KHỞI ĐỘNG

KHỞI ĐỘNG

Các em hãy lắng nghe
bài hát được phổ nhạc từ
bài thơ "Quê hương"
của nhà thơ Đỗ Trung
Quân và cho biết cảm
xúc của em khi nghe bài
hát này.

Tiết 79 80. Bài 18. Văn bản 3
QUÊ HƯƠNG
- Tế Hanh -

I. Đọc và tìm hiểu chung

1. Đọc VB
Cách đọc: đọc diễn
cảm, ngắt nghỉ đúng
chỗ.

Bài thơ Quê hương
Chim bay dọc biển đem tin cá
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây cách biển nửa ngày sông.
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,

Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

a. Tác giả

2. Tìm hiểu chung

Tế Hanh (1921- 2009), tên khai sinh là Trần
Tế Hanh
Quê quán: sinh ra tại một làng chài ven
biển tỉnh Quảng Ngãi

Ông là cây viết của phong trào thơ Mới

a. Tác giả
Phong cách sáng tác: thơ ông chân thực với
cách diễn đạt bằng ngôn ngữ giản dị, tự
nhiên và rất giàu hình ảnh, bình dị mà tha
thiết.
Con người, cuộc sống của làng chài quê
hương đã khơi nguồn cảm hứng cho
nhiều tác phẩm của ông

2. Tìm hiểu chung

1329knttnnf

Tác phẩm tiêu biểu
Hoa niên
(1945)

Gửi miền
Bắc (1955)

Tiếng sóng
(1960)

Hai nửa
yêu
thương
(1963)

2. Tìm hiểu chung

Báo cáo dự
án tác phẩm

Trình bày hiểu
biết của em về tác
phẩm Quê hương?

Xuất xứ

Thể thơ:

Tác
phẩm
Quê
hương

Bố cục:

Phương
thức biểu
đạt

viết năm 1939, khi
Tế Hanh đang học
tại Huế trong nỗi
nhớ quê hương - một
làng chài ven biển
tha thiết.
Xuất xứ

BIỂU CẢM

Tác
phẩm
Quê
hương

Khổ 1: Giới
thiệu chung về
làng quê.
Khổ 2: Cảnh dân
chài bơi thuyền
ra khơi đánh cá

8 TIẾNG

Thể thơ:

Bố cục:

Phương
thức biểu
đạt

Khổ 3: Cảnh
đoàn thuyền ra
khơi đánh cá trở
về
Khổ 4: Nỗi nhớ
làng chài, nhớ
quê hương

b. Tác phẩm Quê hương

Hoàn cảnh ra đời: viết năm 1939, khi Tế
Hanh đang học tại Huế trong nỗi nhớ quê
hương - một làng chài ven biển tha thiết.

Xuất xứ: Bài thơ được rút trong
tập Nghẹn ngào (1939) và sau đó
được in trong tập Hoa niên
(1945)
Thể thơ: thơ tám chữ
PTBĐ: biểu cảm (kết hợp miêu tả)
Đề tài: quê hương

Bố cục

2 câu đầu: Giới thiệu chung về làng
quê.
6 câu tiếp: Cảnh dân chài bơi thuyền
ra khơi đánh cá
6 câu tiếp: Cảnh đoàn thuyền ra
khơi đánh cá trở về
4 câu tiếp: Nỗi nhớ làng chài,
nhớ quê hương

II. Tìm hiểu văn bản

II. TÌM HIỂU VB
1

Giới thiệu về làng quê.

Quan sát hai câu thơ đầu và thực hiện yêu cầu sau:
Tìm trong bài thơ những chi tiết
có thể giúp em nhận biết quê
hương của tác giả là một làng
chài ven biển?

? Nhận xét về cách giới thiệu đó?

II. TÌM HIỂU VB
1

Giới thiệu về làng quê.

Nghề nghiệp truyền
thống : Chài lưới
Vị trí : bao bọc bao
bọc bởi song nước

Cách giới thiệu tự nhiên ,mộc mạc,giản dị

2

Cảnh đoàn thuyền ra khơi
HĐN trong 5' hoàn thiện PHT số 1 để tìm hiểu hình ảnh đoàn thuyền đánh
cá lúc ra khơi:

ĐTMT
Hoàn cảnh

Từ ngữ,chi tiết,hình Cách sử dụng từ ngữ
ảnh
và BPTT
 
 

Tác dụng

Tích
 

Con người

 

Con thuyền

 

Cánh buồm

 

Nhận xét về cảnh đoàn thuyền ra khơi:
 

 

2

Cảnh đoàn thuyền ra khơi
Hoàn thiện PHT số 1 để tìm hiểu hình ảnh đoàn thuyền đánh cá lúc ra khơi:

ĐTMT

Từ ngữ,chi tiết,hình ảnh

Hoàn cảnh

 -Trời trong,gió nhẹ
-Sớm mai hồng

Con người

Cách sử dụng từ ngữ và
BPTT

Tác dụng

Tích

 Điều kiện thuận lợi

 

 Trai tráng, bơi thuyền  Gợi hình ảnh ,

 Người lao động mang vẻ đẹp khoẻ
khoắn, vạm vỡ.

 

Con thuyền

 Hăng, phăng như con  Hình ảnh so sánh kết
hợp với các động từ
tuấn mã
mạnh, tính từ.

