XIN CHÀO CÁC EM HỌC SINH!
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC MỚI HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Em có suy nghĩ như thế nào về những
người đang sống ở những nơi xa xôi, hẻo
lánh và làm các công việc vất vả, thầm
lặng?
Các chiến sĩ biên phòng đi tuần tra

Bài 6: Chân dung cuộc sống

Văn bản

LẶNG LẼ SA PA

Tên gọi của thị xã xuất phát từ tên thị trấn Sa Pa cũ. Thị trấn này ra đời
vào năm 1905, khi người Pháp phát hiện đây là địa điểm lý tưởng để xây
dựng khu nghỉ mát và đã thực hiện. Tên "Sa Pả" là tên gọi của người dân
địa phương vùng này xuất phát từ tiếng Quan thoại có nghĩa là "bãi cát"
người Pháp viết tên khu là "Chapa", vì âm "S" phát âm cứng gần như "Ch"
trong tiếng Pháp và "S" trong tiếng Việt chuẩn. Dấu tích còn lại của tên
vùng là phường Sa Pả ngày nay. Cùng với các tên đó là loạt tên xã theo 
tiếng H'Mông như Lao Chải, San Sả Hồ, Sử Pán, Suối Thầu, Tả Giàng Phình
,...
Thị xã Sa Pa nằm ở phía tây của tỉnh Lào Cai, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp thành phố Lào Cai và huyện Bảo Thắng
- Phía tây giáp huyện Tam Đường và huyện Tân Uyên thuộc tỉnh Lai Châu
- Phía nam giáp huyện Văn Bàn
- Phía bắc giáp huyện Bát Xát.

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Tác giả, tác phẩm

1. Nhân vật anh thanh niên

2. Nhan đề, cốt truyện, bố

2. Các nhân vật khác

cục, tình huống truyện

III. Kết luận theo thể loại

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả, tác phẩm

Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Trình bày hiểu biết của em về tác
giả Nguyễn Thành Long?
• Em hãy trình bày xuất xứ của văn
bản “Lặng lẽ Sa Pa”.

a. Tác giả
• Quê quán: Quảng Nam.
• Là cây bút chuyên viết truyện ngắn và kí.
• Phong cách sáng tác: Thể hiện niềm tin
yêu và sự gắn bó thiết tha với đất nước,
con người. Lối viết nhẹ nhàng, giàu chất
thơ, trong sáng.
• Tác phẩm chính: Bát cơm Cụ Hồ (1952),
Nguyễn Thành Long
(1925 – 1991)

Những tiếng vỗ cánh (1967), Giữa trong
xanh (1972)...

b. Tác phẩm
• Sáng tác: Năm 1970
• Hoàn cảnh sáng tác: sau chuyến
đi thực tế của tác giả ở Lào Cai.
• In lần đầu trong tập “Giữa trong
xanh” (1973)

2. Nhan đề, cốt truyện, bố cục, tình huống truyện
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Cốt truyện đơn tuyến là gì? Em hãy trình bày
đặc điểm của cốt truyện đơn tuyến.
• Em hiểu thế nào về nhan đề “Lặng lẽ Sa Pa”
và nội dung câu chuyện?
• Xác định bố cục truyện ngắn.
• Xác định tình huống truyện “Lặng lẽ Sa Pa”.

a. Cốt truyện đơn tuyến

Hệ thống sự kiện
Là

kiểu

cốt

truyện chỉ có một
mạch sự kiện.

Tập trung thể hiện quá trình
Tương đối đơn giản.

phát triển tính cách của một
hoặc một vài nhân vật chính.

Đảo chữ “lặng
lẽ”

lên

b. Nhan đề

đầu

nhấn mạnh cái
vẻ bên ngoài

Ca ngợi những con

của một nơi

người ngày đêm lao

yên tĩnh, vắng

động hăng say, đầy

vẻ.

nhiệt huyết, miệt mài

Đằng sau vẻ lặng lẽ ấy là cuộc sống sôi nổi của
những con người đầy trách nhiệm đối với công
việc, đất nước.

lặng lẽ, âm thầm cống
hiến cho đất nước.

c. Bố cục
Đoạn 1

Đoạn 2

(Từ đầu đến “Kìa,

(Tiếp đến “không có

anh ta kia.”)

vật gì như thế”)

Anh thanh niên qua
lời giới thiệu của bác
lái xe.

