Đạo đức 5

Chủ đề: Bảo vệ môi trường sống

Bài 6. Môi trường sống
quanh em

Ấn để đến trang
sách

Tìm điểm chưa
hợp lí trong
tranh.

•

Bạch tuộc sống trên cây.

•

Ếch sống trong lòng đất.

•

Sứa bay trên trời.

•

Ong, nhím sống dưới nước.

Ấn để đến trang
sách

HOẠT ĐỘNG 1: ĐỌC CÁC THÔNG TIN VÀ
GỌI TÊN CÁC LOẠI MÔI TRƯỜNG SỐNG
Các em đọc các thông tin trong SGK tr.32 và trả
lời câu hỏi: Các thông tin A, B, C đang đề cập
đến loại môi trường sống nào?

B
A

Tuỳ theo nồng độ muối cao hay

Tôi được tạo nên từ đất, cát, sỏi,

thấp mà có thể gọi tôi là mặn ,

đá. Tôi là môi trường sống của

ngọt hay lợ. Tôi là môi trường

giun đất, chuột chũi, …

sống của cá, rùa, san hô, …

C
Tôi bao gồm mặt đất, khí quyển. Tôi là môi trường sống của nhiều loại
sinh vật nhất, bao gồm con người, thực vật, động vật.

Các thông tin A, B, C đang đề cập đến loại môi trường sống nào?

A
Môi trường đất

B
Môi trường nước

C
Môi trường trên
cạn – không khí

HOẠT ĐỘNG 2: ĐỌC CÁC THÔNG TIN DƯỚI ĐÂY
VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI
Hoạt động nhóm
•

Lớp chia thành 6 nhóm.

•

Các nhóm đọc thông tin trong SGK tr. 32 - 33
và trả lời câu hỏi: Môi trường sống hiện nay
đang gặp phải những vấn đề gì? Hãy kể thêm
các vấn đề khác của môi trường sống mà em

Nhóm 1, 2: Thông tin
1
Tình trạng ô nhiễm nguồn nước khiến sức khỏe con người
ngày càng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tỉ lệ người mắc
các bệnh cấp và mãn tính liên quan đến ô nhiễm nguồn
nước như đau mắt, tiêu chảy, ung thư,... ngày càng tăng.
(Theo nhandan.vn)

Nhóm 3, 4: Thông tin
2
Ô nhiễm không khí làm cho mọi người phải tiếp xúc với
các hạt mịn trong không khí bị ô nhiễm. Các hạt mịn này
thâm nhập sâu vào phổi và hệ thống tim mạch, gây ra
các bệnh đột quỵ, bệnh tim, ung thư phổi, bệnh phổi tắc
nghẽn mãn tính và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, ô nhiễm không khí là một
trong những mối đe dọa môi trường lớn nhất đối với sức
khỏe con người, gây ra 7 triệu ca tử vong mỗi năm trên
toàn cầu.

Nhóm 5, 6: Thông tin
3
Theo đánh giá của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đất bị ô nhiễm gây
ảnh hưởng đến sức khoẻ con người thông qua tiếp xúc trực tiếp với
đất hoặc qua đường hô hấp do sự bốc hơi của chất gây ô nhiễm đất;
thông qua sự xâm nhập của ô nhiễm đất vào tầng nước ngầm. Ô
nhiễm kim loại nặng trong đất ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ
cộng đồng, đặc biệt là trẻ em. A-sen là chất gây ung thư da, ung thư
bàng quang, ung thư phổi. Chì gây hại đến hệ thần kinh (đặc biệt là
trẻ em), làm chậm phát triển trí tuệ, thể chất.
(Theo dangcongsan.vn)

Thông tin 1

Thông tin 2

Ô nhiễm nguồn nước.

Ô nhiễm không khí.
Thông tin 3
Ô nhiễm đất.

Vì sao chúng ta cần bảo vệ môi trường
sống?
• Bảo vệ môi trường sống cũng chính là
bảo vệ sự sống của con người.

• Môi trường có trong sạch
thì không khí chúng ta thở

• Môi trường có trong sạch thì không khí

mới được trong lành, nguồn

chúng ta thở mới được trong lành,

nước chúng ta sử dụng mới

nguồn nước chúng ta sử dụng mới

được

được an toàn, đất đai chúng ta canh

chúng

tác mới được màu mỡ.

được màu mỡ.

an

toàn,

đất

đai

ta

canh

tác

mới

•

Điều gì đã khiến ông Jadav Payeng quyết
định trồng cây?

•

Em hãy miêu tả lại hành trình trồng cây của
ông ấy? Kết quả của việc này như thế nào?

•

Em có suy nghĩ gì về hành động của ông
Jadav Payeng?

Điều gì đã khiến ông Jadav Payeng quyết định trồng
cây?

