Bài 4: Yếu tố kì ảo trong truyện kể
Văn bản 1:

Hải khẩu linh từ

(Đền thiêng cửa biển)

Đoàn Thị Điểm

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
Giúp học sinh
1. Về kiến thức:
- Nhận biết và phân tích được một vài yếu tố của truyện truyền kỳ về đề tài nhân vật, ngôn
ngữ, thủ pháp nghệ thuật
- Đánh giá vai trò của yếu tố kỳ ảo trong chuyện truyền kỳ, liên hệ với yếu tố này trong các
thể loại khác
2. Về năng lực:
-Vận dụng kinh nghiệm, trải nghiệm, trải nghiệm cuộc sống để đánh giá, phê bình, thể hiện
cảm xúc, suy nghĩ về văn học.
- Vận dụng kiến thức để phân tích đánh giá nghệ thuật sử dụng điển cố trong tác phẩm văn học.
-Biết trình bày, so sánh đánh giá tác phẩm văn học. Qua đó làm nổi bật những yếu tố vay mượn,
cải biên, sáng tạo của một tác phẩm văn học mà nó chịu ảnh hưởng
3. Về phẩm chất: Có thái độ trân trọng yêu quý, bảo vệ thiên nhiên, có lối sống hòa hợp với
thế giới tự nhiên

ĐỀ MỤC BÀI GIẢNG
I

Tri thức ngữ văn

1. Truyện truyền kì
2. Các yếu tố
3. Đặc điểm ngôn ngữ truyện truyền kỳ
II
Đọc – hiểu văn bản
1. Đọc văn bản
2. Tìm hiểu chung
3. Khám phá văn bản
III

TỔNG KẾT
1. Nội dung
2. Nghệ thuật

Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG
Hãy chọn cặp đôi tương ứng
TÁC GIẢ - TÁC PHẨM

TÁC PHẨM

TÁC GIẢ

1

Nguyễn Dữ

2

Đoàn Thị Điểm

3

Bồ Tùng Linh

4

Lý Tế Xuyên

A

Liêu trai chí dị

B Truyền kì mạn lục
C

Việt điện u linh

D

Truyền kì tân phả

chia sẻ!!!
- Ấn tượng của em về 1 truyện truyền kì Việt Nam.
- Về một điều kì diệu mà em mong muốn sẽ xuất hiện trong cuộc
sống của mình.

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
NHÓM: ………………………Lớp: ….
Thời gian: 5 phút
NHIỆM VỤ: Thảo luận, chia sẻ những hiểu biết về truyện truyền kì.
PHƯƠNG DIỆN

KHÁI NIỆM

ĐẶC ĐIỂM

Nhân vật kì ảo
Sự việc kì ảo
Thủ pháp kì ảo

NHẬN XÉT
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
NHÓM: ………………………Lớp: ….
Thời gian: 5 phút
NHIỆM VỤ: So sánh điểm giống và khác nhau của yếu tố kì ảo trong
truyện truyền kì trung đại và truyện dân gian
TIÊU CHÍ

YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG TRUYỆN
TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI

YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG
TRUYỆN DÂN GIAN

ĐẶC ĐIỂM
TÍNH CHẤT
CÁCH THAM DỰ

NHẬN XÉT
……………………………………………………………………………………
………………………………………………………………

Biểu đồ
I. Tri thức ngữ văn
1. Khái niệm truyện truyền kì
- Là thể loại văn xuôi tự sự, có nguồn gốc từ văn học Trung
Quốc (xuất hiện vào cuối đời Đường), được tiếp nhận và
phát triển ở Việt Nam.
- Phát triển trên nền tảng truyện thần thoại, truyền
thuyết.. của văn học dân gian và tín ngưỡng trong văn hóa
tinh thần dân tộc

2. Các yếu tố kì ảo

Hành tung
biến hóa
Năng lực siêu
nhiên, xuất thân
kỳ lạ, diện mạo,
thân phận khác
thường.

Nhân vật
kì ảo

Tương tác
với nhân
vật phàm
trần

Sự việc kì ảo
- Các biến cố, sự kiện, hành động kỳ ảo liên kết với nhau
thành chuỗi, tạo nên cốt truyện li kỳ, huyễn hoặc.

Thủ pháp nghệ thuật Sao chưa thoát khỏi

Kết hợp linh hoạt giữa
yếu tố kỳ ảo và thực

Biểu hiện ở sự hòa trộn
nhiều không gian,
thống nhất về thời gian

Phân biệt yếu tố kì ảo trong truyện
dân gian và truyện truyền kì
Giống:

Đều là các yếu tố kì lạ, hoang đường, phi hiện thực được nhà văn sáng tạo;
được sử dụng ở nhiều bình diện

Truyện dân gian:
Thể hiện quan niệm dân
gian về thế giới siêu nhiên
hoặc niềm tin vào công lý.

Điểm
khác

Truyện truyền kì:
Đằng sau yếu tố kì ảo là những
vấn đề cốt lõi của hiện thực;
quan niệm và thái độ của tác giả
đối với đời sống đương thời.

3. Đặc điểm ngôn ngữ truyện truyền kì

Đan xen giữa tản
văn và biền văn,
vận văn.

Sử dụng lối nói so
sánh, ẩn dụ, ngôn
ngữ hoa mĩ, cầu kỳ.

Hình thức biểu đạt trong
truyện truyền kỳ thường cầu
kỳ, phóng đại, dùng nhiều
điển cố, hình ảnh mang tính
biểu trưng

II. Đọc - hiểu văn bản
1
2

Đọc văn bản
Đọc kỹ văn bản "Hải khẩu linh từ”
để nắm bắt nội dung chính.
Tìm hiểu chung

a. Tác giả: Đoàn Thị Điểm, biệt hiệu Hồng Hà nữ sĩ, gia đình khoa bảng, là người tài
sắc

b. Văn bản
- Thể loại: Truyền kỳ
- Xuất xứ: Trích từ "Truyền kỳ tân phả"

- Nội dung: Kể về Bích Châu, một phi cung đời Trần tài sắc, đức độ, quan
tâm chính sự. Viết dựa trên 1 số sự kiện lịch sử có thật

1705 - 1748

3. Khám phá văn bản
a. Đề tài, cốt truyện

- Đề tài: Quá trình thống nhất giang sơn của các
triều đại phong kiến, sự kiện lịch sử diễn ra ở
đời Trần, đời Lê

- Cốt truyện: Gắn với các yếu tố văn
hóa, tín ngưỡng về đền thờ bà Bích Châu

b.Nhân vật
- Hệ thống nhân vật
+ Vua Trần Duệ Tông, Bích Châu, các
phụ lão, Giao thần, vua Lê Tánh Tông,
Nguyễn Trọng Ý, Lương Tế Vinh,

+ Nhân vật chính là nàng Bích Châu