Tuần: 9
Tiết: 35,36
TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 2:
CHẤT LÀM GỈ
(Rây Bret-bơ-ry)

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
• Là một nhà văn chuyên
về sáng tác các tác
phẩm kinh dị, khoa học
viễn tưởng và bí ẩn.
• Là một trong những nhà
văn nổi tiếng nhất thế
kỷ XX và XXI của nước
Mĩ.
• Ông
đã
được
giải

Một số tác phẩm nổi tiếng của Rây Bơret-bơ-ry

Tiểu thuyết 451 độ F
(Fahrenheit 451, 1953)

Người minh họa (The
Illustrated Man, 1951)

Xứ Tháng Mười (The Martian
Chronicles, 1950)

2. Tác phẩm
a. Đọc
b. Tóm tắt
Viên đại tá cho gọi anh trung sĩ đến để nói cho anh biết về kế
hoạch thuyên chuyển anh đến một nơi khác vì đại tá nghe nói
anh trung sĩ có những biểu hiện không bình thường về thần
kinh gây ảnh hưởng đến công việc. Anh trung sĩ không đồng ý
và nêu ra ý tưởng của mình là không muốn có chiến tranh nên
đã nghiên cứu ra chất làm gỉ để phá hủy các loại vũ khí ngăn
chặn chiến tranh. Sau một hồi nói chuyện, Đại tá vẫn không tin
vào ý tưởng của anh trung sĩ, cho rằng anh đang mắc chứng
bệnh hoang tưởng và cần được bác sĩ Mét-thiu hỗ trợ. Sau
cuộc nói chuyện, anh trung sĩ đi ra khỏi phòng. Ngay sau đó,
viên Đại tá được tận mắt chứng kiến sự phá hủy của chất làm
gỉ ngay trong cuộc nói chuyện với bác sĩ Mét – thiu, với anh
lính gác khiến đại tá tức điên lên.

XUẤT XỨ

Trích Truyện
khoa học
viễn tưởng
chọn lọc,
Thái Hà dịch.

THỂ LOẠI

Truyện ngắn
(Truyện
khoa học
viễn
tưởng).

NGÔI KỂ

Ngôi thứ
ba.

PTBĐ

Tự sự kết
hợp miêu
tả, biểu
cảm.

Bố
cục

Phần 1 (từ đầu đến “Tạm biệt
đại tá”): Cuộc nói chuyện của
trung sĩ và viên đại tá.
Phần 2 (còn lại): Sự phá hủy
của chất làm gỉ.

Nhan đề Chất làm gỉ
Gỉ sét là gì?
Gỉ sét (hay rỉ sét) là sắt bị oxy hóa. Gỉ
sét được hình thành do sắt kết hợp
với oxy khi có mặt nước hoặc không
khí ẩm. Trên bề mặt sắt thép bị rỉ
hình thành những lớp vảy rất dễ vỡ,
thường có màu nâu, nâu đỏ hoặc
đỏ. Lớp gỉ này không có tác dụng
bảo vệ sắt ở phía trong. Nếu có đủ
thời gian, oxy và nước, bất kỳ khối
sắt nào cũng sẽ bị gỉ hoàn toàn và
phân hủy.

Chất làm gỉ?
Sắt kết hợp với oxy và nước (ở
môi trường) bị biến thành các
oxít sắt, làm hư kết cấu sắt ban
đầu.

Dựa trên cơ sở khoa học về chất làm gỉ, viên trung sĩ đã
nghiên cứu và tạo ra chất có thể phá hủy các loại vũ khí để
ngăn chặn các cuộc chiến tranh => Ý tưởng về chất có thể làm
cho thế giới được hòa bình => Tư tưởng nhân văn ngay từ
nhan đề truyện.

II.

