NHÓM
1

Những đặc trưng cơ bản
của truyện và những điều
cần lưu ý khi cảm thụ văn
bản truyện

Những đặc
trưng cơ bản
của truyện

1. Tính cốt truyện:
- Chất văn chương của 1 câu chuyện bộc lộ ở cốt truyện với
các nhân vật và sự việc của nó
- Truyện là một thể loại văn học có cấu trúc cốt truyện rõ
ràng, với một chuỗi các sự kiện diễn ra theo một trình tự nhất
định. Cốt truyện thường bao gồm:
+ Mở đầu (giới thiệu nhân vật, bối cảnh).
+ Phát triển (xung đột, mâu thuẫn).
+ Cao trào (đỉnh điểm của câu chuyện).
+ Kết thúc (giải quyết mâu thuẫn).

2. Tính khách quan:
Các sự kiện , con người, biến cố,... bộn bề cuộc
sống hiện thực được thể hiện trực tiếp, như một
thế giới tồn tại bên ngoài tác giả, tạo thành nội
dung chủ yếu của tác phẩm

3. Nhân vật:
- Truyện luôn xoay quanh các nhân vật, là người hoặc thực
thể được nhân cách hóa. Nhân vật có thể là chính diện, phản
diện hoặc trung lập, được miêu tả cả nội tâm lẫn ngoại hình,
cảm xúc lẫn lí trí, suy nghĩ lẫn hành động. Có thể đứng ở vị trí
trung gian hoặc ở vị trí của 1 nhân vật nào đó trong tác phẩm
- Nhân vật chính đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy
cốt truyện. Nhân vật là điểm xuất phát và là trung tâm của sự
mô tả, là chìa khóa để độc giả giải mã những vấn đề hiện thực
mà nhà văn đặt ra trong tác phẩm

4. Bối cảnh:
Bao gồm không gian, thời gian
và hoàn cảnh xã hội trong câu
chuyện. Bối cảnh giúp làm rõ
môi trường sống, tâm lý và
hành động của nhân vật.

5. Chủ đề và ý nghĩa:
Truyện thường truyền tải
một thông điệp, ý nghĩa
hoặc bài học nào đó. Chủ
đề có thể liên quan đến các
vấn đề xã hội, nhân sinh,
tình yêu, gia đình, hoặc đạo
đức..

6. Ngôn ngữ nghệ thuật:
- Ngôn ngữ trong truyện thường sinh động, giàu hình ảnh và
cảm xúc, phù hợp với từng loại hình truyện (truyện ngắn, tiểu
thuyết, truyện cổ tích...).
- Lời văn tự sự có thể là văn vần hoặc văn xuôi, luôn hướng
người đọc vào đối tượng được kể và tả với chứ năng tái hiện
và phân tích các sự vật, hiện tượng tĩnh tại ( phong cảnh, chân
dung, tâm trạng, môi trường, đồ vật,..) hoặc các hiện tượng lặp
đi lặp lại đều đặn ( như ăn uống, sinh hoạt, việc làm, phong
tục,...)

Những điều cần
lưu ý khi cảm thụ
văn bản truyện

Những điều cần lưu ý khi cảm thụ
văn bản truyện:
1. Hiểu rõ nội dung
Đọc kỹ văn bản để nắm
được diễn biến cốt truyện,
mối quan hệ giữa các nhân
vật và bối cảnh. Xác định
xung đột và cách giải
quyết.

2. Phân tích nhân vật:
Nhân vật có vai trò gì trong
câu chuyện? Tính cách,
hành động và lời nói của họ
phản ánh điều gì? Cảm xúc
hoặc sự phát triển của nhân
vật ra sao?

Những điều cần lưu ý khi cảm thụ
văn bản truyện:
3. Chú ý bối cảnh:

4. Tìm hiểu chủ đề và ý nghĩa :

Không gian và thời gian
của câu chuyện tác động
như thế nào đến cốt truyện
và nhân vật? Có yếu tố
nào mang tính biểu tượng
không?

Câu chuyện muốn truyền tải
thông điệp gì? Chủ đề này có
liên quan gì đến bối cảnh lịch
sử, văn hóa hoặc xã hội
không?

Những điều cần lưu ý khi cảm thụ
văn bản truyện:
5. Phân tích nghệ thuật:
Các biện pháp nghệ thuật
được sử dụng trong truyện
(so sánh, ẩn dụ, đối lập, kể
chuyện từ nhiều góc nhìn,...)
đóng góp gì cho việc truyền
tải nội dung và cảm xúc?

6. Phân tích nghệ thuật:
Liên hệ nội dung truyện với
trải nghiệm cá nhân hoặc các
vấn đề xã hội, văn hóa để
cảm nhận sâu sắc hơn.

7. Cảm xúc cá nhân:

Lưu ý cảm xúc mà câu chuyện mang lại cho bạn: vui,
buồn, xúc động, phẫn nộ,... Điều này góp phần làm sáng
tỏ tác động của truyện đối với người đọc.

