HÉC – TO

TỪ BIỆT ĂNG-ĐRO-MÁC
Trích sử thi I-li-at
( Ô-đi-xê)

GV soạn: Nguyễn Thị Ngọc Lan, THPT Giao Thuỷ B-Nam Định; Phạm Thị Duyên, THPT Hùng Thắng-Hải Phòng; Phạm Thị Huyền, THPT Nguyễn Huệ-Nam Định;
Nguyễn Thị Thu Hằng, THPT Phương Xá-Phú Thọ

II

KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

Biến cố đặc trưng và ý nghĩa

BIẾN CỐ
Biến cố quan trọng dẫn đến

Ý NGHĨA 1
Đây là một biến cố đặc

việc Héc-to phải từ biệt Ăng-

trưng của sử thi vì nó là sự

đrô-mác là việc thành Tơ-roa

kiện lớn, liên quan đến

bị quân Hy Lạp vây hãm, tình

vận mệnh của cộng đồng.

thế hết sức nguy nan.

Ý NGHĨA 2

Ý NGHĨA 3

Biến cố này đặt nhân vật Héc-to vào
tình thế bắt buộc phải chọn lựa:

Thông qua quyết định lựa

+ Ở lại thành Tơ-roa để giữ an toàn

chọn đó, nhân vật bộc lộ

cho bản thân

rõ phẩm chất của mình.

+ Hay mở cổng thành, ra trận nghênh
chiến với kẻ thù để thực hiện bổn phận
và bảo toàn danh dự.

2.2. Đặc trưng của không gian sử thi trong đoạn trích
“Héc-to về tới ngôi nhà êm ấm của mình,
nhưng không thấy Ăng-đrô-mác cánh tay
trắng ngần trong buồng như thường lệ”

CÁC CHI TIẾT
BIỂU HIỆN
KHÔNG GIAN

“Nàng đứng trên tháp canh nức nở”
“Bà vừa đi vừa chạy lên thành”

“Héc-to tức thì rời nhà, chạy ngược theo những dãy
phố thành Tơ-roa xây dựng khang trang. Xuyên qua
phố xã thành Tơ-roa rộng lớn, chàng tới cổng X-kê”

* Đặc trưng của không gian sử thi trong đoạn trích

ĐẶC ĐIỂM
KHÔNG GIAN
NGHỆ THUẬT

Tình cảm riêng tư của nhân vật được bộc lộ
trong cuộc trò chuyện ngay tại cổng thành –
Biểu tượng của không gian cộng đồng trong
chiến tranh. Trong lời đối thoại của Ăng-đrômác và Héc-to, hình ảnh của thành Tơ-roa
cũng liên tục được nhắc tới.

Không gian cộng đồng là không gian đặc trưng của sử thi

Đặc trưng của không gian sử thi trong đoạn trích
 Chiến trường, thành lũy, tháp canh,
phố xá,… không chỉ là nơi nhân vật
sử thi bộc lộ sức mạnh phi thường và
phẩm chất can trường của mình, mà
còn làm nền cho những tình cảm
riêng tư nhất của con người.

 Người anh hùng sử thi cũng là người gắn
bó mật thiết với mảnh đất quê hương của
họ, sự sống và cái chết, niềm vinh quang
và nỗi đau khổ của họ đều gắn với sự tồn
vong, thịnh suy của thành lũy, pháo đài,
…

Nghệ thuật xây dựng hình tượng hoành tráng, gợi nhắc đến cuộc chiến - sự kiện
lịch sử có thật vào thế kỷ XII TCN, tại thành Tơ roa.

2.3. Đặc điểm của thế giới nhân vật trong sử thi
a. Nhân vật được khắc họa với những đặc điểm cố định
Đặc điểm của các nhân vật sử thi trong đoạn trích “Héc-to từ biệt Ăngđrô-mác” được khắc họa thông qua những từ ngữ lặp lại:
 Ăng-đrô-mác cánh tay trắng ngần
 Cô hầu gái áo xống thướt tha
 Những cô dâu trang phục diễm lệ
 Các phu nhân thành Tơ-roa vấn tóc chỉnh tề
 A-khin có đôi chân nhanh, ánh đồng sáng lóa, mũ trụ sáng loáng,
…

a. Nhân vật được khắc họa với những đặc điểm cố định

Các từ ngữ này thường là các tính từ, các phép so
sánh nhằm miêu tả đặc điểm bên ngoài hoặc phẩm
chất bên trong của nhân vật, các danh từ hoặc cụm
danh từ giúp giải thích về nguồn gốc, dòng dõi
xuất thân của các nhân vật.