Đọc hiểu
văn bản

1. Cuộc nói
chuyện giữa
trung sĩ trẻ
và viên đại tá

a. Cuộc nói chuyện giữa hai nhân vật:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Em hãy điền vào phiếu học tập của mình bằng cách trả lời các câu hỏi
trong bảng sau:
 
VIÊN ĐẠI TÁ
TRUNG SĨ TRẺ
Trung sĩ trẻ mong muốn gì?
Mong muốn Viên đại tá mong muốn gì?
Viên đại tá có tin vào ý tưởng Trung sĩ trẻ có tin vào ý tưởng
Niềm tin
của trung sĩ trẻ không?
của bản thân không?
Dự định

Viên đại tá đã dự định làm gì Trung sĩ trẻ đã trình bày những
với trung sĩ trẻ?
dự định của mình như thế nào?

Viên đại tá có tin tưởng anh Anh trung sĩ đã làm gì tiếp theo?
Kết thúc
trung sĩ không?
cuộc nói
chuyện
Đánh giá về cuộc nói chuyện? (Cuộc nói chuyện có mang tính xây dựng không?
Các nhân vật có tìm được tiếng nói chung không?)

 

Mong
muốn

Niềm tin

VIÊN ĐẠI TÁ

TRUNG SĨ TRẺ

Muốn thuyên chuyển anh trung sĩ trẻ
đi nơi khác, có thể là sang bên kia đại
dương và phục vụ trong một quân
đoàn nào đó thật xa.

Muốn sống không có chiến tranh. Anh muốn biết làm
cách nào đó để trong một đêm, những cỗ đại bác trên
toàn thế giới biến thành sắt gỉ, những vi khuẩn trong
ruột các quả bom trở thành vô hại, những chiếc xe
tăng bỗng đổ rụi, chui qua mặt đường nhựa và giống
như những con quái vật thời tiền sử, chúng nằm im
trong các hố có lấp đầy nhựa đường.

Không tin vào ý tưởng của viên trung
sĩ.

Dự định

Dự định gọi điện cho bác sĩ Mét-thiu vì
đại tá nghĩ rằng viên trung sĩ cần có sự
giúp đỡ của bác sĩ khám chữa.

Kết thúc
cuộc nói
chuyện

Đến lúc này, đại tá vẫn chưa tin viên
trung sĩ.

Rất tin tưởng vào ý tưởng của bản thân, bởi vì
anh đã nghiên cứu về chất làm gỉ dựa trên cơ sở
khoa học.
Phá hủy vũ khí chiến tranh bằng chất làm gỉ, đầu
tiên là khắp châu Mỹ trong vài ngày, sau đó sẽ sang
châu Âu. Trong vòng một tháng, sẽ làm cho cả thế
giới tránh được thảm họa chiến tranh.
Trung sĩ dùng chất làm gỉ để phá hủy tất cả các
phương tiện để ngăn chặn chiến tranh.

Cuộc nói chuyện không mang tính xây dựng do viên đại tá và trung sĩ trẻ có cách
Đánh giá:

b. Nhân vật trung
sĩ trẻ:

Nhân vật anh trung sĩ
Tênđược
là giới
Hôthiệu
– qua
lit.lờiLà
của một
người
trẻ
ai? Vàlính
được giới
thiệu đã
như trải
thế nào?
qua Qua
cuộc
chiến
cuộc nói
chuyện vớitranh
viên đại tá, em hãy cho
16
năm.
Mong
cả,
Embiết
có muốn
nhận
gì về
mong
trungxét
sĩ trẻ
làcao
một
muốn
củanhư
anh
trung
sĩ?
tốt đẹp:
Xóa
bỏ vũ
người
thế
nào?

khí, chấm dứt chiến
tranh.
Ý tưởng thông minh,
Em có nhận
gì về ý cơ sở
sáng tạo,
dựaxéttrên
tưởng của trung sĩ?
khoa học
để tạo ra chất
làm gỉ phá hủy các loại
Trung sĩ trẻ là một người tài
vũ khí để kết thúc chiến
giỏi, có lí tưởng, có ước mơ cao tranh trên thế giới.

c. Nhân vật viên đại tá:
Viên đạitrên
tá trongcủa
truyện trung
Là cấp
được giới thiệu như thế
sĩ trẻ, có nào?
quyền lực chỉ
huy đơn vị.

