Nhiệt liệt chào mừng quý thầy cô giáo
về dự giờ hôm nay

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Em hãy cho biết xã hội, văn hóa của các nước Đông
Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây?

- Xã hội có nhiều thay đổi. Các giai cấp cũ vẫn
tồn tại, bắt đầu xuất hiện các giai cấp mới.
- Văn hóa phương Tây bắt đầu du nhập vào
Đông Nam Á.
- Tôn giáo, luật pháp, giáo dục phương Tây được
truyền bá vào để phục vụ nền cai trị thực dân.

BÀI 4
XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU
VÀ TRỊNH - NGUYỄN (T1)

THÀNH NHÀ MẠC

Tuần: 8 – Tiết:
8

CHƯƠNG III. VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII

BÀI 4: XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
1. Sự ra đời của Vương triều Mạc
Sách Đại Nam quốc sử diễn ca có câu:
Túc Tông số lẻ vận suy,
Để cho Uy Mục thứ chi nối đời.
Đêm ngày tửu sắc vui chơi,
Tin bè ngoại thích hại người từ thân.
Văn Lang xướng suất phủ quân,
Thần Phù nối ánh phong trần một phương.
Giản Tu cùng phái ngân hoàng,
Vào Thanh hợp với Văn Lang kết thề
Đem binh vây bức đô kỳ,
Qủy vương khuất mặt, quyền về Trư vương.

Em hãy cho biết tình hình nhà Lê
trong thế kỉ XVI?
Vua quan ăn chơi xa xỉ
Không quan tâm đến triều chính.
Nội bộ chia bè kéo cánh tranh giành
quyền lực.

Vua Lê Uy Mục (vua quỷ)

Đại Việt Sử ký Toàn thư
“Vua

buổi đầu lên ngôi, ban hành
giáo hóa, thận trọng hình phạt,
cũng đáng coi là có công nghiệp.
Song chơi bời vô độ, xây dựng
liên miên, dân nghèo thất nghiệp,
trộm cướp nổi lên, dẫn đến nguy
vong là bởi ở đấy."
Tranh vẽ vua Lê Tương Dực (vua lợn)

Cửu Trùng Đài là công trình được xây dựng từ năm 1515-1517 dưới thời vua Lê Tương Dực của
nhà Hậu Lê. Để phục vụ thói ăn chơi vô độ của mình, Lê Tương Dực bắt nhân dân lao dịch khổ
sai, xây dựng công trình này.

Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
+ Từ năm 1511, các cuộc khởi nghĩa nổ ra
nhiều nơi ở trong nước: khởi nghĩa Trần Tuân ở
Sơn Tây (Hà Tây), khởi nghĩa Lê Hy, Trịnh
Hưng ở Nghệ An, Thanh Hóa…

+ Tiêu biểu nhất là cuộc khởi nghĩa của Trần
Cảo đầu năm 1516 ở Đông Triều (Quảng Ninh)

BÀI 4: XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
1. Sự ra đời của Vương triều Mạc
- Từ đầu thế kỷ XVI, nhà Lê bắt đầu suy thoái tình hình đất nước rơi
vào sự bất ổn.

Em hãy cho biết sự ra đời của nhà Mạc như thế nào?
- Năm 1527 mặt Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi lập ra triều Mạc
sử cũ gọi là Bắc triều

BÀI 4: XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
2. Các cuộc xung đột Nam - Bắc Triều, Trịnh Nguyễn.
a. Xung đột Nam - Bắc Triều

BÀI 4: XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
2. Các cuộc xung đột Nam - Bắc Triều, Trịnh Nguyễn.
a. Xung đột Nam - Bắc Triều

HOẠT ĐỘNG NHÓM (4 phút)
1-2

Nêu nguyên nhân hình thành
Nam – Bắc triều?

3

Phân chia ranh giới của
Nam – Bắc triều như thế nào?

4

Diễn biến và kết quả ra sao?

SỰ HÌNH THÀNH BẮC TRIỀU
Thế lực nhà Lê suy yếu

Thế kỉ
XVI
1527, Mạc Đăng Dung
ép vua Lê nhường ngôi

Cuộc tranh chấp quyền lực ngày càng
quyết liệt
Họ Mạc tiêu diệt các thế lực đối lập,
thâu tóm mọi quyền hành.

SỰ HÌNH THÀNH NAM TRIỀU
Nhiều cựu thần nhà Lê không chấp nhận
sự chính thống của nhà Mạc.

Thế kỉ
XVI
Sử cũ gọi là
Nam triều

1533: Nguyễn Kim vào Thanh Hóa.
Lấy danh nghĩa “phù Lê diệt Mạc”.
Lập Lê Duy Ninh lên làm vua.

RANH GIỚI NAM – BẮC TRIỀU
- Mạc Đăng Dung (1483 - 1541) quê ở làng Cổ Trai,
huyện Nghi Dương (Hải Dương) là cháu bảy đời của
trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi làm quan đến chức Nhập
nội hành khiển (Tể tướng) thời Trần, bố là Mạc Hịch,
mẹ là Đặng Thị Hiến.
- Là người sáng lập ra nhà Mạc, kéo dài từ năm 1527
đến năm 1592.
- Mạc Đăng Dung mất tháng 8 năm Tân Sửu - 1541,
thọ 58 tuổi.