Đoạn 3
(Còn lại)

Cuộc gặp gỡ, trò

Cuộc chia tay cảm

chuyện

động

giữa

anh

giữa

anh

thanh niên với ông

thanh niên với ông

họa sĩ và cô kĩ sư.

họa sĩ và cô kĩ sư.

d. Tình huống truyện
Tác phẩm có cốt
truyện đơn tuyến.

Cốt truyện đơn giản xoay quanh tình
huống gặp gỡ bất ngờ giữa:
• Ông hoạ sĩ già, cô kĩ sư trẻ.
• Với anh thanh niên làm việc ở
trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Nhân vật anh thanh niên
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Nhóm 1:

Nhóm 2:

• Chân dung nhân vật anh

• Cho biết hoàn cảnh sống và

thanh niên hiện ra qua cảm

công việc của nhân vật anh

nhận và suy nghĩ của những

thanh niên.

nhân vật nào?
• Cách xây dựng nhân vật
như vậy có tác dụng gì?

• Anh thanh niên đã có suy nghĩ
gì về công việc của mình?
Nhận xét.

Nhóm 3:
Dù phải sống và làm việc
trong hoàn cảnh đặc biệt như

Nhóm 4:

vậy, công việc lại đơn điệu

• Tìm các chi tiết miêu tả lời

nhưng anh có cảm thấy cô

nói, hành động và quan hệ

đơn, buồn tẻ không? Vì sao?

với các nhân vật khác của
anh thanh niên.
• Qua đó, em thấy anh thanh
niên là người như thế nào?

Anh thanh niên hiện

Anh thanh niên

lên thông qua cảm
nhận, suy nghĩ, cái
nhìn của các nhân vật
khác nhau:
• Bác lái xe.
• Ông họa sĩ.
• Cô kĩ sư.

Vẻ đẹp của nhân
vật
trong

càng
sáng,

thêm
lấp

lánh, nhưng vẫn
gợi cảm giác chân
thực.

Anh thanh niên

Độ

tuổi

và

ngoại hình: hai
mươi bảy tuổi,
tầm

vóc

bé

nhỏ, nét mặt
rạng rỡ...

Hoàn cảnh sống:

Công việc:

• Sống một mình trên

• Làm công tác khí tượng

đỉnh núi, chỉ có cây cỏ

kiêm vật lí địa cầu trên

và mây mù lạnh lẽo.

đỉnh Yên Sơn.

• Căn nhà ba gian rất gọn
gàng, ngăn nắp.
• Có niềm vui đọc sách.

• Dự báo thời tiết hằng
ngày để phục vụ sản
xuất, chiến đấu.

Anh thanh niên

Suy nghĩ về công

Lối sống khoa học:

Tính cách và phẩm chất:

việc:

• Căn nhà giản dị, đồ

• Cởi mở, chân thành.

• Ý thức được công
việc của mình.

ngăn nắp và gọn

• Có lòng yêu nghề.
• Thấy

công

đạc sơ sài nhưng

việc

• Quý trọng tình cảm của
mọi người.
• Khao khát được gặp

gàng.
• Ngoài giờ làm việc:

thầm lặng ấy là có

đọc

sách,

ích cho cuộc sống.

hoa, nuôi gà…

trồng

gỡ và trò chuyện với
mọi người.
• Khiêm tốn, thành thực.

Anh thanh niên

Hành động:

Quan hệ với các nhân vật khác:

• Lấy khúc cây chắn ngang

• Gửi bác lái xe củ tam thất vì “bác

đường để gặp mọi người.
• Mời mọi người lên nhà chơi.
• Trao bó hoa cho cô kĩ sư trẻ.
• Trò chuyện chân thành, vui
vẻ với ông họa sĩ và cô kĩ sư.

gái vừa ốm dậy”.
• Trao bó hoa đã cắt cho cô kĩ sư
nông nghiệp trong lần đầu gặp gỡ.
• “Ấn cái làn trứng” vào tay ông hoạ
sĩ để mọi người ăn trưa.

Chân dung anh thanh niên
hiện lên với những nét đẹp:
• Tinh thần.
• Tình cảm.
• Cách sống.
• Suy nghĩ về cuộc sống, về
ý nghĩa công việc.
 Thật đúng đắn, sâu sắc
và cảm động.

