Bài 5:
KHÁT VỌNG CÔNG LÍ

Văn bản (3): Đọc kết nối chủ
điểm:
NHÂN VẬT LÍ TƯỞNG TRONG KẾT
THÚC CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH
THẦN KÌ Bùi Mạnh Nhị
Nguyễn Tấn Phát

HOẠT ĐỘNG I: MỞ ĐẦU
K

Hoàn
thành
cột K, W trong
phiếu KWL.

Ghi
lại
những điều
em đã biết
về
phẩm
chất của các
nhân
vật
Thạch Sanh,
Tấm, Sọ Dừa
và kết thúc
các
truyện
cổ tích về
những nhân
vật này:
 

W
Những
điều
em
muốn
biết
khi đọc văn
bản này?

L

Ghi
lại
những điều
em tiếp nhận
được khi học
xong
văn
bản:

HOẠT ĐỘNG II: BÁO CÁO SẢN PHẨM
ĐỌC

1

Nội dung chính của văn
bản

2

Nội dung kết nối chủ điểm

1. Nội dung chính của văn bản

HOẠT ĐỘNG NHÓM
ĐÔI

Câu 1: Theo tác giả bài viết, kết thúc của
truyện cổ tích thần kì phản ánh ước mơ gì
của quần chúng nhân dân? (Những) ước
mơ ấy thường được thể hiện như thế nào
qua cách kết thúc của truyện cổ tích thần
kì?
Câu 2: Bàn về kiểu nhân vật đội lốt người
xấu xí, tác giả bài viết cho rằng: Đạo đức,
tài năng của kiểu nhân vật đội lốt người
xấu xí là động lực giúp họ khôi phục sự
tương ứng hài hòa giữa cái bên trong tốt
đẹp với cái bên ngoài. Em có đồng ý với ý
kiến đó không? Chọn ví dụ từ một truyện
cổ tích thần kì đã học để làm rõ quan điểm

1. Nội dung chính của văn bản

u
Câ
1

Theo tác giả bài viết, kết thúc của truyện cổ tích thần
kì phản ánh ước mơ của quần chúng nhân dân về
một xã hội công bằng, ở đó những nhân vật lí tưởng
sẽ được đổi đời, có một cuộc sống hạnh phúc, nhận
được sự đền đáp xứng đáng cho những nỗ lực, cố
gắng của họ, những kẻ thủ ác sẽ phải nhận sự trừng
trị đích đáng, cái thiện sẽ luôn luôn chiến thắng cái
ác. Những ước mơ ấy thường được thể hiện bằng
những cách kết thúc sau của truyện cổ tích thần kì:
nhân vật lí tưởng kết hôn, lên ngôi, (làm vua/ hoàng
hậu) sống hạnh phúc, cảnh vật/ cuộc sống xung
quanh cũng thay đổi tươi sáng hơn, thay đổi từ hình
dạng xấu xí thành xinh đẹp, những kẻ nham hiểm/
tham lam/ tàn bạo sẽ không thể thoát chết,…).

1. Nội dung chính của văn bản

u
Câ
2

Có thể theo tác giả bài viết, trong truyện cổ
tích thần kì, nhân vật đột lốt xấu xí đã vượt
qua những thử thách bằng chính đạo đức và
tài năng của mình để khôi phục sự tương
ứng hài hoà giữa cái bên trong và bên ngoài
đẹp đẽ. Chiến thắng của nhân vật đội lốt
xấu xí trong các tình huống thử thách được
tạo nên bởi đạo đức và tài năng vốn có của
họ. Đạo đức và tài năng cũng chính là điều
kiện để họ nhận được sự giúp đỡ thần kì của
các lực lượng phù trợ nếu có. Ví dụ: nhân

Nội dung kết nối chủ
đề

So sánh cách thể hiện khát vọng khát vọng công lí trong VB
Thuý Kiều báo ân, báo oán với cách thể hiện khát vọng này
trong truyện cổ tích thần kì:
Điểm tương đồng

Thực hiện đúng theo quan điểm của quần
chúng nhân dân về công lí chính nghĩa
như: ân đền, oán trả, ở hiền gặp lành, ác
giả ác báo. Những kẻ thủ ác cuối cùng
cũng bị trừng phạt, những người sống
lương thiện, làm việc tốt tất sẽ được
thưởng, trả ơn. Nhân vật chính sau chuỗi
ngày đau khổ, bất hạnh đã có khoảnh
khắc bước lên vị trí cao nhất với tất cả sự
cao quý, trang trọng.

Khác nhau
Truyện
cổ
tích thần kì,
khát
vọng
công lí được
thể hiện qua
việc
thưởng
phạt dành cho
các nhân vật.
Nhân vật tự
thực thi hoặc
có sự hỗ trợ từ

Thuý Kiều báo ân,
báo oán, nhân vật
chính (Thuý Kiều) đã
nhận thức rất rõ về
những khổ đau, áp
bức, bất hạnh mà
mình phải chịu đựng
nên chính nàng khi
được trao quyền đã
thực thi công lí chính
nghĩa.

