KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip gợi cho các em biết
đến bài hát nào?

SỢI NHỚ SỢI THƯƠNG

BÀI 6

ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU

GV dạy:
Lớp dạy: 8/

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 6. ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

2

KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

3

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
Quan sát biểu đồ, hình ảnh
và kênh chữ SGK, hãy nhận
xét về lượng bức xạ và số giờ
nắng ở nước ta.
- Lượng bức xạ tổng cộng
của nước ta lớn; cán cân bức
xạ trên lãnh thổ luôn dương.
- Số giờ nắng nhiều, đạt từ
1400 - 3000 giờ/ năm (Hà
Nội là 1585 giờ, Huế là 1970
giờ, TPHCM là 2489 giờ)
Buổi sáng ở Hà Nội

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
Quan sát bản đồ và kênh chữ
SGK, hãy nhận xét về nhiệt độ
trung bình năm ở nước ta.
Giải thích vì sao nước ta có
nhiệt độ cao?
- Nhiệt độ trung bình năm ở
hầu hết mọi nơi trên cả nước
đều trên 200C (trừ vùng núi
cao) và tăng dần từ Bắc vào
Nam.
- Nguyên nhân: do nước ta
nằm hoàn toàn trong vùng nội
chí tuyến.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
Quan sát bản đồ và kênh
chữ SGK, hãy nhận xét
lượng mưa trung bình năm
ở nước ta.
- Lượng mưa trung bình
năm lớn: từ 1500 - 2000
mm/năm.
- Ở những khu vực đón gió
biển hoặc vùng núi cao,
lượng mưa trong năm
thường nhiều hơn, khoảng
3000 - 4000 mm/ năm.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, hãy nhận xét
độ ẩm không khí ở nước ta.
Vì sao nước ta có lượng mưa
lớn và độ ẩm cao?
- Độ ẩm không khí cao, trên
80%, cân bằng ẩm luôn
dương.
- Nguyên nhân: do tác động
của các khối khí di chuyển
qua biển kết hợp với vai trò
của Biển Đông.

Sương mù ở Huế

Biển Đông

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
- Tính chất nhiệt đới:
+ Lượng bức xạ tổng cộng của nước ta lớn; cán cân bức xạ luôn
dương.
+ Nhiệt độ trung bình năm trên 200C (trừ vùng núi cao) và tăng
dần từ Bắc vào Nam.
+ Số giờ nắng nhiều, đạt từ 1400 - 3000 giờ/năm.
- Tính chất ẩm:
+ Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 - 2000 mm/năm.
+Độ ẩm không khí cao, trên 80%, cân bằng ẩm luôn dương.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất gió mùa
Quan sát hình 6.1 và kênh
chữ SGK, cho biết nước ta
có mấy mùa gió chính? Vì
sao nước ta lại có tính chất
gió mùa?
- Nước ta có 2 mùa gió
chính là gió mùa mùa đông
và gió mùa mùa hạ.
- Do nước ta chịu ảnh
hưởng mạnh mẽ của các
khối khí hoạt động theo
mùa.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2, 3 VÀ 4: Quan sát hình 6.1, video
clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc,
hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa đông
ở nước ta.
- Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa
đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời
tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?
* NHÓM 5, 6, 7 VÀ 8: Quan sát hình 6.1, video
clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc,
hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa hạ ở
nước ta.
- Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông
nam ở Bắc Bộ và gây khô nóng vào đầu mùa
cho Trung Bộ và Tây Bắc?

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau.
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc

1

- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau
mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn.
+ Ở miền Nam, Tín phong gây mùa khô cho Nan Bộ và Tây
Nguyên, gây mưa cho Duyên hải miền Trung.
- Nguyên nhân:
+ Vào đầu mùa đông, gió mùa đông bắc di chuyển với quãng
đường dài qua lục địa Trung Quốc nên lạnh và mất ẩm.
+ Vào cuối mùa đông, khối không khí lạnh di chuyển qua vùng
biển phía đông Nhật Bản và Trung Quốc nên được tăng cường
ẩm.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa đông:
- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc.
- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa
sau mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn.
+ Ở miền Nam:Tín phong gây mùa khô cho Nam Bộ và Tây
Nguyên, gây mưa cho Duyên hải miền Trung.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí tuyến Nam
bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.

5

- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây khô
nóng cho Trung Bộ, Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: gây mưa lớn và kéo dài trên phạm vi cả
nước.
- Nguyên nhân:
+ Ở miền Bắc, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc Bộ nén gió thổi vào
đất liền theo hướng đông nam.
- Nửa đầu mùa hạ, gió mùa tây nam vượt dãy Trường Sơn, Pu Đen
Đinh, Pu Sam Sao gây ra hiệu ứng phơn khô nóng cho Trung Bộ và
Tây Bắc. Ở hai bên dãy Trường Sơn thì Trường Sơn Tây hay Tây
Nguyên mưa quây, Trường Sơn Đông hay ven biển miền Trung thì
nắng đốt.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa hạ:
- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí
tuyến Nam bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.
- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng
gây khô nóng cho Trung Bộ, Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: gây mưa lớn và kéo dài trên phạm
vi cả nước.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1 VÀ 2: Quan sát hình 6.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa bắc – nam của
khí hậu nước ta. Giải thích nguyên nhân.
* NHÓM 3 VÀ 4: Quan sát hình 6.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa đông tây của
khí hậu nước ta. Giải thích nguyên nhân.
* NHÓM 5 VÀ 6: Quan sát hình 6.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa theo độ cao
của khí hậu nước ta. Giải thích nguyên
nhân.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

