CHÀO MỪNG THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP
Môn: Ngữ văn 6
Giáo viên: .........
Lớp:......................................

HOẠT ĐỘNG 1: HÌNH
THÀNH KIẾN THỨC

BÀI 4: QUÊ HƯƠNG YÊU DẤU
TIẾT 52: BIỆN PHÁP TU TỪ.
NGHĨA CỦA TỪ

I. LÝ THUYẾT

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Làm việc nhóm cặp đôi 2 phút

Đọc câu thơ sau:
Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay
(Trích Việt Bắc -Tố Hữu)

? Áo chàm để chỉ ai? Tại sao nói
như vậy?

Chỉ người dân Việt Bắc với trang
phục đặc trưng là áo chàm .

- Áo Chàm
(Dấu hiệu)

(Sự vật)

có quan hệ tương cận(gần nhau)

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện
tượng, khái niệm bằng tên của
sự vật, hiện tượng, khái niệm
khác có mối quan hệ tương cận
với nó, nhằm tăng sức gợi hình,
gợi cảm cho sự diễn đạt.

Hoán dụ giống và khác so với ẩn dụ.
Ẩn dụ
Giống
Khác

Hoán dụ

Hoán dụ giống và khác so với ẩn dụ.
Ẩn dụ
Giống
Khác

Hoán dụ

- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự
vật, hiện tượng khác.
- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự
diễn đạt.
Dựa vào nét tương cận
Dựa vào nét tương
Vd: Mặt trời của mẹ, em nằm
đồng
trên lưng.
Vd: Mỗi năm hoa đào nở.

Các từ in đậm để chỉ ai, chỉ cái gì?
Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè.
( Tố Hữu )

Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
( Hoàng Trung Thông)

Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè.
( Tố Hữu )
“Huế”

Người dân xứ Huế

Lấy vật chứa đựng để gọi vật
được chứa đựng.
“đổ máu”

Chiến tranh

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật.

Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
( Hoàng Trung Thông )

Bàn tay ta
(Một bộ phận)

Người lao động
(Toàn thể)

Lấy một bộ phận để gọi toàn thể.

Các mối quan hệ của hoán dụ:
-Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;
-Lấy vật chứa đựng để gọi vật được chứa đựng;
-Lấy một bộ phận để gọi toàn thể.

2. Nghĩa của từ
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2:
Nhóm lớn 2 phút
*Cụm từ:
- Khỏe như voi:
- Nước mắt cá sấu
*Nghĩa của cụm từ
- Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng nhân
từ của kẻ xấu.
- Rất khỏe

2. Nghĩa của từ
Thành ngữ
Vd : khỏe như voi: rất khỏe
Vd 2: Nước mắt cá sấu
->Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng
nhân từ của kẻ xấu

2. Nghĩa của từ
Thành ngữ
Vd : khỏe như voi: rất khỏe
=> Nghĩa gốc
Vd 2: Nước mắt cá sấu
->Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng
nhân từ của kẻ xấu => Nghĩa chuyển

2. Nghĩa của từ
Thành ngữ:
- Là cụm từ cố định biểu thị một ý nghĩa hoàn
chỉnh.
- Nghĩa của thành ngữ được giải thích bằng nghĩa
gốc hoặc nghĩa chuyển.

HOẠT ĐỘNG 2 :
LUYỆN TẬP:

II. LUYỆN TẬP:

Câu 1 (trang 99 SGK Ngữ văn 6 tập 1)
Các từ ngữ in đậm trong những câu sau có ý nghĩa hoán dụ.
Em hãy giải thích nghĩa của các từ ngữ đó:
a. Suốt một đời người, từ thuở lọt lòng trong chiếc nôi tre,
đến
khi nhắm mắt xuôi tay, nằm trên chiếc giường tre, tre với
mình
sống có nhau, chết có nhau, chung thủy.
b. Tre giữ làng giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa
chín.
c. Thị thơm thì giấu người thơm
Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà.

Câu 3 (trang 100 SGK Ngữ văn 6 tập 1)
Những dòng thơ: Đẽo cày theo ý người ta/ Sẽ thành
khúc gỗ chẳng ra việc gì. gợi cho em liên tưởng
đến thành ngữ nào? Giải thích ý nghĩa ngắn gọn
của thành ngữ đó.
 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
*THẢO LUẬN NHÓM LỚN 5 PHÚT
NHÓM 1: BÀI TẬP 1 CÂU A SGK/99
NHÓM 2: BÀI TẬP 1 CÂU B SGK/99
NHÓM 3: BÀI TẬP 1 CÂU C SGK/100
NHÓM 4: BÀI TẬP 3 SGK/100

1. Bài tập 1 SGK
a. Nhắm mắt xuôi tay: lìa đời, chết đi, về cõi vĩnh hằng.

1. Bài tập 1 SGK
b. Mái nhà tranh, đồng lúa chín: hình ảnh quen thuộc
của làng quê Việt Nam.
 

1. Bài tập 1 SGK
c. Áo cơm cửa nhà: cuộc sống chân chất, giản đơn, giản
dị của con người Việt Nam.
 

2. Câu 3 (trang 100 SGK Ngữ văn 6 tập 1)
Những dòng thơ :
Đẽo cày theo ý người ta.
Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì.
 Gợi cho em liên tưởng đến thành ngữ nào? Giải
thích ý nghĩa ngắn gọn của thành ngữ đó.
 

2. Câu 3 (trang 100 SGK Ngữ văn 6 tập 1)
Những dòng thơ Đẽo cày theo ý người ta/ Sẽ thành
khúc gỗ chẳng ra việc gì gợi cho em liên tưởng đến
thành ngữ : “Đẽo cày giữa đường”.
- Ý nghĩa: thành ngữ phê phán những người quá nghe theo
ý kiến người khác mà không soi xét kĩ lưỡng, dẫn đến các
việc làm không thành công.

HOẠT ĐỘNG
3: VẬN DỤNG

Hoàn thành bài tập 2, 4 SGK/100
Viết một đoạn văn ngắn (5 – 7 câu) nói về tình yêu
quê hương đất nước của em, trong đoạn văn có sử dụng ít
nhất một biện pháp tu từ hoán dụ, và một thành ngữ.