KHỞI ĐỘNG

Những hình ảnh sau mô tả phương pháp thu thập dữ liệu nào em đã học?

Quan sát
Lập phiếu hỏi
Phỏng vấn
Làm thí nghiệm
Thu thập từ nguồn có sẵn
(sách, báo, internet….)

KHỞI ĐỘNG

Những hình ảnh sau mô tả phương pháp thu thập dữ liệu nào em đã học?

CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
NGÀY HÔM NAY!

CHƯƠNG V: DỮ LIỆU VÀ BIỂU ĐỒ
BÀI 18: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI
DỮ LIỆU

NỘI DUNG BÀI HỌC
THU THẬP DỮ LIỆU

PHÂN LOẠI DỮ LIỆU

01
THU THẬP DỮ LIỆU

KHỞI ĐỘNG

Thu thập dữ liệu có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp

Trực tiếp

Gián tiếp

Quan sát

Thu thập từ nguồn có sẵn
(sách, báo, internet….)

Lập phiếu hỏi
Phỏng vấn
Làm thí nghiệm

* Chú ý:
Để có thể đưa ra các kết luận hợp lí, dữ liệu thu thập được phải đảm
bảo tính đại diện cho toàn bộ đối tượng đang được quan tâm.

KẾT LUẬN
Thu thập dữ liệu có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp.
 Thu thập dữ liệu trực tiếp là việc thu thập dữ liệu thông qua
quan sát, làm thí nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn,…
 Thu thập dữ liệu gián tiếp là việc thu thập dữ liệu từ những
nguồn có sẵn như sách, báo, mạng Internet,…
Để có thể đưa ra các kết luận hợp lí, dữ liệu thu thập được phải
đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ đối tượng đang được quan tâm.

Ví dụ 1
Để thu thập mỗi dữ liệu sau, ta nên làm thế nào? Đó là thu thập dữ liệu trực tiếp
hay gián tiếp?
a) So sánh số huy chương nhận được từ Sea games 31 của Việt Nam và Thái Lan
b) Số liệu về sự phát triển chiều cao của một giống cây mới theo thời gian.
c) Môn học mà các bạn trong lớp yêu thích
Giải:

a) Phương pháp: Tìm hiểu qua mạng Internet. Đây là phương pháp thu thập
dữ liệu gián tiếp.
b) Phương pháp: Quan sát và làm thí nghiệm. Đây là phương pháp thu thập
dữ liệu trực tiếp.
c) Phương pháp: Lập phiếu hỏi hoặc phỏng vấn. Đây là phương pháp thu
thập dữ liệu trực tiếp.

LUYỆN TẬP 1
Em hãy cho biết phương pháp thu thập dữ liệu trong mỗi trường hợp sau là
trực tiếp hay gián tiếp.
a) Nam vào website của Tổng cục Thống kê và ghi lại số quận/huyện của các
tỉnh/thành phố thuộc đồng bằng Bắc Bộ.
b) Thầy giáo dạy Giáo dục thể chất đã đo và ghi lại thời gian chạy cự li
1 000  mét của các bạn học sinh khối 8.

Giải:
a) Nam ghi lại số quận/huyện của các tỉnh/thành phố thuộc đồng bằng
Bắc Bộ bằng cách thu thập dữ liệu từ nguồn có sẵn (website của Tổng
cục Thống kê: https://www.gso.gov.vn/). Do đó, phương pháp thu thập dữ
liệu của Nam là gián tiếp.
b) Để ghi lại thời gian chạy cự li 1 000 mét của các bạn học sinh khối
8, thầy giáo dạy Giáo dục thể chất cần cho học sinh thi chạy và dùng
đồng hồ bấm giờ để đo rồi ghi lại thời gian chạy của mỗi bạn. Đây là
phương pháp thu thập dữ liệu trực tiếp.

Dữ liệu được phân loại theo sơ đồ sau:
Dữ liệu

Dữ liệu là số (số liệu)

Dữ liệu không là số
Có thể sắp
xếp thứ tự

Không thể sắp
xếp thứ tự

PHÂN LOẠI DỮ LIỆU

Cho hai dãy dữ liệu sau về 5 học sinh.
(A) Chiều cao (đơn vị: cm): 128,1; 132,9; 125,7; 131,3; 133,6.
(B) Số môn thể thao học sinh biết chơi: 2; 1; 5; 2; 3.
a) Hai dãy dữ liệu này có phải số liệu không?
b) Đo chiều cao (kí hiệu là h) một học sinh khác và hỏi về số môn thể thao
(kí hiệu là n) mà em đó biết chơi.
+ h có thể nhận giá trị bất kì lớn hơn 120 cm và nhỏ hơn 150 cm được không?
+ n có thể nhận giá trị lớn hơn 3 và nhỏ hơn 4 được không?