Viên đại tá là người có tính cách
nóng nảy, bị kích động, không
biết lắng nghe và tin tưởng cấp
dưới, chuyên quyền độc đoán,

Qua
nói
với tầm
Mong
Em
có cuộc
nhậnmuốn
xét chuyện
gì về mong
trung
trẻ,viên
emđại
hãytá?
cho
muốnsĩcủa
thường,
vì
lợi
ích
của
biết viên đại tá là một
cuộc chiến
người nhưtranh.
thế nào?
Ông gạt phăng tất cả
những
dự
ước mơ
Em hãy
nhậnđịnh,
xét về thái độ
viên đại tá trong
của củatrung
sĩ cuộc
và nóikhăng
chuyện với trung sĩ trẻ?
khăng yêu cầu cấp dưới
phải làm theo mệnh
lệnh.

NGHỆ THUẬT
Nghệ thuật
Trí tưởng
Xây dựng
đối lập
tượng độc
nhân vật
trong con
đáo dựa
qua lời đối
người và
trên sự
thoại trực
tính cách
tiến bộ
tiếp, từ đó
của hai nhân
của khoa
bộc lộ tính
vật chính
học.
cách, tâm
thông qua
lí của nhân
đối
vật.
 Làm nổi
bật tư tưởng nhân
vănthoại.
của Rây Bret-bơ-ry về một thế
giới không còn chiến tranh.

2. Sự phá hủy của
chất làm gỉ

a. Tình huống truyện

THẢO LUẬN NHÓM
Kĩ thuật khăn trải bàn

1. Nội dung phần 2 kể về điều gì?

4. Kết thúc truyện có
gì đặc sắc? Thái độ
của đạo tá như thế
nào? Liệu đại tá có
làm gì được viên
trung sĩ không?

Em hãy nhận xét về tình
huống truyện?

2. Khi viên đại tá nói
chuyện với bác sĩ Mét
– thiu thì chuyện gì đã
xảy ra? Thái độ của
viên đại tá như thế
nào?

3. Tại sao người lính gác không
thể làm theo lệnh của viên đại tá
là bắt hoặc bắn chết trung sĩ trẻ?

1.Phần (2) kể về việc đại tá gọi
cho bác sĩ Mét-thiu để nhờ
1. Nội dung phần 2 kể về
chữa bệnh cho viên trung sĩ.
điều gì?
Nhưng
sau đó, tất cả những
điều viên trung sĩ nói đã xảy
ra, khiến đại tá tức giận và đòi
2.
Khi
viên
đại
tá
4.
thúc
2.
Khi
đại
tá
đang
4. Kết
Đại tá
tức giậnbắt anh
ta.
Tình huống truyện bất
nói
chuyện
với
truyện
có gì chiếc
đặc
nói
chuyện
với
và phải dùng
Em
hãy
nhận
xét
ngờ, tự nhiên, li kì, hấp
ghế
để tóm
viên
bácsĩsĩMét
Mét– –thiu
thiu
sắc?gỗ
Thái
độ của
bác
về trí
tình
huống
dẫn,
tưởng
tượng
trung
thì
chuyện
gì
đã
đạo tá sĩ.
nhưĐại
thế tá
thì
cây
bút
của
truyện?
phong phú.
không
thể
làm
gì
xảyta
ra?
nào? Liệu đại tá
ông
đãThái
biếnđộ
được viên trung sĩ,
của viên
đại tá
có
làm
gì
được
thành
gỉ
vàng
vì anh ta có thể đã
như thế
nào? sờ
viên
trung sĩ
sự sững
3. Tại sao người lính gáctrong
trốn thoát.

không?

