Văn bản :
Nam Quốc Sơn Hà

I . Đọc và tìm hiểu chung
1 . Đọc
2 . Tìm hiểu chung

a . Tác giả

- Lý Thường Kiệt (1019 – 1105) là một danh tướng, một hoạn quan đời nhà
Lý có công lớn trong việc đánh bại quân nhà Tống vào năm 1075 – 1077
- Nhiều tài liệu cho là của Lý Thường Kiệt. Có những ghi chép khác nhau về
sự xuất hiện của bài thơ.
- Theo sách Lĩnh nam chích quái, bài thơ được một vụ thần ngâm đọc
khiến cho quân Tống hoảng sợ, giúp vua Lê Đại Hành đánh bại quân xâm
lược năm 981.
- Theo sách Đại Việt sử kí toàn thư, khi Lý Thường Kiệt chặn đánh quân
Tống bên sông Như Nguyệt năm 1076, bài thơ đã vang lên trong đền thờ
thần sông là Trương tướng quân. Sau đó quân Tống thảm bại đúng như
lời trong bài thơ.

b . Tác phẩm
- Thể loại : thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật
- PTBĐ : biểu cảm
- Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác : Tương truyền trong giai đoạn sục sôi
chiến đấu cùng giặc ngoại xâm, Lý Thường Kiệt đã sáng tác nên bài thơ
này. Vào đêm khuya thanh vắng, ông đã ở trong đền thờ và cất giọng đọc
bài thơ. Giọng hào hùng, hào khí chói lóa khiến quân giặc hoảng loạn. Về
sau như lời bài thơ, quân và dân ta đã chiến thắng quân giặc.
- Bố cục :
+ Phần 1 (Hai câu đầu): Khẳng định chủ quyền lãnh thổ đã được phân định
rõ ràng.
+ Phần 2 (Hai câu cuối): Khẳng định sự quyết tâm chống lại kẻ thù.

II . Khám phá văn bản
1. Hai câu đầu
- Giọng thơ: Hùng hồn, rắn chắc, trang trọng và đầy tự hào
* Câu 1: Nam quốc: nước Nam àVùng sông núi phía Nam là một nước
chứ không phải một quận huyện của Trung Hoa à Khẳng định ý thức độc
lập chủ quyền của một dân tộc.
- Đế: chữ quan trọng nhất à Chứng tỏ nước Nam là có vua, có chủ, có
quốc chủ. Đế còn có nghĩa đại diện cho nhân dân. Nam đế là vua đại diện
cho nhân dân nước Nam.
- Nam đế cư: Nơi ở của vua nước Nam, xử lí mọi công việc của nước
Nam là vua nước Nam. Nơi thuộc chủ quyền của người Việt vì vua gắn
với nước.
=> Ý thức độc lập, tự cường; bình đẳng, ngang hàng với các hoàng đế
Trung Hoa.

* Câu 2:
- Âm điệu: Hùng hồn, rắn rỏi diễn tả sự vững vàng của tư
tưởng và niềm tin sắt đá vào chân lí.
- Khẳng định ranh giới nước Nam đã được phân định rõ ràng
hợp với đạo trời – đất, thuận với lòng người. Tạo hoá đã định
sẵn nước Việt Nam của người Việt Nam.
=> Khẳng định nước Nam là một nước có độc lập, có chủ
quyền, có lãnh thổ riêng. Đó là một sự thật hiển nhiên,
không thể thay đổi.

2 . Hai câu cuối
- Giọng điệu: Vừa thách thức vừa quả quyết
* Câu 3:
- Là câu hỏi, hướng về bọn giặc ngông cuồng.
- Là lời cảnh báo về hành động xâm lược liều lĩnh, phi nghĩa, vô đạo lý của phong
kiến phương Bắc.
*Câu 4: Lời cảnh báo hậu quả thê thảm đối với bọn xâm lăng nếu như cố tình xâm
phạm đến nước Nam và khẳng định sức mạnh vô địch của quân và dân ta
→ Hai câu cuối là lời cảnh báo đanh thép, kiên quyết thể hiện ý chí quyết chiến,
quyết thắng để giữ vừng nền độc lập, tự do của Tổ quốc

2 . Hai câu cuối
- Khẳng định vững chắc chủ quyền
độc lập và bình đẳng của dân tộc
ta
-Khẳng định quyết tâm sắt đá: sẽ
đập tan mọi âm mưu, hành động
liều lĩnh của bất kì kẻ xâm lược
ngông cuồng nào, cho dù chúng
tàn bạo, nham hiểm và mạnh đến
đâu.

III .
TỔNG
KẾT

1 . Nội dung
Văn bản thể hiện niềm tin về sức mạnh của chính nghĩa và được
xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên. Khẳng định chủ quyền
về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ
quyền đó trước mọi kẻ thù xâm lược.
2 . Nghệ thuật
- Thể thơ ngắn gọn, súc tích.
- Hình thức văn nghị luận với lập luận chặt chẽ
- Lựa chọn ngôn ngữ, giọng hùng hồn, đanh thép, dõng dạc.

Lời kết

TẠM

BIỆT