BÀI 9:
HÀNH TRANG CUỘC SỐNG (11 tiết)

Đọc văn bản:
VỀ CHÍNH CHÚNG TA
(2 tiết)
(Các-lô Rô-ve-li)

Luận đề, luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu

1
2

Yếu tố miêu tả, biểu cảm, biện pháp tu từ trong văn nghị luận

Bối cảnh tri thức hiện đại làm nền tảng cho việc nhận
thức lại về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên

3
4

MỤC TIÊU

Ý nghĩa, tác động của văn bản đối với nhận thức của
bản thân về vị trí của mình trong thế giới tự nhiên.

5

Biết tôn trọng, ứng xử hài hoà với tự nhiên.

Chia sẻ cảm xúc
- Xem clip Bài ca Trái đất (Earth Song) của Mai – cơn
Giắc – sơn để nhận ra quan điểm của tác giả về mối quan
hệ giữa con người và tự nhiên.
- Bạn suy nghĩ như thế nào về quan niệm cho rằng con
người là chúa tể của tự nhiên; về vấn đề mối quan hệ của
con người với tự nhiên.

Bài ca Trái đất (Earth Song) của Mai – cơn Giắc – sơn

MỐI QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI VÀ TỰ NHIÊN

QN CỦA
THIÊN CHÚA
GIÁO

A

QN CỦA
PHẬT
GIÁO

QN CỦA
TÁC GIẢ
VB VỀ
CHÚNG TA

...

B

QN CỦA
DARWIN
TRONG
THUYẾT
TIẾN HÓA

C

...

I.Đọc hiểu khái quát

1. Đọc, xác định bố cục văn bản

*Đọc, giải thích từ khó
* Bố cục:
- Phần 1 (đoạn 1,2) (từ đầu đến chúng ta
cũng là một phần của thế giới ấy): trình
bày quan điểm của tác giả về vị trí của
con người trong thế giới.
- Phần 2 (đoạn 3-9) (từ Chúng ta, con
người đến ngay chính linh hồn của chúng
ta cũng chỉ là một ví dụ bé nhỏ): trình bày
các luận điểm chính của tác giả để bảo vệ
cho quan điểm của mình.
-2.Phần
(đoạn 10-13) (từ Tự nhiên là nhà
Thể3loại
của chúng
đến luận
hết): kết luận.
Văntanghị

II.Đọc hiểu chi tiết
1. Phần 1 (đoạn 1,2): Quan điểm của tác giả về vị
trí của con người trong thế giới
- Dẫn dắt: một loạt câu hỏi về vị trí, vai trò của chúng ta
trong thế giới.vô tận, sinh động.
- Nêu quan điểm: “Tôi đã trình bày thế giới trông như thế
nào dưới ánh sáng khoa học, và chúng ta cũng là một phần
của cái thế giới ấy.”
=> Cách đặt vấn đề gợi sự tò mò, kích thích suy nghĩ, gây
ấn tượng mạnh đối với người đọc.
=> Tác giả nêu quan điểm rõ ràng, ngắn gọn. Đó là quan
điểm của một nhà khoa học.

CÁC CÂU CHỦ ĐỀ

Đoạn 3: "Chúng ta”, con người, trước hết là những chủ thể biết quan sát thế
giới này; những nhà sáng lập tập thể của bức tranh về thực tại mà tôi đã cố
gắng mô tả lại”.
Đoạn 4: “Nhưng chúng ta còn là một bộ phận hữu cơ của thế giới mà ta cảm
nhận được; chúng ta không phải người quan sát đứng ngoài cuộc”

Đoạn 5: Khi hiểu biết tăng lên, chúng ta đã biết rằng sự tồn tại của chúng
ta chỉ là một phần của vũ trụ, và là phần rất nhỏ bé trong đó.
Đoạn 7: “Tri thức của chúng ta chung quy đều phản ánh thế giới”

Đoạn 9: “Các giá trị đạo đức của chúng ta, cảm xúc của chúng ta, tình yêu
của chúng ta cũng mang tính hiện thực không kém vì là một phần của tự
nhiên, vì được chia sẻ với thế giới động vật, hay vì được quyết định bởi sự
tiến hoá mà loài chúng ta đã trải qua suốt hàng triệu năm”.

B. PHẦ N 2: C ÁC LU Ậ N ĐIỂM C H ÍNH C ỦA TÁC GIẢ ĐỂ BẢ O V Ệ C H O
Q UA N ĐIỂM CỦ A M ÌNH.

Quan điểm : chúng ta cũng là một phần của cái thế giới ấy
Luận
điểm
01

Sự tồn tại của
chúng ta chỉ
là một phần
của vũ trụ

Luận
điểm
02

Tri thức của
chúng ta
chung quy
đều phản
ánh thế giới

Luận
điểm
03

Các giá trị đạo đức
của chúng ta, cảm
xúc của chúng ta,
tình yêu của chúng
ta cũng là một phần
của tự nhiên.