3. Bởithể
vì khẩu
súnglệnh
củavà tức giận của
không
làm theo
đại
línhviên
gácđại
đã tá
biến
gỉ tá.
của
là thành
bắt
sắt màu
vàng.trung sĩ
hoặc
bắn chết

Sự tàn phá của chiến tranh

Thảm họa chiến tranh
ở Hiroshima và
Nagasaki

MỘT VỤ THỬ NGHIỆM BOM HẠT
NHÂN

BOM
NGUYÊN
TỬ MỸ
NÉM
XUỐNG
NHẬT
NĂM 1945

b. Sự phá hủy của chất
làm gỉ
- Trung sĩ trẻ đã chứng minh
chất làm gỉ là có thật dựa trên
cơ sở khoa học.
- Chất làm gỉ có sự phá hủy ghê
gớm, nó có thể biến những thiết
bị quân sự, những vũ khí chiến
tranh biến thành chất bột có màu
vàng đỏ: Cái bút, khẩu súng, máy
bay, tàu thuyền quân sự...

c. Ý nghĩa của chất làm gỉ
Mong muốn chấm dứt
chiến tranh, thế giới được
sống trong bình yên.

Sự hình dung, tưởng tượng
rất sinh động, phong phú về
tác động của chất làm gỉ của
tác giả.

Tư tưởng nhân văn của tác giả Rây Bret-bơ-ry
muốn thế giới thoát khỏi những cuộc chiến tranh,
con người được sống trong hòa bình.

NGHỆ THUẬT
Xây dựng tình huống bất ngờ, li kì, nghệ
thuật kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn.

Xây dựng tâm lý, tính cách, hành động của
nhân vật để bộc lộ chủ đề của tác phẩm.
 Ước mơ chất làm gỉ dựa trên cơ sở
của khoa học kĩ thuật sẽ trở thành hiện
thực để cứu thế giới ra khỏi những cuộc
chiến tranh.

III.

Tổng
kết

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Em hãy điền vào phiếu học tập của mình bằng cách trả lời các câu
hỏi trong bảng sau:
1. Nội dung chính của văn bản Chất làm
gỉ ?

 

2. Từ câu chuyện, em rút ra ý nghĩa gì?

 

3. Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật
của truyện?

 

Nội dung
Câu chuyện kể về cuộc nói chuyện giữa viên đại tá và
trung sĩ trẻ về một loại chất làm gỉ có thể làm han gỉ tất
cả các loại vũ khí để ngăn chặn chiến tranh trên thế
giới và sự phá hủy của chất làm gỉ xảy ra thực sự bất
chấp sự tức giận và sự bất lực trong việc ngăn cản
trung sĩ trẻ của viên đại tá.

Ý Nghĩa

Qua câu chuyện về chất làm gỉ có thể phá hủy tất
cả các loại vũ khí để ngăn chặn chiến tranh, tác
giả Rây Bret-bơ-ry đã cho người đọc thấy trí
tưởng tượng độc đáo dựa trên cơ sở của khoa
học kĩ thuật và tư tưởng nhân văn lớn của tác giả:
Mong muốn thế giới luôn được sống trong hòa
bình và sự tiến bộ của khoa học công nghệ.

Nghệ thuật
Xây dựng nhân vật
thông qua đối thoại
trực tiếp, nghệ
thuật đối lập làm
nổi bật tính cách,
hành động, lời nói
của các nhân vật.

Trí tưởng tượng
phong phú, độc đáo
dựa trên cơ sở của
khoa học kĩ thuật.

Xây dựng tình
huống bất ngờ, li kì,
nghệ thuật kể
chuyện tự nhiên,
hấp dẫn.

LUYỆN TẬP
1. Viết một đoạn văn nêu cảm nhận của em về
ý tưởng chất làm gỉ phá hủy các vũ khí để
ngăn chặn chiến tranh sau khi học xong văn
bản Chất làm gỉ?

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Xem lại nội dung bài học.
- Chuẩn bị bài thực hành Tiếng Việt
+ Xem phần kiến thức Ngữ văn
+ Vận dụng kiến thức ngữ văn làm các bài tập