ÔN TẬP BÀI 5

TRÌNH BÀY PHẦN
CHUẨN BỊ CÁC
CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Đặc điểm nhân vật và lời thoại trong truyện thơ Nôm
Đọc lại văn bản Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga; Thuý
Kiều báo ân, báo oán; Tiếng đàn giải oan và hoàn thành
bảng sau:

Văn bản
Lục Vân Tiên
cứu Kiều Nguyệt
Nga
Thuý Kiều báo
ân, báo oán
Tiếng đàn giải
oan

Đặc điểm
nhân vật

Đặc điểm
lời thoại

Văn bản

Đặc điểm nhân vật

Đặc điểm, tính cách của nhân vật
Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga
được thể hiện qua hành động, ngôn
Lục Vân Tiên ngữ (lời thoại), cụ thể:
cứu
Kiều – Lục Vân Tiên mang những phẩm
Nguyệt Nga
chất của người anh húng lí tưởng
của nhân dân: anh hùng, hào hiệp,
giàu lòng nhân ái, trọng nghĩa
khinh tài
– Kiều Nguyệt Nga: gia giáo, nền
nếp, hiếu thảo, ân nghĩa thuỷ
chung

Đặc điểm lời thoại

Ngôn ngữ đối thoại
giữa các nhân vật,
góp phần thể hiện
đặc điểm, tính cách
của nhân vật

Văn bản

Đặc điểm nhân vật

Đặc điểm, tính cách của nhân vật
Thuý Kiều, Hoạn Thư được thể
hiện qua hành động, ngôn ngữ (lời
Thuý
Kiều thoại), cảm xúc, cụ thể:
báo ân, báo – Thuý Kiều: thấu hiểu đạo lí nhân
oán
nghĩa ở đời (báo ân rồi sẽ trả thù);
cụ thể là trọng ân nghĩa, vị tha, tế
nhị, khéo léo; bao dung, độ lượng;
mạnh mẽ, quyết liệt,…
– Hoạn Thư: khôn ngoan, giảo
hoạt, thấu hiểu tâm lí đối phương

Đặc điểm lời
thoại

Ngôn ngữ đối
thoại giữa các
nhân vật, góp
phần thể hiện
đặc điểm, tính
cách của nhân
vật

Văn bản

Đặc điểm nhân vật

Đặc điểm, tính cách của nhân
vật Thạch Sanh chủ yếu được
Tiếng
đàn
thể hiện qua hành động, tâm
giải oan
trạng, cảm xúc. Chàng là người
rất hiền lành, tốt bụng. Biết Lý
Thông hại mình nhưng cũng
không oán thán, kêu ca

Đặc điểm lời
thoại
Ngôn ngữ đối
thoại giữa các
nhân vật, góp
phần thể hiện
đặc điểm, tính
cách của nhân
vật

2. Những lưu ý khi tìm hiểu một truyện
* Nghệ thuật:
*thơ
Nội dung:
- Xác định chủ đề, tư
tưởng chính của tác
phẩm.
- Phân tích các tình
tiết, sự kiện trong
truyện.
- Nắm bắt các mối
quan hệ nhân vật.
- Hiểu rõ ý nghĩa của
các chi tiết nghệ thuật.
- Rút ra bài học về
cuộc sống từ tác
phẩm.

- Xác định thể loại truyện thơ.
- Phân tích thể thơ, ngôn ngữ, giọng
điệu của tác phẩm.
- Nắm bắt các biện pháp tu từ được
sử dụng.
- Đánh giá giá trị nghệ thuật của tác
phẩm.
- Bối cảnh lịch sử - xã hội:
- Tìm hiểu về thời đại mà tác phẩm
được sáng tác.
- Hiểu rõ những vấn đề xã hội được
phản ánh trong tác phẩm.
- Phân tích ảnh hưởng của bối cảnh
lịch sử - xã hội đối với nội dung và
nghệ thuật của tác phẩm.

2. Những lưu ý khi tìm hiểu một truyện
* Phân tích đánh giá:
thơ
* So
sánh đối chiếu:
- So sánh tác phẩm với
các tác phẩm cùng thể
loại khác.
- So sánh tác phẩm với
các tác phẩm có cùng
chủ đề, tư tưởng.
- So sánh các nhân vật
trong tác phẩm với
nhau.

- Đánh giá giá trị nội dung và nghệ thuật
của tác phẩm.
- Đánh giá đóng góp của tác phẩm đối với
nền văn học.
- Nêu nhận xét cá nhân về tác phẩm.
* Ngoài ra, khi tìm hiểu một truyện
thơ, chúng ta cũng cần chú ý đến
những điều sau:
- Tìm hiểu về tác giả
- Tìm hiểu về quá trình sáng tác tác phẩm
- Tham khảo các tài liệu nghiên cứu về tác
phẩm: Bài giảng, bài viết, sách báo,...