Thăng Long

Thanh Hóa

NA

AI
LAO

Mạc Đăng Dung
(ảnh minh hoạ)

M
TR
IỀ
U

- Nguyễn Kim (1468 - 1545) quê ở Gia Miêu, Tống
Sơn, Hà Trung, Thanh Hóa.
- Khi Mạc Đǎng Dung cướp ngôi nhà Lê, Nguyễn Kim
lánh sang Ai Lao, thu nạp hào kiệt, phò giúp nhà Lê
trung hưng, được vua Lê Trang Tông phong là Thượng
phụ Thái sư Hưng quốc công.
- Nǎm Canh Tý - 1540 Nguyễn Kim đem quân về
chiếm Nghệ An, nǎm 1542 chiếm được Tây Đô - Thanh
Hóa. 1545, Nguyễn Kim bị đầu độc và mất.

BẮC TRIỀU

Nguyễn Kim

Diễn biền, kết quả

BÀI 4: XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
2. Các cuộc xung đột Nam - Bắc Triều, Trịnh Nguyễn.
a. Xung đột Nam - Bắc Triều
- Nhiều cựu thần nhà Lê không chấp nhận sự chính thống của nhà
Mạc. 1533 Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hóa, đưa một người con của
vua Lê lên ngôi, thiết lập lại vương triều. Sử cũ gọi là Nam triều
- Cuộc xung đột Nam Bắc triều kéo dài trong 60 năm ( 1533 - 1592)
với hơn 40 trận đánh lớn nhỏ.
- Năm 1592 Nam triều chiếm được thăng long xung đột Nam - Bắc
triều chấm dứt

“
LUYỆN TẬP
20

ĐƯỜNG LÊN ĐỈNH

OLYMPIA

1
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu 1: Mạc Đăng Dung bắt vua Lê nhường ngôi và
lập nên triều đại mới trong hoàn cảnh nào?

A. Các thế lực phong kiến được dẹp yên và sự suy sụp của họ
Lê.
B. Khắp nơi nổi lên các thế lực phong kiến tranh chấp quyền
hành.
C. Đất nước bị chia cắt, hình thành cục diện Nam – Bắc triều.
D. Chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ và đang diễn ra quyết
liệt.
ĐÁP ÁN

A. Các thế lực phong kiến được
dẹp yên và sự suy sụp của họ Lê

2

Câu 2: Cuộc xung đột Nam – Bắc triều kết
thúc, quyền lực của vua Lê như thế nào?
A. Mất hết quyền lực.

1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

   B. Vẫn nắm truyền thống trị.
   C. Quyền lực bị suy yếu.
   D. Cũng nắm quyền lực nhưng phải dựa vào chúa Trịnh.
ĐÁP ÁN

A. Mất hết quyền lực.

3
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu 3: Trong bối cảnh nhà Lê suy yếu, bất lực, ai
là người đã phế truất vua Lê và thành lập triều
Mạc?
A. Mạc Đĩnh Chi
B. Mạc Đăng Dung.
C. Lê Chiêu Thống
D. Trịnh Kiểm.
ĐÁP ÁN

B. Mạc Đăng Dung.

4
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu 4: Chiến tranh Nam – Bắc triều diễn ra giữa
các thế lực phong kiến nào?
A. Nhà Mạc với nhà Nguyễn.
   B. Nhà Mạc với nhà Lê.
   C. Nhà Lê với nhà Nguyễn.
   D. Nhà Trịnh với nhà Mạc
ĐÁP ÁN

B. Nhà Mạc với nhà Lê.

5
1
9
3
0
7
2
5
10
4
6
8

Câu 5: Kết quả của cuộc chiến tranh Nam - Bắc
triều năm 1545 - 1592 là:

A. nhà Lê bị sụp đồ.
B. nhà Mạc bị lật đổ.
C. Trịnh Kiêm thao túng quyên lực.
D. chiến tranh Trịnh - Nguyễn bùng nỗ.
ĐÁP ÁN

B. nhà Mạc bị lật đổ.

“
VẬN DỤNG
27

Vận dụng

Tìm hiểu thêm về di tích các
thành của nhà Mạc, đặc biệt ở
Cao Bằng, hãy viết một đoạn
văn ngắn, giới thiệu về di tích
đó?
CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo, including
icons by Flaticon, and infographics & images by Freepik
Please keep this slide for attribution

Di tích thành nhà Mạc (Cao Bằng, Lạng Sơn) gợi cho
em nhớ đến cuộc xung đột Nam - Bắc triều.
- Hệ quả của các cuộc xung đột đó:
+ Sự thống nhất của đất nước bị xâm phạm nghiêm
trọng; hình thành cục diện “một cung vua - hai phủ
chúa” (vua Lê, chúa Trịnh và chúa Nguyễn); kinh tế đất
nước bị tàn phá; hàng vạn dân thường bị xô đẩy vào
vòng khói lửa.
+ Lãnh thổ đất nước được mở rộng dần về phía Nam.
Chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong cũng triển
khai nhiều hoạt động thực thi chủ quyền tại quần đảo
Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.
CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo, including
icons by Flaticon, and infographics & images by Freepik
Please keep this slide for attribution

NHẬN XÉT, DẶN DÒ
- Về nhà học kỉ nội dung bài học.
- Đọc trước mục 2.b.Trịnh –Nguyễn phân
tranh.
- 3: Hệ quả xung đột Nam – Bắc triều và
Trịnh- Nguyễn.
+ Xung đột Nam-Bắc triều và Trịnh-Nguyễn
đã gây nên hệ quả gì?