a. Nhân vật được khắc họa với những đặc điểm cố định
 Do sử thi tồn tại dưới hình thức
truyền miệng, song lại có dung
lượng lớn, câu chuyện vì thế
không được kể liên tục mà bị ngắt
quãng thành nhiều đoạn, do đó,
để giúp người nghe có thể ghi
nhớ, có ấn tượng sâu sắc về các
nhân vật
 Những từ ngữ này thường được
gọi là TÍNH NGỮ CỐ ĐỊNH, là
một trong những đặc trưng rất
quan trọng của thể loại sử thi.

a. Nhân vật được khắc họa với những đặc điểm cố định
 Tác dụng: Việc lặp lại các từ
ngữ như vậy giúp cụ thể hóa
và khắc ghi đặc điểm của
nhân vật vào tâm trí của
người đọc, đồng thời tạo nên
nhịp điệu kể chuyện chậm rãi
của sử thi.

b. Nhân vật Ăng-đrô-mác
PHẨM CHẤT
LỜI NÓI

NGHỆ THUẬT
HÀNH ĐỘNG

ĂNG – ĐRÔ - MÁ

LỜI NÓI

“Ôi, chàng thật tệ! Lòng can đảm
của chàng sẽ hủy hoại chàng!”
“Xin chàng hãy rủ lòng thương
thiếp và con mà đừng ra trận,
hãy ở lại trên tháp canh này,
đừng để trẻ thơ phải mồ côi, vợ
hiền thành góa phụ”.

“Ra trận, bọn A-kê-en nhất loạt
xông lên sẽ tức khắc hạ sát
chàng, chẳng mấy nữa thiếp
thành góa phụ. Thiếp nguyện
xuống mồ sâu còn hơn để mất
chàng. Chàng bỏ thiếp lại một
mình, còn gì tha thiết trên cõi
đời này nữa”.
“Hãy bố trí một tóan quân chốt chặn
chỗ cây vả, nơi dễ leo lên tường
thành, dễ vào thành nhất. Đã ba lần,
những dũng sĩ quả cảm dưới sự chỉ
huy của I-đô-mê-nê danh tiếng, của
hai gã A-giắc, hai người con lừng
danh của A-tơ-rê và người con trai
dũng mãnh của Ti-đê tấn công vào
chính chỗ này”

HÀNH ĐỘNG

PHẨM CHẤT
Từ những hành động và lời nói

Nghe tin quân A-kê-en khí thế

của Ăng-đrô-mác một mặt cho

áp đảo, những chiến binh Tơ-

thấy tình yêu thương của nàng

roa buộc phải rút lui, phu nhân

đối với Héc-to, một mặt cho

vội vã tới tòa tháp lớn thành I-

thấy ý thức về bổn phận của

li-ông.

Ăng-đrô-mác. Trong tận cùng
nỗi lo lắng và đau khổ, Ăng-đômác vẫn không quên nghĩ đến
bổn phận và trách nhiệm của
mình đối với thành Tơ-roa.

NGHỆ THUẬT
Tác giả miêu tả rất tinh tế
diễn biến nội tâm của nhân
vật Ăng-đrô-mác, đặc biệt là
những ám ảnh về quá khứ,
dự cảm về tương lai, sự đau
khổ, giằng co giữa một bên
là tình yêu đối với Héc-to,
một bên là ý thức về bổn
phận.

Qua nhân vật Ăng-đrô-mác,
ta cũng có thể thấy được ý
thức về cá nhân và cộng
đồng của người Hy Lạp cổ
đại.

c. Nhân vật Hec to

LỜI NÓI
PHẨM CHẤT

HÀNH ĐỘNG

HEC TO

c. Nhân vật Hec to
LỜI NÓI

“Nhưng sẽ hổ thẹn xiết bao với những
chiến binh và những người phụ nữ thành
Tơ-roa xống áo thướt tha, nếu ta ở lại đây
như kẻ hèn nhát, đứng nhìn từ xa, tránh
không xung trận. Hơn nữa, bầu nhiệt
huyết trong ta không cho phép ta làm vậy:
từ lâu ta đã học cách luôn ở tuyến đầu,
can trường, chiến đấu, giành vinh quang
cho thân phụ và bản thân”.

HEC TO

HÀNH ĐỘNG Quyết định mở cổng thành nghênh chiến
với quân Hy Lạp.

Nhân vật sử thi là nhân vật đại diện cho cộng đồng, hành
động theo nguyên tắc danh dự. Ý thức về nỗi hổ thẹn nếu
không xung trận, bầu nhiệt huyết, khát vọng chiến đấu,
giành vinh quang cho thân phụ và bản thân chính là động cơ
thôi thúc Héc-to ra trận
Những tình cảm cá nhân như tình cảm gia đình, nỗi sợ
hãi, lo lắng về tương lai dù rất sống động, vẫn bị gạt sang
một bên trước bổn phận và danh dự.