Trả lời:
a) Dãy (A) biểu diễn số liệu về chiều cao (đơn vị: cm) của 5 học sinh; dãy (B) biểu diễn
số liệu về số môn thể thao biết chơi của 5 học sinh. Do đó, hai dãy dữ liệu trên đều là
số liệu.
b)
+ Số đo chiều cao của 5 bạn học sinh lớn hơn 120 cm và nhỏ hơn 150 cm nhưng số
đo chiều cao của các bạn học sinh là số liệu cụ thể chứ không phải nhận giá trị bất kì.
Do đó, h không thể nhận giá trị bất kì lớn hơn 120 cm và nhỏ hơn 150 cm.
+ Số môn thể thao học sinh biết chơi có các giá trị không lớn hơn 3 (các giá trị: 1; 2; 3)
nên nó không thể nhận giá trị lớn hơn 3 và nhỏ hơn 4. Do đó, n không thể nhận giá trị
lớn hơn 3 và nhỏ hơn 4.

KẾT LUẬN
Số liệu có thể nhận giá trị tùy ý trong một khoảng nào đó được gọi
là số liệu liên tục. Số liệu không phải là số liệu liên tục được gọi là
số liệu rời rạc.

Dữ liệu được phân loại theo sơ đồ sau:
Dữ liệu

Dữ liệu là số (số liệu)
Dữ liệu
rời rạc

Dữ liệu
liên tục

Dữ liệu không là số
Có thể sắp
xếp thứ tự

Không thể
sắp xếp thu

Chú ý:
1) Dạng hay gặp của số liệu liên tục và số liệu thu được từ các phép đo như
chiều cao, cân nặng, nhiệt độ, …
2) Dạng hay gặp của số liệu rời rạc là số liệu đếm số phần tử của một tập
nào đó, chẳng hạn số học sinh trong lớp học, số sản phẩm một công nhân
làm được trong ngày, …
Sơ đồ phân loại dữ liệu
Dữ liệu
Dữ liệu là số (số liệu)
Dữ liệu rời rạc

Dữ liệu liên tục

Dữ liệu không là số
Dữ liệu không là số,
không thể sắp thứ tự

Dữ liệu không là số,
có thể sắp thứ tự

Ví dụ 2
Với mỗi câu hỏi sau, Quỳnh đã hỏi ba bạn và ghi lại câu trả lời.
a) Nhà bạn có bao nhiêu chiếc ti vi? Kết quả: 3; 52; 2.
b) Bạn mất bao nhiêu thời gian (đơn vị: giờ) để hoàn thành bài tập về nhà?
Kết quả: 1,5; 2,3; 1,9.
Mỗi dãy dữ liệu trên thuộc loại nào? Chỉ ra giá trị không hợp lí nếu có.
Giải:
a) Dữ liệu thu được là số liệu rời rạc. Giá trị 52 không hợp lí.
b) Dữ liệu thu được là số liệu liên tục.

LUYỆN TẬP 2
Với mỗi câu hỏi sau, An đã hỏi 5 bạn và ghi lại câu trả lời.
a) Bạn nặng bao nhiêu kilôgam? Kết quả: 48; 51; 46; 145; 48.
b) Tên bạn có bao nhiêu chữ cái? Kết quả: 4; 5; 6; 3; 5.
Mỗi dãy dữ liệu trên thuộc loại nào? Chỉ ra giá trị không hợp lí nếu có.
Giải:
a) Dãy dữ liệu thu được là số liệu liên tục. Giá trị 145 không
hợp lí.
b) Dữ liệu thu được là số liệu rời rạc

Vận dụng

Hoạt động nhóm (3')

Kết quả: a – C; b – B; c – D; d - A

Luật chơi: Có 3 hộp quà khác nhau, trong mỗi hộp quà
chứa một câu hỏi. Nếu trả lời đúng câu hỏi thì món quà
sẽ hiện ra. Nếu trả lời sai thì món quà không hiện ra.
Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu là 10 giây.

VD

HDVN

Hép quµ mµu vµng

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

Trong các phát biểu sau dữ liệu nào là dữ liệu rời rạc?
 A. Cân nặng của các bạn trong lớp (đơn vị tính là kilogam)
 B. Chiều cao trung bình của học sinh lớp 8 (đơn vị tính là mét)
 C. Số học sinh giỏi của khối 8
 D. Thời gian chạy cự li ngắn của các bạn trong lớp.