 

Cánh buồm

 giương, to

 Con thuyền mang khí thế dũng
mãnh khi ra khơi => vẻ đẹp hùng
tráng
 Cánh buồm trở nên lớn lao,
thiêng liêng và thơ mộng. Đó
chính là biểu t­ượng của làng quê,
hồn người

 Tính từ,liệt kê

 NT so sánh, ẩn dụ

Nhận xét về cảnh đoàn thuyền ra khơi

 Bức

tranh thiên nhiên tươi sáng, hùng vĩ, cuộc sống lao động của con người vui vẻ,
hào hứng, rộn ràng,khẩn trương, Một vẻ đẹp vừa thân quen, gần gũi, hoành tráng và
thơ mộng biết bao.

 

 

1 Hoàn thiện PHT số 2 để trình bày
Ôn tập lại kiến thức đã học của
2
bài hôm nay

HD học bài

Chuẩn bị bài Thực hành viết bài
văn phân tích đặc điểm nhân vật
3
trong một TPVH

3. Cảnh đoàn thuyền trở
về.

Đối
tượng
miêu tả
Khung
cảnh
làng chài

Từ ngữ,chi tiết,hình
ảnh

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Cách sử dụng
từ ngữ và
BPTT

Tác dụng

Tích

 

Con
người

 

Con
thuyền
 

 

Nhận xét bức tranh làng chài

 

3. Cảnh đoàn thuyền trở
về.
Đối tượng Từ ngữ, chi tiết, hình

miêu tả

ảnh

Khung
 T/gian: Ngày hôm sau
cảnh làng Ồn ào
chài
Tấp nập

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Cách sử dụng
từ ngữ và
BPTT

 im,bến mỏi,
nằm,nghe

trở

Tích

 Từ láy gợi hình  Không khí vui vẻ rộn  
ảnh
ràng ,mãn nguyện

Con người  Dân trai tráng : Làn da  Tính từ
ngăm rám nắng
Thần hình : nồng thở
Con
thuyền
 

Tác dụng

 Hình ảnh người dân chài:  
khoẻ mạnh, rắn rỏi, vẻ đẹp
lãng mạn phi thường.

về  NT nhân hóa,  Hình ảnh con thuyền là  
ẩn dụ chuyển một phần sự sống làng chài
đổi cảm giác.
, sinh thể .Sự hòa hợp với
con người

Nhận xét bức tranh làng chài
 Bức tranh làng chài tràn đầy niềm vui ấp áp ,gợi ra một cuộc sống bình yên.

 

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

3

Nổi nhớ quê hương

Hoàn cảnh : Xa
cách quê hương

Nổi nhớ :
Luôn tưởng
nhớ

Da
diết ,thường
trực ,khôn
nguôi

1

Màu nước xanh

2

Cá bạc

3

Chiếc buồm vôi ,con thuyền

Nhớ Quê
hương

4 Mùi vị nồng mặn của nước biển

Cá bạc

Nước
xanh

Yêu tha
thiết ,gắ
n bó sâu
nặng với
quê
hương
Mùi nồng
mặn của
nước
biển

Chiếc
buồm –
Con
thuyền

TỔNG KẾT

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn (khoảng 7 – 10 câu)
Trình bày tỏ tình cảm đối với quê hương của
mình .

STT

1
2

BẢNG KIỂM VỀTiêuKỸ
NĂNG
VIẾT
ĐOẠN
VĂN
chí
Đạt
Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng
7 - 10câu.( MĐ-TĐ-KĐ)
Đoạn văn đúng chủ đề:

 

Chưa đạt

 

 

 

 

 

 

 

- Yêu quê hương, gắn bó với quê hương.
- Học tập chăm chỉ để mai này giúp ích cho quê
hương.
3
4

Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong
đoạn văn.
Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử
dụng từ ngữ, ngữ pháp.

1. Chi tiết tiêu biểu

1. Chi tiết tiêu biểu

Tìm trong bài thơ những
chi tiết có thể giúp em
nhận biết quê hương của
tác giả là một làng chài
ven biển.

Không gian
Nước bao vây cách biển
nửa ngày sông

Nghề nghiệp
Làng tôi ở làm nghề chài
lưới

Cuộc sống lao động, sinh hoạt

Dân trai tráng bơi thuyền
đi đánh cá
Ồn ào trên bến đỗ/ dân
làng đón ghe về…

Hình ảnh con người, thiên nhiên

Làn da rám nắng
Nước xanh, cá bạc, buồm
vôi, thuyền ra khơi

Đặc trưng của
người dân
làng chài

1. Chi tiết tiêu biểu

Không gian
Nghề nghiệp
Cuộc sống lao động sinh
hoạt
Hình ảnh con người thiên
nhiên.

2. Biện pháp tu từ

2. Biện pháp tu từ
Chỉ ra hiệu quả của
một số biện pháp tu
từ được tác giả sử
dụng để miêu tả
hình
ảnh
con
thuyền lúc ra khơi.

2. Biện pháp tu từ

Chiếc thuyền nhẹ băng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang

So sánh

Gợi
hình
ảnh
con
thuyền

gợi lên vẻ đẹp
của con người
lao động

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió

Nhân hóa
kết hợp so
sánh

Hình
ảnh
cánh buồm

cái chất riêng
của làng chài
và những con
người nơi đây

Bằng lối so sánh và nhân
hóa này,tác giả còn gợi
được vẻ đẹp của người dân
làng chài với tình yêu lao
động, tâm hồn phóng
khoáng, lãng mạn, tình
cảm gắn bó sâu nặng với
quê hương

3. Từ ngữ, hình ảnh đặc
sắc

Em hãy chọn phân tích một số từ ngữ,
hình ảnh đặc sắc trong đoạn thơ sau:
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ
vỏ.

Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Hình ảnh
tả
thực,
gây
ấn
tượng
mạnh

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Sáng tạo
nghệ thuật

Biện pháp
ẩn
dụ
chuyển đổi
cảm giác

Thuyền
nên có
hơn

trở
hồn