ĐỊA LÍ 8
Giáo viên: BÙI VĂN PHONG
Trường THCS Trung An

KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip gợi cho các em biết
đến bài hát nào?

SỢI NHỚ SỢI THƯƠNG

BÀI 6

ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU

GV dạy: Bùi Văn Phong
Lớp dạy: 8/3; 8/4

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 6. ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

2

KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

3

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

a. Tính chất nhiệt đới ẩm

+ Tính nhiệt đới

+

+

+

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất ẩm
- Lượng mưa trung bình
năm lớn: từ 1500 - 2000
mm/năm.
- Ở những khu vực đón gió
biển hoặc vùng núi cao,
lượng mưa trong năm
thường nhiều hơn, khoảng
3000 - 4000 mm/ năm.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất ẩm

- Độ ẩm không khí cao, trên 80%,
cân bằng ẩm luôn dương.
- Nguyên nhân: do tác động của các
khối khí di chuyển qua biển kết
hợp với vai trò của Biển Đông.

Biển Đông

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất ẩm

- Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 2000 mm/năm.
- Độ ẩm không khí cao, trên 80%.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

c. Tính chất gió mùa
- Nước ta có 2 mùa gió
chính là gió mùa mùa đông
và gió mùa mùa hạ.
- Do nước ta chịu ảnh
hưởng mạnh mẽ của các
khối khí hoạt động theo
mùa.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2, 3 VÀ 4: Quan sát hình 6.1, video
clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc,
hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa đông
ở nước ta.
- Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa
đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời
tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?
* NHÓM 5, 6, 7 VÀ 8: Quan sát hình 6.1, video
clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc,
hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa hạ ở
nước ta.
- Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông
nam ở Bắc Bộ và gây khô nóng vào đầu mùa
cho Trung Bộ và Tây Bắc?

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau.
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc

1

- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa
cuối mùa đông thời tiết lạnh ẩm.
+ Ở miền Nam, Tín phong gây mưa cho vùng biển Nam
Trung Bộ, gây thời tiết nóng, khô cho Nan Bộ và Tây Nguyên.
- Nguyên nhân:
+ Vào đầu mùa đông, gió mùa đông bắc di chuyển với quãng
đường dài qua lục địa Trung Quốc nên lạnh và mất ẩm.
+ Vào cuối mùa đông, khối không khí lạnh di chuyển qua vùng
biển phía đông Nhật Bản và Trung Quốc nên được tăng cường
ẩm.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa đông:
- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc.
- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, n ửa
cuối mùa đông thời tiết lạnh ẩm.
+ Ở miền Nam, Tín phong gây mưa cho vùng biển Nam
Trung Bộ, gây thời tiết nóng, khô cho Nan Bộ và Tây
Nguyên.

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí tuyến Nam
bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.

5

- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây khô
nóng cho phía đông Trường Sơn và nam Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều trên phạm vi cả
nước.
- Nguyên nhân:
+ Ở miền Bắc, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc Bộ nén gió thổi vào
đất liền theo hướng đông nam.
- Nửa đầu mùa hạ, gió mùa tây nam vượt dãy Trường Sơn, Pu Đen
Đinh, Pu Sam Sao gây ra hiệu ứng phơn khô nóng cho cho phía đông
Trường Sơn và nam Tây Bắc, nên Trường Sơn Tây hay Tây Nguyên
mưa quây, Trường Sơn Đông hay ven biển miền Trung thì nắng đốt.

BÀI 6

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa hạ:
- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí
tuyến Nam bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.
- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây
khô nóng cho phía đông Trường Sơn và nam Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều trên phạm vi
cả nước.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1 VÀ 2: Quan sát hình 6.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa bắc – nam của
khí hậu nước ta. Giải thích nguyên nhân.
* NHÓM 3 VÀ 4: Quan sát hình 6.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa đông tây của
khí hậu nước ta. Giải thích nguyên nhân.
* NHÓM 5 VÀ 6: Quan sát hình 6.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa theo độ cao
của khí hậu nước ta. Giải thích nguyên
nhân.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