Đáp án: C

Hép quµ mµu xanh

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

Bài 5.1 (SGK – tr.92) Dữ liệu thu được trong mỗi câu hỏi sau
thuộc loại nào?
a) Bạn cao bao nhiêu?

Dữ liệu thu được là số liệu liên tục.

b) Mạng điện thoại bạn đang dùng là gì?

Dữ liệu không phải là số,
không thể sắp thứ tự

c) Gia đình bạn có bao nhiêu người dưới
Dữ liệu thu được là số liệu rời rạc.

Hép quµ mµu TÝm

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

Câu hỏi tình huống: Bình phỏng vấn 50 bạn Nam trong trường thấy
có 30 bạn thích bóng đá. Bình kết luận rằng “Đa phần các học sinh
thích bóng đá”. Kết luận này có hợp lí không?
Trả lời
Kết luận không hợp lí vì đây là kết luận cho toàn bộ học sinh
nhưng lại chỉ khảo sát trên các bạn học sinh nam.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Chuẩn bị trước
Ghi nhớ

Hoàn thành các

Bài 19. Biểu diễn

kiến thức trong bài

bài tập trong SBT

dữ liệu bằng bảng,
biểu đồ

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ THEO DÕI TIẾT HỌC!

Bài 5.1 (SGK – tr.92) Dữ liệu thu được trong mỗi câu hỏi sau
thuộc loại nào?
a) Bạn cao bao nhiêu?

Dữ liệu thu được là số liệu liên tục.

b) Mạng điện thoại bạn đang dùng là gì?

Dữ liệu không phải là số,
không thể sắp thứ tự

c) Gia đình bạn có bao nhiêu người dưới
Dữ liệu thu được là số liệu rời rạc.

VẬN DỤNG

Bài 5.2 (SGK – tr.92) Ghép cặp cho phù hợp và ghi kết quả vào vở.
a. Số liệu rời rạc

A. Kết quả đánh giá của 5 bạn về đề kiểm tra
học kì I môn Toán ở các mức độ: Khó, Rất
khó, Trung bình, Dễ, Khó.

b. Số liệu liên tục

B. Nhiệt độ (oC) tại Nha Trang trong 5 ngày
đầu tháng 6 là: 23,2; 25,7; 31,4; 27,3; 28,6.

c. Dữ liệu không là
số, không thể sắp
thứ tự

C. Số hoạt động hè mà các bạn trong tổ tham
gia: 2; 1; 3; 0; 4.

d. Dữ liệu không
là số, có thể sắp
thứ tự

D. Tên các môn thể thao mà các bạn yêu
thích nhất: Bóng đá, Cầu lông, Cờ vua, Võ
thuật, Bóng bàn.

Bài 5.3 (SGK – tr.92)

Giải:

Nên sử dụng phương pháp thu nhập
nào để thu được mỗi dữ liệu sau?
a) Tên của 10 quốc gia có diện tích
lớn nhất.
b) Ý kiến của các bạn về địa điểm đi
tham quan tuần tới.
c) Chiều cao của các cây cau giống
sau 6 tháng trồng.

a) Để thu thập dữ liệu tên của 10 quốc
gia có diện tích lớn nhất, cách tốt nhất
là tìm kiếm thông tin trên mạng Internet.
Đây là phương pháp thu thập dữ
liệu gián tiếp.

Bài 5.3 (SGK – tr.92)

Giải:

Nên sử dụng phương pháp thu nhập
nào để thu được mỗi dữ liệu sau?
a) Tên của 10 quốc gia có diện tích
lớn nhất.
b) Ý kiến của các bạn về địa điểm đi
tham quan tuần tới.
c) Chiều cao của các cây cau giống
sau 6 tháng trồng.

b) Để thu thập dữ liệu ý kiến của các
bạn về địa điểm đi tham quan tuần tới,
ta lập bảng hỏi về ý kiến của mỗi bạn
rồi ghi lại kết quả.
Đây là phương pháp thu thập dữ
liệu trực tiếp.

Bài 5.3 (SGK – tr.92)

Giải:

Nên sử dụng phương pháp thu nhập
nào để thu được mỗi dữ liệu sau?
a) Tên của 10 quốc gia có diện tích
lớn nhất.
b) Ý kiến của các bạn về địa điểm đi
tham quan tuần tới.
c) Chiều cao của các cây cau giống
sau 6 tháng trồng.

c) Để thu thập dữ liệu chiều cao của
các cây cau giống sau 6 tháng trồng, ta
trồng 6 cây cau rồi tiến hành đo chiều
cao của các cây cau đó sau 6 tháng và
ghi lại kết quả.
Đây là phương pháp thu thập dữ
liệu trực tiếp.