PHẨM CHẤT

Héc-to là người hết lòng thương
yêu gia đình
Dũng cảm, ngoan cường, coi trọng
danh dự, sẵn sàng hi sinh để bảo vệ
thành bang, sẵn sàng gạt tình riêng
vì nghĩa lớn

LỜI NÓI
HÀNH ĐỘNG

PHẨM CHẤT

Con người cá
nhân với ý chí tự
do, tình cảm gia
đình, tình bằng
hữu bổn phận và
danh dự

Con người cộng
đồng với ý thức
về trách nhiệm,
bổn phận và
danh dự.

ANH HÙNG SỬ THI HI LẠP

NHÂN VẬT

SỬ THI HI LẠP

LUYỆN TẬP

NHIỆM VỤ
Viết đoạn văn (khoảng 150
chữ) phân tích một chi tiết
mà bạn cho là đặc sắc nhất
trong đoạn trích.
Thời gian: 20 phút.

BÀI LÀM MẪU

Qua những tình tiết gay cấn, hấp dẫn của khúc tráng ca về người anh hùng sử thi
qua đoạn trích, độc giả không khỏi bồi hồi bởi vẻ đẹp sáng ngời qua phẩm chất của
người anh hùng Hy Lạp cổ đại. Trong đó, một trong số những chi tiết góp phần làm
nổi bật hình tượng người anh hùng sử thi chính là chi tiết kết thúc trích đoạn – lời
dặn dò của Héc-to với Ăng-đrô-mác và cảnh chia tay. Ở chi tiết này, tác giả đã tập
trung khắc họa một Héc-to với tấm lòng quả cảm, can trường bởi chàng ý thức rất rõ
bổn phận của mình đối với cộng đồng, đây cũng là bổn phận chung của mỗi người
đàn ông sinh ra tại thành I-li-ông này. Bên cạnh đó, Héc-to vẫn không quên trách
nhiệm và bổn phận của mình đối với gia đình, các chi tiết về lời nói của chàng nhằm
an ủi vợ mình trước lúc ra đi (“Phu nhân khốn khổ của ta ơi! Nàng đừng dằn vặt
lòng mình quá thế!”) và hành động (“cười qua hàng lệ”) góp phần thể hiện bổn
phận của người làm chủ gia đình. Chi tiết kết thúc đoạn trích là chi tiết đã để lại
tiếng vang lớn nhất trong lòng người đọc bởi hình ảnh của một người anh hùng ra đi
vì nghĩa lớn của thời đại văn học Hy-La

VẬN DỤNG
LIÊN HỆ

NHIỆM VỤ
SEMINAR
“VĂN HỌC VÀ CUỘC SỐNG”
Nhiệm vụ: Học sinh lên ý tưởng và thiết kế
sản phẩm (postcard, infographic, video clip,
…) làm rõ ý nghĩa/ vấn đề nhân sinh từ đoạn
trích “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” và liên hệ
với cuộc sống hiện nay.

CHIẾN TRANH – HÒA BÌNH
- Đoạn trích đã đặt ra vấn đề số phận của con người trong chiến
tranh:
+ Chiến tranh không chỉ cướp đi sinh mệnh của những người
thân yêu của Ăng-đrô-mác, mà còn trở thành một nỗi sợ hãi, ám
ảnh, thành dự cảm chẳng lành của nàng khi nghĩ về tương lai.
+ Trong hình dung của Héc-to, chiến tranh không những có thể
khiến chàng bị vùi xác nơi sa trường, mà còn để lại những nỗi
thống khổ, nhục nhã và đau xót cho người thân của chàng

TRÁCH NHIỆM BỔN PHẬN CỦA CỘNG ĐỒNG
Héc-to đã quyết tâm mở cổng thành vì trách nhiệm, bổn phận của chàng là bảo vệ
Tơ-roa. Con người dù sống ở bất cứ thời đại nào đều là một cá thể trong cộng đồng,
đều có những nghĩa vụ và trách nhiệm nhất định với cộng đồng của mình. Vì thế,
vấn đề được đặt ra trong sử thi cũng là vấn đề có ý nghĩa nhân loại.

MỐI QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI VÀ ĐỊNH MỆNH
Héc- to và Ăng-đrô-mác đều có dự cảm và thậm chí biết rõ sẽ tới ngày thành Tơ-roa
thất thủ, đều biết rõ cái chết và nỗi đau khổ sẽ xảy đến với mình. Nhưng ý thức về
danh dự và bổn phận đã giúp cho Héc-to đủ can đảm đối diện với định mệnh.
Vũ khí để con người chống chọi với
định mệnh chính là khả năng nghĩ
đến nhau, kết nối, thương yêu nhau
trong một cộng đồng và ý thức về
bổn phận, danh dự đối với cộng
đồng như minh chứng cho sự tồn tại
của một nhân cách