Ông Jadav Payeng quyết định trồng cây vì ông
nhận ra cây cối chết dần, dòng sông bị ngập
úng, các loài động vật chạy trốn hết, mặt đất
dần biến mất và chứng kiến nạn phá rừng.

Em hãy miêu tả lại hành trình trồng cây của ông ấy?
Kết quả của việc này như thế nào?
Mỗi ngày ông cắt một cành từ cây của mình, đi bộ 20 phút,
băng qua sông, đi bộ 2 tiếng nữa để đến một vùng đất
trống và trồng một cái cây. Ông đã làm việc này hằng ngày
trong vòng ba tháng mỗi năm và kéo dài suốt 40 năm.
Những cái cây ông trồng đã biến thành một cánh rừng
xanh tốt với diện tích khoảng 5,5 km2. Và các loài động vật
như hổ, voi, tê giác, hươu…cũng đã bắt đầu xuất hiện.

Em có suy nghĩ gì về hành động của ông Jadav Payeng?

Hành động trồng rừng của ông Jadav thật kinh
ngạc và đáng ngưỡng mộ. Nó truyền tải cho
chúng ta một thông điệp ý nghĩa về việc cần
thiết phải hành động ngay lập tức để bảo vệ
môi trường và Trái Đất thân yêu.

Ấn để đến trang
sách

Bài tập 1: Hãy chọn môi trường sống
phù hợp với các loại sinh vật sau.

Làm việc theo cặp đôi, quan sát tranh
minh hoạ tr.33 SGK và trả lời câu hỏi:

Bài tập 2: Nhận xét các ý kiến
LÀM VIỆC CÁ NHÂN
Đọc các ý kiến trong SGK
tr.34 và đưa ra nhận xét.

1
Ý kiến chưa phù hợp vì tài nguyên trên Trái Đất là hữu hạn, nếu khai
thác liên tục đến một lúc nào đó các nguồn tài nguyên này sẽ cạn kiệt.
2

3

4

Phù hợp
Các ý kiến đều nói đến vai trò và sức mạnh, tác động ngược trở lại của
môi trường sống đối với con người.

Bài tập 3: Dự đoán hậu quả từ các hành động

Các em làm việc theo nhóm (4 – 6 HS), đọc các
hành động trong SGK tr.34 và thảo luận, dự đoán
hậu quả từ các hành động đó.

a. Dùng điện, chất nổ để đánh bắt tôm, cá.
b. Khai thác gỗ trái phép.
c. Đổ dầu ăn thừa xuống cống thoát nước.
d. Đốt rác thải sinh hoạt hằng ngày.
e. Vứt rác xuống ao, hồ, kênh, rạch,…
g. Dùng quá nhiều đồ nhựa, túi ni-lông.
h. Lạm dụng thuốc trừ sâu và phân bón hoá học.

Nhiệm vụ cụ thể
Các nhóm số chẵn:
Thảo luận về hành động a, b, c,
d.

Các nhóm số lẻ:
Thảo luận về hành động e, g, h.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
a.
• Chết hàng loạt thuỷ sản, thuỷ sinh vùng
nước.
• Thuỷ sản bị nhiễm điện (còn sống): không
phát triển, mất khả năng sinh sản.
• Trứng và ấu trùng: huỷ diệt hoàn toàn.
• Ảnh hưởng trực tiếp tính mạng người sử
dụng, thậm chí là chết người.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
b.
• Biến đổi khí hậu làm suy yếu sức mạnh của
gió tại các vùng bão đi qua.
• Góp phần tạo hiệu ứng nhà kính làm Trái Đất
nóng lên.
• Hạn hán, lũ lụt, nước biển dâng cao.
• Ô nhiễm môi trường.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
c.
• Dầu mỡ tích tụ lâu ngày dày lên, thành vật
cản làm đường ống thoát nước tắc nghẽn.
• Ô nhiễm nguồn nước.
• Ảnh hưởng xấu đến nguồn nước sạch dùng
để sinh hoạt hàng ngày.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
d.
• Phát sinh hàng loạt chất ô nhiễm: bụi, CO2,
kim loại (chì, thuỷ ngân, …).
• Ô nhiễm không khí.
• Ảnh huởng tầm nhìn, đặc biệt các đoạn
đường giao thông.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
e.
• Nguồn nước ở ao, hồ, kênh rạch, … bị
nhiễm bẩn.
• Giảm diện tích ao hồ.
• Giảm khả năng tự làm sạch của nước ->
Tắc cống rãnh thoát nước.
• Hệ sinh thái nước trong các ao hồ bị huỷ
diệt

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
g.

• Làm suy kiệt dinh dưỡng trong đất, tàn phá
hệ sinh thái, gây ngập úng đô thị,…
• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ con
người: hệ tiêu hoá, hệ hô hấp, bệnh ung thư.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
g.