Anh thanh niên là:
• Chàng trai có lối sống giản dị, ngăn nắp.
• Yêu công việc và rất có trách nhiệm với
những gì mình làm.
• Tinh tế khi trò chuyện và lắng nghe người
khác.
• Có hành động quan tâm tới từng người mà
mình có cơ hội gặp gỡ.

2. Các nhân vật khác
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Tìm một số chi tiết thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhân
vật ông họa sĩ về con người và nghệ thuật.
• Em hãy nhận xét về vai trò của nhân vật ông hoạ sĩ trong
tác phẩm.
• Nhân vật cô kĩ sư hiện lên trong truyện như thế nào?

Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Nhân vật bác lái xe có vai trò gì trong truyện?
• Các nhân vật xung quanh có vai trò như thế nào trong việc xây dựng hình
tượng người thanh niên?
• Truyện còn có những nhân vật gián tiếp nào khác? Họ là những người như thế
nào và có vai trò gì trong việc thể hiện chủ đề tác phẩm?

a. Nhân vật ông hoạ sĩ
Cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật về con người và nghệ thuật
Gặp anh thanh niên, người
họa sĩ dường như đã tìm

Bối rối, nhận thấy sự

thấy cảm hứng, ý tưởng

bất lực của nghệ thuật

cho sáng tác nghệ thuật

trước bức chân dung

của mình.

cuộc sống giản dị mà
đẹp đẽ.

Ông họa sĩ có vai trò quan trọng
trong tác phẩm

• Tác giả muốn gửi gắm
những trăn trở, suy
ngẫm của mình về con

Là một nghệ sĩ
từng trải, có cảm
nhận sâu sắc về
cuộc sống.

Tác phẩm được

người và nghệ thuật.

trần thuật chủ yếu

• Nhân vật ông họa sĩ đã

từ điểm nhìn, cảm

đem đến cho tác phẩm

nhận,

chiều sâu tư tưởng.

suy

của ông.

nghĩ

b. Nhân vật cô kĩ sư
Cô gái cảm động và ấn
Ôm niềm háo hức, say mê,
tâm thế sẵn sàng và háo hức
nhận việc ở bất kì đâu.

tượng với chàng trai trẻ
chất phác, bộc trực.
Nhận ra những điều mới mẻ
về cuộc sống của người

Cô kĩ sư trẻ mới

thanh niên, về thế giới của

ra trường.

những con người như anh
và về con đường mà cô đã
chọn.

Đó là sự bừng dậy của những
tình cảm lớn lao, cao đẹp khi
người ta gặp được những ánh
sáng đẹp đẽ toả ra từ cuộc sống,
từ tâm hồn người khác.

c. Nhân vật bác lái xe
Qua lời kể của bác lái xe, ông hoạ
sĩ, cô gái và người đọc được kích
thích sự chú ý, đón chờ sự xuất
hiện của anh thanh niên.

Nhờ nhân vật này, ta
biết được những nét
sơ lược về nhân vật
anh thanh niên.

Ngoài ra có những nhân vật không xuất hiện trực tiếp mà chỉ được giới
thiệu qua lời của nhân vật khác nhưng cũng góp phần thể hiện chủ đề
của tác phẩm.

Anh cán bộ nghiên cứu sét

Ông kĩ sư ở vườn rau

III. KẾT LUẬN THEO THỂ LOẠI

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Trình bày nhận xét của em về cốt
truyện, bối cảnh, nhân vật, tình huống
truyện trong văn bản “Lặng lẽ Sa Pa”.

Xây dựng nhân vật

Tình huống truyện

Cách dẫn

• Cốt truyện đơn tuyến.

Xây dựng nhân vật rất chân thực,

• Xoay

mộc mạc và chi tiết.

quanh

tình

huống gặp gỡ bất ngờ
Ngôn ngữ

chuyện

giữa ông hoạ sĩ già,

hấp dẫn

cô kỹ sư trẻ với anh

tự nhiên.

thanh niên làm việc ở

• Gần gũi, giản dị, được chọn lọc.

trạm khí tượng trên

• Cách kể tự nhiên, kết hợp tự sự,

đỉnh Yên Sơn.

trữ tình và bình luận.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1
Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu hỏi 1: Tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” có nhân vật
chính là ai?