Mùa đông ở Hà Nội

Mùa khô ở TPHCM

Dãy Hoàng Liên Sơn

Tuyết rơi ở Sa Pa

BÀI 6

2

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
Phân hoá bắc – nam:
- Miền khí hậu phía Bắc: khí hậu
nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh,
ít mưa; mùa hạ nóng, ẩm và mưa
nhiều.
- Miền khí hậu phía Nam: khí hậu cận
xích đạo gió mùa, nhiệt độ quanh năm
cao và hầu như không thay đổi trong
năm, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ
rệt.
Nguyên nhân: Lãnh thổ Việt Nam trải
dài trên 15 vĩ độ, nên từ Bắc vào Nam
các yếu tố khí hậu sẽ có sự thay đổi.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

- Phân hoá bắc – nam:
+ Miền khí hậu phía Bắc: khí hậu nhiệt đới gió mùa,
có mùa đông lạnh, ít mưa; mùa hạ nóng, ẩm và mưa
nhiều.
+ Miền khí hậu phía Nam: khí hậu cận xích đạo gió
mùa, nhiệt độ quanh năm cao và hầu như không thay
đổi trong năm, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ rệt.

BÀI 6

4

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

Phân hoá đông - tây:
- Khí hậu có sự phân hóa giữa hai
sườn của dãy Hoàng Liên Sơn;
Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam,
tạo nên sự khác biệt về chế độ nhiệt
và ẩm giữa hai sườn.
- Vùng Biển Đông, khí hậu có tính
chất gió mùa nhiệt đới hải dương.

Nguyên nhân: Địa hình kết hợp với
hướng gió làm cho khí hậu nước ta phân
hóa Đông – Tây.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

- Phân hoá đông – tây:
+ Khí hậu có sự phân hóa giữa hai sườn của dãy
Hoàng Liên Sơn; Trường Sơn Bắc và Trường Sơn
Nam, tạo nên sự khác biệt về chế độ nhiệt và ẩm
giữa hai sườn.
+ Vùng Biển Đông, khí hậu có tính chất gió mùa nhiệt
đới hải dương.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

- Phân hoá theo độ cao:

6
Nguyên nhân: càng lên cao nhiệt độ
càng giảm (cứ lên cao 100m nhiệt độ
giảm 0,60C), độ ẩm và lượng mưa càng
tăng.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

- Phân hoá theo độ cao:
Khí hậu nước ta phân hóa thành 3 đai cao gồm:
nhiệt đới gió mùa; cận nhiệt đới gió mùa trên
núi và ôn đới gió mùa trên núi.

BÀI 6

EM CÓ BIẾT?

Hiện tượng gió vượt đèo được gọi là Phơn (foehn). Từ bên
kia sườn núi gió thổi lên, càng lên cao không khí càng bị
lạnh dần đi rồi ngưng kết tạo thành mây cho mưa ở sườn
đón gió, đồng thời thu thêm nhiệt do ngưng kết toả ra. Sau
khi vượt qua đỉnh gió thổi xuống bên này núi, nhiệt độ của
nó tăng dần lên do quá trình không khí bị nén đoạn nhiệt,
vì vậy đến chân núi bên này không khí trở nên khô và nóng
hơn. Hiện tượng này gọi là “Hiệu ứng phơn”. Đỉnh núi
càng cao chênh lệch nhiệt độ càng lớn.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào kiến thức đã học, hãy lập sơ đồ thể hiện tính chất
nhiệt đới ẩm gió mùa của khí hậu nước ta..

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào hình 6.1 và kiến thức đã
học, hãy giải thích vì sao khí hậu
nước ta có sự phân hoá đa dạng?
- Ảnh hưởng của vị trí địa lí và
lãnh thổ: làm cho khí hậu nước ta
phân hóa theo chiều Bắc - Nam
rõ rệt, khí hậu thất thường.
- Địa hình tạo nên sự phân hóa
khí hậu theo độ cao.
- Địa hình kết hợp với hướng gió
làm cho khí hậu nước ta phân
hóa Đông - Tây (Đông Bắc và Tây
Bắc ranh giới là dãy Hoàng Liên
Sơn; phân hóa giữa sườn Đông và
sườn Tây Trường Sơn).

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ,
các bài thơ có nội dụng về khí hậu
và các hiện tượng thời tiết ở nước
ta.
1. Cơn đằng Đông vừa trông vừa
chạy

2. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa,
bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.
3. Chớp Đông nhay nháy, gà gáy thì
mưa.
4. Sao dày thì mưa, sao thưa thì
nắng
5. Ráng vàng thì nắng, ráng trắng
thì mưa.