Do rối loạn quá trình sinh lý, sinh hóa bên trong tế bào (xảy ra tự nhiên).

Rối loạn quá trình trao đổi chất của tế bào

Tác nhân
môi trường

Sự nhân đôi của AND xảy ra sai sót

cc
cc
c

Đột biến gene có
ảnh hưởng gì
đến cơ thể sinh
vật không?

2

Ý NGHĨA VÀ TÁC HẠI
CỦA ĐỘT BIẾN GENE

PHIẾU HỌC TẬP 2
HOẠT ĐỘNG NHÓM 4
- Theo kĩ thuật khăn trải
bàn
- Hoàn thành PHT 2
- Thời gian: 5 phút

CÂU TRẢ LỜI PHT 2

1. Đột biến có lợi: b,d
Đột biến có hại: a,c.
2. Ý nghĩa của đột biến gene:
+ Đột biến gene cung cấp nguyên liệu phong phú cho quá trình tiến hóa.
+ Một số đột biến có lợi hoặc vô hại với bản thân sinh vật.
- Tác hại của đột biến gene: Phần lớn đột biến gen gây biến đổi kiểu hình
theo hướng có hại cho bản thân sinh vật.
3. HS đưa ra các tiêu chí để trang biện theo 2 hướng: nên và không nên
loại khỏi quần thể sinh vật những sinh vật khác với các cá thể khác.

2/ Ý NGHĨA VÀ TÁC HẠI CỦA ĐỘT BIẾN GEN:
- Đột biến gene cung cấp nguyên liệu phong phú cho quá trình tiến hóa.
- Phần lớn đột biến gen gây hại cho cơ thể sinh vật, một số ít có lợi hoặc vô
hại.

Lấy một số ví dụ để chỉ ra đột biến gene có lợi cho cơ thể sinh
vật và cho nhu cầu của con người.
Trả lời
►Đột biến gene có lợi
+ Giống cà chua đột biến gene có hàm
lượng gamma aminobutyric acid (GABA)
trong quả cao hơn khoảng 5 – 6 lần so
với cà chua trong tự nhiên.
+ Ngô ngọt đột biến gene có hàm lượng
đường trong hạt cao

Tạo ra đột biến giống lúa có nhiều ưu điểm

Hình. Giống lúa bình thuờng ít hạt, dễ đổ ngã

Hình. Giống lúa đột biến hạt to, chắc cây chống đổ
ngã

Tạo ra đột biến mai vàng 150 cánh

Hình. Mai vàng bình thuờng 5 cánh

Hình. Mai vàng đột biến 150 cánh

Tạo ra đột biến sầu riêng cơm vàng, hạt lép (Cái Mơn- Bến Tre)

Hình. Sầu riêng bình thuờng hạt to

Hình. Sầu riêng hạt lép, cơm vàng

Tạo ra đột biến ngô phòng ngừa sâu hại

Hình. Ngô bình thuờng dễ sâu hại và ngô bị gây đột biến ngừa sâu

Tạo ra đột biến giống lúa có nhiều ưu điểm

Hình. Giống lúa bình thuờng ít hạt, dễ đổ ngã

Hình. Giống lúa đột biến hạt to, chắc cây chống đổ
ngã

Nên hay không nên loại bỏ khỏi quần thể
các cá thể sinh vật có đặc điểm khác biệt so
với các cá thể khác?
Quần thể sinh vật muốn tồn tại và phát triển phải có sự
thích nghi với môi trường sống. Mà môi trường sống luôn
thay đổi.
Do đó, nếu quần thể sinh vật có tính đa hình (có nhiều cá thể
có đặc điểm khác biệt) thì quần thể sinh vật sẽ có khả năng
thích nghi cao với sự thay đổi của môi trường.
Bởi vậy, nếu loại bỏ khỏi quần thể các cá thể sinh vật có đặc
điểm khác biệt so với các cá thể khác thì sẽ đe dọa đến khả
năng tồn tại, phát triển và tiến hóa của quần thể sinh vật

Không nên loại bỏ khỏi quần thể các cá thể sinh vật có
đặc điểm khác biệt so với các cá thể khác.

Đột biến
điểm

Biến đổi liên quan đến 1 cặp Nu
Thay thế 1 cặp Nu
Các dạng

Thêm 1 cặp Nu

Đột biến
gen

Cơ chế

Ý nghĩa
Tiến hóa

Mất 1 cặp Nu

Hậu quả
Chọn
giống

Sự kết cặp không đúng trong nhân
đôi ADN

Vật lý: UV

Các tác nhân đột biến

Hóa học: 5-BU

Có lợi, có hại hoặc trung tính. Phụ
thuộc vào tổ hợp gen và điều kiện
môi trường.

Sinh học: Vi rút

VƯỢT CHƯỚNG
NGẠI VẬT

GIỎI QUÁ!!! CẢM ƠN BẠN
ĐÃ GIÚP GẤU QUA SÔNG

Những biến đổi trong
cấu trúc của gen liên
quan tới một hoặc một
số cặp nucleotide

Đột biến gene là gì?

Tia UV, khói thuốc lá,
chất độc hại
(nicotine, dioxins,..)

Những tác nhân nào
gây đột biến gene?

Đột biến thay thế 1 cặp
A-T thành cặp G-C.

Đột biến từ gen I sang gen II
làm số liên kết hidro tăng
thêm 1, là dạng đột biến gì?

Biến đổi gen trội thành
gen lặn và chỉ biểu hiện
khi ở dạng đồng lặn

Đột biến gen trội thành gen lặn
biểu hiện ra kiểu hình ở dạng đồng
hợp hay dị hợp?

c

Đột biến từ gen I sang gen II làm giảm số
lượng liên kết hidro là dạng đột biến gì?
A. Thay 1 cặp T-A bằng 1 cặp C-G.
B. Thay 1 cặp A-T bằng 1 cặp G-C.
C. Thay 1 cặp C-G bằng 1 cặp T-A.
D. Thay 1 cặp A-T bằng 1 cặp C-G.

Đột biến gene không chỉ phụ thuộc
vào loại tác nhân, liều lượng,
cường độ của loại tác nhân gây
đột biến mà còn phụ thuộc vào đặc
điểm cấu trúc của gene

Việc đột biến gene có
xảy ra hay không phụ
thuộc vào yếu tố nào?

DẶN DÒ VỀ NHÀ
1. Đọc lại bài và hoàn thành các bài tập
trong vở giao bài tập
2. Tìm hiểu thêm những ứng dụng của di
truyền Mendel trong thực tiễn đời sống
3. Đọc và tìm hiểu trước bài mới

C
Ú
H
T
T
Ế
K

CÁM ƠN CÁC EM ĐÃ
THEO DÕI BÀI HỌC
Khoa học tự nhiên 9