3. Tìm trong văn bản Truyện Lục Vân Tiên hoặc Truyện Kiều ít nhất
một cặp lục bát có sử dụng điển tích, điển cố và cho biết tác dụng của
việc sử dụng điển tích, điển cố ấy.
Cặp lục bát sử dụng điển tích, điển cố trong
Truyện Kiều: "Trăm năm đành lỗi hẹn hò, Cây đa
bỉ bèo nước chảy có khi." (Truyện Kiều, Nguyễn
Du)
+ Điển tích: Trăm năm: điển tích về sự chia ly, tan vỡ;
Hẹn hò: điển tích về lời thề, ước hẹn; Cây đa bỉ bèo
nước chảy: điển tích về sự thay đổi, biến động của thời
gian.
+ Tác dụng: Thể hiện sự nuối tiếc, xót xa cho mối
tình tan vỡ của Thúy Kiều và Kim Trọng; nhấn mạnh
sự vô thường, biến đổi của cuộc đời; tạo nên giá trị
nghệ thuật cho câu thơ, giúp câu thơ trở nên hàm súc,
gợi cảm hơn.

5. Những lưu ý để cuộc phỏng vấn có hiệu quả

Trước khi
phỏng vấn
+ Chuẩn bị kỹ
lưỡng các câu hỏi
thường gặp trong
phỏng vấn và
luyện tập trả lời.
+ Chuẩn bị trang
phục phù hợp, lịch
sự.

Trong khi phỏng vấn
+ Tạo ấn tượng tốt ban đầu bằng cách
mỉm cười, chào hỏi và bắt tay với người
phỏng vấn.
+ Thể hiện sự tự tin, thoải mái và nhiệt
tình trong suốt buổi phỏng vấn.
+ Lắng nghe cẩn thận câu hỏi của người
phỏng vấn và trả lời một cách rõ ràng, súc
tích và đầy đủ thông tin.
+ Tránh nói dối hoặc phóng đại sự thật.
+ Đặt câu hỏi cho người phỏng vấn để thể
hiện sự am hiểu và quan tâm của bạn.
+ Cảm ơn người phỏng vấn đã dành thời
gian cho bạn.

Sau
phỏng
vấn
Cần đọc/ nghe
kĩ lại nội dung
phỏng vấn để
biên tập nội
dung phỏng vấn
chính xác, đầy
đủ.

Hoạt động thảo
luận về câu hỏi
lớn của chủ điểm

Qua các văn bản trong bài học này, em có nhận xét gì về khát vọng
công lí và cách thể hiện khát vọng ấy trong truyện thơ Nôm và truyện
cổ tích thần kì?
* Khát vọng công lý:
- Là một trong những chủ đề quan trọng, xuyên suốt
trong các tác phẩm Nôm và truyện cổ tích thần kỳ.
- Thể hiện mong muốn về một xã hội công bằng, tốt
đẹp, nơi cái thiện chiến thắng cái ác, người tốt được
hưởng hạnh phúc, kẻ ác bị trừng phạt.
- Xuất phát từ hiện thực xã hội bất công, áp bức, bóc
lột trong xã hội phong kiến..

Qua các văn bản trong bài học này, em có nhận xét gì về khát vọng công lí và
cách thể hiện khát vọng ấy trong truyện thơ Nôm và truyện cổ tích thần kì?
* Cách thể hiện khát vọng công lý:
- Qua các nhân vật:
+ Nhân vật chính: thường là những người hiền lành, tốt bụng, chịu nhiều bất công,
oan ức, nhưng vẫn kiên cường đấu tranh, cuối cùng được đền đáp xứng đáng.
+ Nhân vật phụ: góp phần tô đậm sự bất công, tàn ác của xã hội và vai trò của nhân
vật chính trong cuộc đấu tranh cho công lý.
+ Nhân vật phản diện: đại diện cho cái ác, sự bất công, thường bị trừng phạt thích
đáng.
- Qua các tình tiết, sự kiện:
+ Tình tiết gay cấn, hấp dẫn: thể hiện cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, giữa công lý
và bất công.
+ Sự kiện ly kỳ, huyền ảo: thể hiện niềm tin vào chiến thắng của cái thiện, công lý.
+ Kết thúc có hậu: thể hiện niềm tin vào một xã hội công bằng, tốt đẹp.

Qua các văn bản trong bài học này, em có nhận xét gì về khát vọng công lí và
cách thể hiện khát vọng ấy trong truyện thơ Nôm và truyện cổ tích thần kì?
* Cách thể hiện khát vọng công lý:
- Qua các nhân vật:
- Qua các tình tiết, sự kiện:
-  Qua các biện pháp nghệ thuật:
+ Ngôn ngữ: sử dụng nhiều từ ngữ có ý nghĩa ca ngợi cái thiện, phê phán cái ác.
+ Hình ảnh: sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, so sánh để thể hiện khát vọng công lý.
+ Âm điệu: sử dụng nhiều câu thơ hào hùng, sảng khoái để thể hiện niềm tin vào
chiến thắng của cái thiện.
-  Ý nghĩa:
+ Thể hiện ước mơ, khát vọng của nhân dân về một xã hội công bằng, tốt đẹp.
+ Góp phần giáo dục đạo đức, rèn luyện phẩm chất tốt đẹp cho con người.
+ Có giá trị nhân đạo sâu sắc, trường tồn cùng thời gian.