Ví dụ 1

- Xây dựng nhân vật: cậu học trò nhỏ từ một người bị
coi là hèn nhát khi chỉ dám chui qua hàng rào mà không dám
vượt rào, trở thành một người dũng cảm trong mắt bạn bè,
khi chú đứng ra kêu gọi các bạn sửa lại hàng rào và luống
hoa để thầy giáo đỡ thất vọng
- Cốt truyện:
+ Giới thiệu: các bạn nhỏ chơi ở ngoài vườn trường có
vào và vườn hoa
+ Thắt nút: các bạn vượt rào để bắt chuồn chuồn còn
cậu bé chui qua hàng rào và bạn của cậu cho rằng như
vậy là hèn
+ Phát triển: các bạn đã chui qua hàng rào còn chú lính
nhỏ đang chui qua hàng rào thì hàng rào đổ và dập hết
hoa mười giờ trong vườn trường
+ Cao trào: khi thầy giáo hỏi ai là người làm đổ hàng rào
và nát hoa thì chú lính nhỏ muốn nhận lỗi nhưng các bạn
thì không
+ Mở nút: chú lính nhỏ dũng cảm nhận ra khuyết điểm
của mình quyết tâm khắc phục hậu quả do mình và các
bạn gây ra

Ví dụ 2
- Xây dựng nhân vật: Mã Lương là một cậu
bé tài năng, can đảm, biết phân biệt tốt xấu,
không phục tùng trước quyền thế
- Cốt truyện:
+ Giới thiệu: Hình ảnh cậu bé Mã Lương
thông minh chăm chỉ, coa tài năng vẽ, cậu
ao ước có một cây bút vẽ vào 1 đêm cậu
được cụ già tặng 1 cây bút
+ Thắt nút: Mỗi đồ vật cậu vẽ đều thành sự
thật
+ Phát triển: Cậu dung cây bút vẽ đồ vật
cho người nghèo
+ Cao trào: họ nhốt Mã Lương vào chuồng
ngựa bỏ đói, rét và cướp mất cây bút thần
+ Mở nút: Bằng tài năng sự can đảm, dũng
cảm cậu đã thoát ra ngoài và tiếp tục sử dụng
cây bút cho mục đích cao đẹp

Ví dụ 3

- Xây dựng nhân vật: Cậu bé vô tình làm các loài
chim hoảng sợ bay đi khỏi sân thượng nhà mình và
khi thấy các đàn chim ríu rít bên sân nhà hàng xóm
thì cậu cảm thấy rất ân hận vì có hành động chưa
đúng với đàn chim
- Cốt truyện:
+ Giới thiệu: khu rừng đã hết cây thay vào là những ngôi
nhà có tầng thượng và vắng bóng chim có mấy chú chim
bay đến
+ Thắt nút: 1 cậu bé nhìn thấy đàn chim và cầm sỏi ném
và đàn chim đã bay sang sân thượng nhà khác
+ Phát triển: sau vài tuần thì cậu bị ốm và cậu phải ở nhà
một mình
+ Cao trào: khi cậu nhìn sang bên cửa sổ thì sân nhà bên
có đàn chim léo nhéo trông rất là vui
+ Mở nút: cậu rất là ân hận cậu nghĩ đáng lẽ là lũ chim
sẻ ở trên sân thượng nhà mình nhìn đàn chim ríu rít cậu
bé hiểu rằng nếu con người yêu thương bảo vệ chim chắc
thì xin chắc cũng sẽ gần gũi gắn bó mang lại niềm vui cho
con người

Ví dụ 4
- Bối cảnh: xảy ra trong 1 gia đình
- Chủ đề: Xoay quanh câu chuyện giá trị đoàn kết
- Xây dựng nhân vật:
+ Người cha: Giàu kinh nghiệm, khởi xướng bài học
kinh nghiệm
+ Con cái: Thiếu kinh nghiệm, đại diện cho cá nhân
ích kỷ, thiếu hiểu biết về sức mạnh đoàn kết
- Cốt truyện:
+ Giới thiệu: người cha thấy các con của mình thường
xuyên cãi vã cãi vã không làm việc chung với nhau ông
quyết định dạy chúng một bài học
+ Thắt nút: ông gọi các con đưa cho mỗi người 1 bó đũa
mọi người đều không thể bẻ gãy
+ Phát triển: chia bó đũa ra từng chiếc và yc các con bẻ
từng chiếc đũa, mỗi chiếc đũa dễ dàng bị bẻ gãy
+ Cao trào: người cha giải thích cho các con của mình
hiểu đoàn kết tạo ra sức mạnh như bó đũa không thể bẻ
gãy khi giữ lại cùng nhau
+ Mở nút: các con hiểu ra bài học về sự đoàn kết gia đình
và trở nên hòa thuận hơn