Mùa khô ở TPHCM

Dãy Hoàng Liên Sơn

Tuyết rơi ở Sa Pa

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
NHÓM 2

Lào
- Về
nhiCai
ệt độ:
+ Nhiệt độ trung bình năm: 22,40C.
+ Nhiệt độ cao nhất khoảng 280C, thấp nhất
khoảng 150C.
- Về lượng mưa:
+ Tổng lượng mưa trong năm : 1765mm.
+ Lượng mưa cao nhất khoảng 350mm, lượng
mưa thấp nhất khoảng 35mm.
Sa
- Về nhi
Paệt độ:

+ Nhiệt độ trung bình năm: 15,50C.
+ Nhiệt độ cao nhất khoảng 200C, thấp nhất
khoảng 80C.
- Về lượng mưa:
+ Tổng lượng mưa trong năm : 2674mm.
+ Lượng mưa cao nhất khoảng 500mm, lượng
mưa thấp nhất khoảng 80mm.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

4
Nguyên nhân: Lãnh thổ Việt
Nam trải dài trên 15 vĩ độ, nên
từ Bắc vào Nam các yếu tố khí
hậu sẽ có sự thay đổi.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

a. Phân hoá theo chiều bắc – nam

- Miền khí hậu phía Bắc: nhiệt độ trung bình
năm trên 200C, có mùa đông lạnh, ít mưa; mùa
hạ nóng, ẩm và mưa nhiều.
- Miền khí hậu phía Nam: nhiệt độ trung bình
năm trên 250C, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ
rệt.

BÀI 6

6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
- Phân hoá đông - tây:
+ Vùng biển và thềm lục địa có
khí hậu ôn hoà hơn trong đất
liền.
+ Vùng đồng bằng ven biển có
khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.
+ Vùng đồi núi phía tây khí hậu
phân hóa phức tạp do tác động
của gió mùa và hướng của các
dãy núi.
Nguyên nhân: Địa hình kết
hợp với hướng gió làm cho khí
hậu nước ta phân hóa Đông –
Tây.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

b. Phân hoá theo chiều đông – tây

- Vùng biển và thềm lục địa có khí hậu ôn hoà hơn
trong đất liền.
- Vùng đồng bằng ven biển có khí hậu nhiệt đới ẩm
gió mùa.
- Vùng đồi núi phía tây khí hậu phân hóa phức tạp do
tác động của gió mùa và hướng của các dãy núi.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
- Phân hoá theo độ cao:

Nguyên nhân: càng lên cao nhiệt độ
càng giảm (cứ lên cao 100m nhiệt
độ giảm 0,60C), độ ẩm và lượng
mưa càng tăng.

BÀI 6

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG

c. Phân hoá theo độ cao

Khí hậu nước ta phân hóa thành 3 đai cao gồm:
nhiệt đới gió mùa; cận nhiệt đới gió mùa trên
núi và ôn đới gió mùa trên núi.

BÀI 6

EM CÓ BIẾT?

Hiện tượng gió vượt đèo được gọi là Phơn (foehn). Từ bên kia sườn núi gió
thổi lên, càng lên cao không khí càng bị bị lạnh dần đi rồi ngưng kết tạo
thành mây cho mưa ở sườn đón gió, đồng thời thu thêm nhiệt do ngưng kết
toả ra. Sau khi vượt qua đỉnh gió thổi xuống bên này núi, nhiệt độ của nó
tăng dần lên do quá trình không khí bị nén đoạn nhiệt, vì vậy đến chân núi
bên này không khí trở nên khô và nóng hơn. Hiện tượng này gọi là “Hiệu
ứng phơn”. Đỉnh núi càng cao chênh lệch nhiệt độ càng lớn.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào bảng 4.1, nhận xét sự khác nhau về chế độ nhiệt
(nhiệt độ trung bình năm, nhiệt độ trung bình tháng nóng
nhất và tháng lạnh nhất; biên độ nhiệt năm) giữa Lạng Sơn
và Cà Mau.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập

 Chứng minh rằng khí hậu nước ta có tính chất
nhiệt đới ẩm gió mùa.
- Tính chất nhiệt đới thể hiện qua các yếu tố bức xạ:
+ Lượng bức xạ tổng cộng của nước ta lớn; cán cân bức
xạ trên lãnh thổ luôn dương (từ 70 - 100 kcal/cm2/năm).
+ Nhiệt độ trung bình năm ở hầu hết mọi nơi trên cả
nước đều trên 200C (trừ vùng núi cao) và tăng dần từ
Bắc vào Nam.
+ Số giờ nắng nhiều, đạt từ 1400 - 3000 giờ/ năm.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập

 Chứng minh rằng khí hậu nước ta có tính chất
nhiệt đới ẩm gió mùa.