LUẬN ĐIỂM
1:

Sự tồn tại

của chúng
ta chỉ là
một phần
của vũ trụ

LÍ LẼ

+ Chúng ta là các nút trong một mạng lưới…
+ Chúng ta được làm ra từ cùng những nguyên
tử, cùng những tín hiệu ánh sáng giống như
nguyên tử… các thiên hà
BẰNG CHỨNG

+ Chúng ta được làm ra từ cùng những nguyên
tử, cùng những tín hiệu ánh sáng giống như
nguyên tử”,
+ Chúng ta từng nghĩ rằng mình là thứ tồn tại
duy nhất, ... phát hiện ra rằng mình là hậu duệ
có cùng các tổ tiên với mọi sinh thể quanh ta.

BIỆN PHÁP TU TỪ:

LUẬN
ĐIỂM 1:

+ Chúng ta từng tin rằng mình… hoá ra không phải vậy. Chúng

Sự tồn
tại của
chúng
ta chỉ là

ta…

một
phần
của vũ

+ Chúng ta giống như đứa trẻ, ...
=> Biện pháp so sánh: lời văn giàu hình ảnh, sinh động,
hấp dẫn, giàu sức biểu cảm, hình dung sự hiểu biết của con
người về vũ trụ giống như hiểu biết của đứa trẻ về thế giới
xung quanh nó khi còn bé

trụ

ta nghĩ rằng mình… rồi phát hiện ra rằng…Chúng ta…Chúng

=> Cách nói khẳng định - phủ định; điệp ngữ “chúng ta”
nhấn mạnh: đối tượng vấn đề là con người, mối quan hệ
giữa con người với tự nhiên, tạo giọng điệu mạnh mẽ, thể
hiện niềm tin chắc chắn của tác giả vào quan điểm của mình.

=> Làm rõ con người chỉ là một phần nhỏ bé của vũ trụ

LUẬN ĐIỂM
2:

LÍ LẼ

+
Mọi
vật
đều
không
ngừng
tương
tác
với
nhau,
và
khi
làm
thế,
mỗi
người
Tri thức của
trong chúng ta đều mang theo cái dấu vết của cái mà ta đã tương tác và
chúng ta
theo nghĩa ấy, mọi vật không ngừng trao đổi thông tin về nhau
chung quy + Chất liệu căn bản làm nên tư duy của chúng ta là tập hợp vô cùng
đều phản
phong phú các thông tin được tích luỹ, trao đổi và không ngừng được xây
ánh thế giới dựng kĩ lưỡng.
BẰNG CHỨNG

Một giọt mưa chứa thông tin về sự hiện diện của một
đám mây trên trời, một tia sáng chứa thông tin về màu
sắc của chất đã gửi nó đến mắt ta… tích luỹ từ trải
nghiệm của tôi.
.=> Lí lẽ, dẫn chứng là những tri thức triết học,
khoa học tự nhiên hiện đại ,những tri thức khách
quan, được kiểm chứng, tin cậy, làm sáng tỏ, tăng
sức thuyết phục cho luận điểm

LUẬN
ĐIỂM 2:

Tri thức
của
chúng ta
chung
quy đều
phản ánh
thế giới

BIỆN PHÁP TU TỪ VÀ YẾU TỐ MIÊU TẢ

Biện pháp miêu tả tạo nên diễn đạt giàu hình ảnh; sử
dụng biện pháp liệt kê một loạt dẫn chứng phong phú
để tăng sức thuyết phục cho luận điểm.

.

LUẬN ĐIỂM
3:

Các giá trị
đạo đức của
chúng ta,
cảm xúc
của chúng
ta, tình yêu
của chúng
ta cũng là
một phần
của tự

LÍ LẼ, BẰNG CHỨNG

…

Thực tại của chúng
ta là những giọt
nước mắt, nụ
cười....

Thực tại của chúng
ta được làm nên
từ xã hội của
chúng ta

Cảm xúc nhờ âm
nhạc, mạng lưới
kiến thức chung
đan cài

Liệt kê, điệp từ giúp câu văn giàu hình ảnh, nhấn mạnh vấn đề
cụ thể

HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM, LUẬN CỨ RÕ
RÀNG, THUYẾT PHỤC LÀM RÕ QUAN
ĐIỂM

tác giả thể hiện quan điểm về thế giới
với tư cách:
+ nhà khoa học => vấn đề được nhìn
nhận khách quan, chân thực, thuyết
phục
+ nhà triết học -> suy tư, cắt nghĩa về
bản chất của thực tại, về mối quan hệ
giữa con người và thực tại => sự nhỏ
bé của con người trước sự lớn lao, kì vĩ
và vẻ đẹp tuyệt đối của thực tại.