• Hệ sinh vật trong đất giảm dần.
• Đất bị chai cứng, kết cấu bị phá vỡ -> Giảm
khả năng giữ nước, biến đổi dinh dưỡng.
• Thoái hoá đất -> Giảm năng suất cây trồng.

Bài tập 2: Bày tỏ ý kiến

Đọc ý kiến trong SGK tr. 35 và
bày tỏ ý kiến của bản thân: Em
có đồng tình với ý kiến này
không? Vì sao?

Có ý kiến cho rằng: “Bảo vệ môi
trường sống là bảo vệ cuộc
sống của chính chúng ta”

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
Môi trường sống cung cấp cho con người nhiều lợi
ích:
Không khí: Đem lại nguồn khí

Nguồn nước: Trong cơ thể

thở vô tận cho con người. Khí

nước chiếm 75%, không có

oxi duy trì sự sống cho vạn vật,

nước con người sẽ chết khát,

không có oxi con người sẽ

cây cối khô héo. Nước phục vụ

không sống được. Bảo vệ không

sinh hoạt cho con người hằng

khí trong sạch, con người sẽ

ngày, nó đóng vai trò chính

sống khoẻ mạnh hơn.

trong nông nghiệp, ngư nghiệp.

Nhận xét, đánh giá và kết
luận
Rừng: cung cấp gỗ dựng nhà
cửa; là nơi sinh sống của các
loài vật; rừng giúp cân bằng hệ
sinh thái, ngăn lũ, xói mòn đất,

Đất: là nơi ta ở, xây dựng nhà
cửa, trường học, trồng trọt,…

điều hoà khí hậu.
Do đó, bảo vệ môi trường sống chính là bảo vệ cuộc sống
của chính chúng ta.

Ấn để đến trang
sách

TƯỚI HOA
TRONG CHẬU
TRÒ CHƠI

Câu hỏi 1:
Theo em, vì sao phải bảo vệ môi trường sống?

A. Vì để một số loài vật quý

B. Vì đó chính là bảo vệ sự sống

hiếm không bị tuyệt chủng.

của con người.

C. Vì để cho thiên nhiên phong

D. Vì để thế giới tràn đầy màu

phú và đa dạng.

xanh của cây cối.

Câu hỏi 2:
Ý nào dưới đây không đúng khi nói về ô nhiễm môi trường đất?
A. Chì gây hại đến hệ thần
kinh, làm chậm phát triển
trí tuệ, thể chất.

B. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến
sức khoẻ cộng đồng.

C. Ảnh hưởng đến sức khoẻ

D. A-sen là chất gây ra

con người thông qua tiếp xúc

ung thư da, ung thư

trực tiếp với nước.

bàng quang, ung thư phổi.

Câu hỏi 3:
Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của ai?

A. Của mỗi người chúng ta.

C. Của các nhà máy, xí nghiệp.

B. Của những nhà chức trách.

D. Của những người dọn vệ
sinh.

Câu hỏi 4:
Chất gây ô nhiễm môi trường không khí là gì?
A. Là những chất có trong khí

B. Là những chất do con người

quyển nhưng ở nồng độ cao hơn

tạo ra trong quá trình sinh hoạt

bình thường của nó.

với nồng độ cao.
D. Là chất có trong khí quyển ở

C. Là những chất không có trong

nồng độ cao hơn nồng độ cho phép

khí quyển, khi khi không bị ô nhiễm

của nó trong không khí, hoặc chất

mới xuất hiện.

đó thường không có trong khí
quyển.

Câu hỏi 5:
Ngày Môi trường Thế giới là:

A. Ngày 05/06.

B. Ngày 07/06.

C. Ngày 08/06.

D. Ngày 09/06.

CẢM ƠN CÁC
EM ĐÃ THAM
GIA TRÒ CHƠI!

Bài tập 1

Tìm hiểu môi trường sống ở nhà, ở trường hoặc
ở nơi công cộng quanh em và liệt kê những ưu
điểm, hạn chế của môi trường sống đó.

• Môi trường sống của địa phương em hiện nay
vẫn còn nhiều hạn chế như:
Gợi ý

• Vẫn có tình trạng vứt rác bừa bãi
• Sử dụng túi ni lông nhiều khi đi mua sắm
• Bên cạnh đó cũng có những ưu điểm như:
• Mọi người thường tổng vệ sinh khu phố.
• Xử phạt với những hộ gia đình vứt rác bừa bãi.

Bài tập 2

Em hãy tưởng tượng mình là một cây xanh còn sống
sót sau một trận cháy rừng lớn. Hãy kể lại sự chứng
kiến của em về trận cháy rừng ấy và những hậu quả
có thể xảy ra trong tương lai.