- Tính chất ẩm thể hiện qua yếu tố lượng mưa và độ
ẩm:
+ Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 - 2000
mm/năm. Ở những khu vực đón gió biển hoặc vùng núi
cao, lượng mưa trong năm thường nhiều hơn, khoảng
3000 - 4000 mm/ năm.
+ Cân bằng ẩm luôn dương, độ ẩm không khí cao, trên
80%.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập

 Chứng minh rằng khí hậu nước ta có tính chất
nhiệt đới ẩm gió mùa.
- Tính chất gió mùa:
+ Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc,
nên có gió Tín Phong bán cầu Bắc hoạt động quanh
năm.
+ Mặt khác, khí hậu Việt Nam còn chịu ảnh hưởng
mạnh mẽ của các khối khí hoạt động theo mùa với hai
mùa gió chính: gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập

Giải thích vì sao khí hậu nước ta có sự phân hoá
đa dạng
- Ảnh hưởng của vị trí địa lí và lãnh thổ: làm cho khí hậu
nước ta phân hóa theo chiều Bắc - Nam rõ rệt, khí hậu
thất thường, thường xuyên đón bão nhiệt đới, các thiên
tai khác (lũ lụt, sương giá...).

Tác động của địa hình và hoàn lưu gió mùa:
+ Địa hình tạo nên sự phân hóa khí hậu theo độ cao.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập

Giải thích vì sao khí hậu nước ta có sự phân hoá đa dạng

Tác động của địa hình và hoàn lưu gió mùa:

+ Địa hình tạo nên sự phân hóa khí hậu theo độ cao.
+ Địa hình kết hợp với hướng gió làm cho khí hậu
nước ta phân hóa Đông - Tây (Đông Bắc và Tây Bắc
ranh giới là dãy Hoàng Liên Sơn; phân hóa giữa sườn
Đông và sườn Tây Trường Sơn; mùa mưa-khô đối lập
nhau giữa khu vực Nam Bộ, Tây Nguyên và ven biển
Trung Bộ....)

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
 Hãy thực hiện một trong hai nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Hãy sưu tầm và viết báo cáo về đặc điểm khí hậu ở
địa phương em (nhiệt độ, số giờ nắng, lượng mưa, mùa mưa,
mùa khô, độ ẩm không khí, biên độ nhiệt năm, các hiện tượng
thời tiết đặc biệt).
Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, bài thơ có
nội dung về khí hậu và các hiện tượng thời tiết ở nước ta.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Tìm hiểu và cho biết đặc điểm khí hậu ở địa phương
em.
VÍ DỤ: KHÍ HẬU Ở TPHCM

- Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, thành phố Hồ Chí
Minh cũng như nhiều tỉnh thành khác ở Nam Bộ không có đủ 4 mùa
xuân – hạ - thu - đông như ở miền Bắc, mà chỉ có 2 mùa rõ rệt là là
mùa mưa và mùa khô.
+ Mùa mưa diễn ra từ tháng 5 đến tháng 11 với lượng mưa bình quân
hàng năm là 1.979 mm. Vào mùa này khí h ậu nóng ẩm, nhi ệt đ ộ cao,
mưa nhiều
+ Mùa khô khô diễn ra từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau với nhiệt độ
trung bình hàng năm là 27,55°C khí hậu khô, nhi ệt độ cao và m ưa ít.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, bài thơ có
nội dung về khí hậu và các hiện tượng thời tiết ở nước ta.
+ Tháng Giêng rét dài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét
nàng Bân.
+ Đầu năm sương muối, cuối năm gió nồm.
+ Gió bấc thì hanh, gió nồm thì ẩm.
+ Gió nam đưa xuân sang hè.
+ Tháng bảy mưa gãy cành trám/ Tháng tám nắng rám
trái bòng.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, bài thơ có
nội dung về khí hậu và các hiện tượng thời tiết ở nước ta.
- Đoạn trong bài thơ “Trường Sơn Đông, Trường
Sơn Tây”
“Một dãy núi mà hai màu mây
Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác
Như anh với em, như Nam với Bắc
Như Đông với Tây một dải rừng liền”
(Phạm Tiến Duật)