NHẬN
XÉT
CHUNG
CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ, CÁC YẾU TỐ
MIÊU TẢ, BIỂU CẢM GIÚP HÌNH
DUNG RÕ VẤN ĐỀ , GIÚP VĂN BẢN
NGHỊ LUẬN UYỂN CHUYỂN, SINH
ĐỘNG, HẤP DẪN, THUYẾT PHỤC.

c. Phần 3 (đoạn 10-13): (từ Tự nhiên là nhà của chúng ta đến
hết): kết luận
- Tự nhiên là nhà của chúng ta, và sống trong tự nhiên nghĩa là
chúng ta đang ở nhà của mình => so sánh => mối quan hệ mật
thiết, chặt chẽ giữa con người và tự nhiên, kết luận nâng cao
quan điểm chính: Chúng ta là một phần của tự nhiên. Tự nhiên
là
ta tồn tại bao nhiêu ... mà có lẽ chúng ta
- Ainhà
màcủa
biếtchúng
rằng còn
không thể hình dung nổi, trong những khoảng không vô tận
của vũ trụ; đại dương mênh mông những gì chưa biết, rực sáng
lên vầng hào quang của sự huyền bí
+ ẩn dụ => những gì chúng ta biết là rất nhỏ bé.
+ miêu tả => vẻ đẹp kì diệu của thế giới mà ta đang sống
+ biểu cảm => tình yêu, sự ngưỡng mộ đối với sự kì diệu của
thực tại.
=> Quan điểm của tác giả về khả năng nhận thức thế giới của
con người: thế giới mênh mông, vô hạn; những gì mà chúng ta

III. Tổng kết
1. Nội dung: Văn bản đã trình bày quan điểm của tác giả về mối quan hệ
chặt chẽ của con người với tự nhiên, vị trí của con người trong tự nhiên;
chứa đựng những suy tư mang tính chất triết học về thế giới và con
người. Trong đó khoa học, triết học văn chương và tôn giáo đã được kết
hợp một cách hài hoà, cho người đọc thấy được vẻ đẹp huyền bí của thế
giới.
2. Nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ, lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục; Ngôn ngữ
chính xác mà giàu hình ảnh, biểu cảm, hấp dẫn nhờ sử dụng linh hoạt,
hiệu quả các biện pháp tu từ so sánh, điệp cấu trúc, liệt kê và các yếu tố
miêu tả, biểu cảm.
3. Qua văn bản, tác giả thể hiện tư suy sắc bén của một nhà khoa học,

Đề bài: Nhận thức nào từ văn bản Về
chính chúng ta mà bạn muốn mang theo
trong hành trang cuộc sống của mình?
Hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng
150 chữ) để chia sẻ về điều này.

GỢI Ý LẬP DÀN Ý

Bài viết của
em hướng
tới vấn đề

Tại sao em

gì? .

đề này?

muốn bình
luận về vấn

Viết tự do tất cả
những ý tưởng nảy
sinh trong đầu em về
vấn đề hành trang
muốn mang theo
trong cuộc sống từ
văn bản.

Dự định các ví
dụ để minh
chứng, lấy từ
đâu?

.

HÌNH THỨC TRÌNH BÀY Ý:
VẼ SƠ ĐỒ TƯ DUY / BẢNG BIỂU.

- Nội dung:
+ Giới thiệu vắn tắt thông điệp hoặc bài học

+ Trình bày ngắn gọn quan điểm của mình về thông
điệp/ bài học
+ Chọn lọc các lí lẽ, bằng chứng để bảo vệ quan điểm
của mình.
- Hình thức:
+ 1 đoạn văn có độ dài khoảng 150 chữ
+ Sử dụng các kiểu cấu trúc như diễn dịch, quy nạp,
tổng hợp, song hành, móc xích để triển khai đoạn văn.
+ Tác động đến cảm xúc bằng những từ ngữ mạnh
miêu tả cảm xúc của người viết, khơi gợi ý thức, trách
nhiệm của người đọc hay bằng những câu chuyện cảm
động.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
ĐÁNH GIÁ VIẾT ĐOẠN VĂN (PHẦN LUYỆN TẬP)
- ĐẢM BẢO HÌNH THỨC CỦA ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN
- ĐẢM BẢO DUNG LƯỢNG CỦA BÀI LUẬN (400 CHỮ). ĐẢM BẢO NỘI DUNG CỦA ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN:
+ XÁC ĐỊNH ĐÚNG VẤN ĐỀ NGHỊ LUẬN
+ CÓ LÍ LẼ, BẰNG CHỨNG ĐỂ LÀM RÕ VẤN ĐỀ
- ĐẢM BẢO VỀ CHÍNH TẢ, TỪ NGỮ, NGỮ PHÁP

- SÁNG TẠO