A. Ông họa sĩ

C. Bác lái xe

B. Cô kĩ sư

D. Anh thanh niên

Câu hỏi 2: Tình huống truyện của “Lặng lẽ Sa Pa” là gì?
A. Cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ giữa
ông họa sĩ, cô kĩ sư với anh thanh
niên làm công tác khí tượng trên
đỉnh Yên Sơn thuộc Sa Pa
B. Cuộc nói chuyện thú vị giữa
người lái xe lên Sa Pa với cô kĩ sư
và ông họa sĩ già

C. Anh thanh niên làm công tác
trên đỉnh Yên Sơn thuộc Sa Pa tự
kể về cuộc đời mình
D. Cuộc gặp gỡ giữa những
người đang sống và làm việc trên
đỉnh Yên Sơn thuộc Sa Pa nhưng
trước đó chưa biết về nhau

Câu hỏi 3: Dòng nào nói đúng nhất điều mà Nguyễn
Thành Long ca ngợi trong “Lặng lẽ Sa Pa”?
A. Vẻ đẹp của anh thanh
niên làm công tác khí tượng
trên đỉnh Yên Sơn
B. Vẻ đẹp của anh cán bộ
nghiên cứu bản đồ sét

C. Vẻ đẹp của bác kĩ sư
nghiên cứu giống su hào
D. Vẻ đẹp của con người
lao động và ý nghĩa của
những công việc thầm lặng

Câu hỏi 4: Trong tác phẩm, anh thanh niên chủ yếu
được tác giả miêu tả bằng cách nào?
C. Hiện ra qua sự nhìn
A. Tự giới thiệu về mình

nhận, đánh giá của các
nhân vật khác

B. Được tác giả miêu tả trực tiếp

D. Được giới thiệu qua lời
kể của ông họa sĩ già

Câu hỏi 5: Câu “Cháu ở đây có nhiệm vụ đo gió, đo mưa, đo nắng,
tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết
hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu” có tác dụng gì?
A. Giới thiệu hoàn cảnh

C. Giới thiệu cảnh sống của

sống của anh thanh niên

anh thanh niên

B. Giới thiệu công việc của

D. Giới thiệu đặc điểm khí

anh thanh niên

hậu, thời tiết của Sa Pa

Câu hỏi 6: Theo em thách thức lớn nhất với nhân vật
anh thanh niên là gì?

A. Công việc vất vả, nặng nhọc

C. Thời tiết khắc nghiệt

B. Sự cô đơn, vắng vẻ

D. Cuộc sống thiếu thốn

Câu hỏi 7: “Không, bác đừng mất công vẽ cháu! Cháu giới
thiệu với bác ông kĩ sư vườn rau dưới Sa Pa!... Hay là, đồng
chí nghiên cứu khoa học ở cơ quan cháu ở dưới ấy đấy”. Câu
nói này thể hiện nhân vật anh thanh niên có nét đẹp nào?
A. Dũng cảm, gan dạ

C. Chăm chỉ, cần cù

B. Khiêm tốn, thành thực

D. Cởi mở, hào phóng

Câu hỏi 8: Các câu văn sau chủ yếu nói về nội dung gì?
“Vả, khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống
chi việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia. Công
việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất.”
A. Những suy nghĩ đúng đắn và sâu sắc
của anh thanh niên về công việc của
mình đối với đời sống của con người.
B. Niềm tự hào và kiêu hãnh của anh
thanh niên về công việc của mình

C. Lòng yêu nghề sâu sắc của
anh thanh niên
D. Tình cảm gắn bó của anh
thanh niên với quê hương, gia
đình, nghề nghiệp

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 2
Luyện tập theo văn bản
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Tưởng tượng em là ông hoạ sĩ, hãy ghi lại cảm
nghĩ của mình sau cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh
thanh niên trên đỉnh Yên Sơn trong một đoạn
văn (khoảng 7-9 câu).

VẬN DỤNG
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Hãy phân tích nhân vật anh thanh niên
trong truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của
Nguyễn Thành Long. Nhân vật ấy giúp em
hiểu thêm nét đẹp gì ở những con người
lao động?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập Văn bản
Lặng lẽ Sa Pa– Nguyễn
Thành Long

Soạn Thực hành tiếng Việt
Thán từ, biện pháp tu từ

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE, HẸN
GẶP LẠI!