CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI

KHỞI ĐỘNG
 Khí NO2 (màu nâu đỏ) liên tục chuyển hóa thành khí N2O4 (không màu) và
ngược lại, tại một điều kiện xác định.
 Tại điều kiện này, khí NO2 và khí N2O4 ở trong các bình riêng biệt (Hình
1.1), sau một thời gian đều chuyển thành hỗn hợp khí có thành phần như
nhau và không đổi theo thời gian.

Hình 1.1. Sự biến đổi NO2
và N2O4

KHỞI ĐỘNG

Hình 1.1. Sự biến đổi NO2 và N2O4

Tại thời điểm hỗn hợp khí trong hai bình có thành phần như
nhau, có phản ứng diễn ra trong hai bình này hay không?

BÀI 1. MỞ ĐẦU VỀ
CÂN BẰNG HOÁ HỌC

NỘI DUNG BÀI HỌC
I
II
III

KHÁI NIỆM PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ
TRẠNG THÁI CÂN BẰNG
BIỂU THỨC HẰNG SỐ CÂN BẰNG VÀ Ý NGHĨA
ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ, NỒNG ĐỘ VÀ
ÁP SUẤT ĐẾN CÂN BẰNG HOÁ HỌC

I
KHÁI NIỆM PHẢN ỨNG
THUẬN NGHỊCH VÀ TRẠNG
THÁI CÂN BẰNG

 Cho phương trình hóa học sau:

Fe(s) + 2HCl(aq) FeCl2(aq) + H2(g)

(1)

Đặc điểm của phản ứng (1):
 Trong cùng điều kiện, FeCl2(aq) và H2(g) không thể biến đổi lại
thành Fe(s) và HCl(aq) được.
 Phản ứng có đặc điểm như vậy được gọi là phản ứng một chiều.

Khái niệm

Phản ứng một chiều là phản ứng chỉ xảy ra theo
chiều chất phản ứng biến đổi thành chất sản phẩm.
Ví dụ: Fe(s) + 2HCl(aq) FeCl2(aq) + H2(g)

Đặc điểm
Các chất sản phẩm không phản ứng lại được với nhau
tạo thành chất ban đầu.

Vậy có phản ứng nào mà các chất sản
phẩm phản ứng được với nhau để tạo
thành chất ban đầu không?

Phản ứng thuận nghịch
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI: Tìm hiểu Ví dụ 1 (SGK tr.7) và trả lời câu hỏi
N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g)

(1)

Chiều các chất ban đầu

Chiều các chất sản phẩm

tạo thành sản phẩm

tạo thành chất ban đầu

được gọi là chiều gì?

được gọi là chiều gì?

Chiều thuận

Chiều nghịch

Phản ứng thuận
nghịch là gì?

Phản ứng thuận nghịch

Khái niệm: Phản ứng thuận nghịch là phản ứng
trong đó ở cùng điều kiện, xảy ra đồng thời sự
chuyển chất phản ứng thành chất sản phẩm và
sự chuyển chất sản phẩm thành chất phản ứng.

Bài tập

Câu hỏi 1 (SGK tr.7): Hãy nêu một số ví
dụ về phản ứng thuận nghịch mà em biết

 2SO2 + O2 2SO3
 CH3COOH + C2H5OH CH3COOC2H5 + H2O

Trạng thái cân bằng
HOẠT ĐỘNG NHÓM: Nghiên cứu về trạng thái cân bằng hóa học
trong Ví dụ 2 (SGK tr.7, 8)
H2(g) + I2(g) 2HI (g)
Câu hỏi 2 (SGK tr.7). Xét Ví dụ 2:
a) Giải thích vì sao màu tím của hỗn hợp khí lại nhạt dần so với lúc mới bắt
đầu trộn hai khí H2 và I2 với nhau.
b) Sau một khoảng thời gian, màu tím của hỗn hợp không thay đổi, chứng
tỏ nồng độ của chất nào không thay đổi?

Trạng thái cân bằng
Câu hỏi 3 (SGK tr.7). Cho hai đồ thị (a) và (b) dưới đây. Mỗi đồ thị biểu diễn
sự thay đổi tốc độ phản ứng thuận và tốc độ phản ứng nghịch theo thời gian:

Hãy cho biết đồ thị nào thể hiện đúng Ví dụ 2. Đường màu xanh trong đồ thị
đó biểu diễn tốc độ phản ứng thuận hay tốc độ phản ứng nghịch?

Trạng thái cân bằng
H2(g) + I2(g) 2HI (g)
Câu hỏi 2. a) Sau khi trộn hai khí, phản ứng thuận diễn ra:
Nồng độ H2 và I2

giảm dần

giảm dần

Màu tím của hỗn
hợp giảm dần

b) Sau một khoảng thời gian, màu tím của hỗn hợp không thay đổi
 Nồng độ của I2 không thay đổi nữa

Trạng thái cân bằng
Câu hỏi 3.

Đồ thị (a) thể hiện đúng Ví dụ 2

Đường màu xanh trong đồ thị biểu
diễn tốc độ phản ứng nghịch

Nhận xét
 Trong thí nghiệm:
 Lúc đầu: Phản ứng thuận có tốc độ lớn hơn phản ứng nghịch, ưu tiên
tạo ra hydrogen iodine.
 Theo thời gian: Tốc độ phản ứng thuận giảm dần, tốc độ phản ứng
nghịch tăng dần đến khi tốc độ hai phản ứng bằng nhau.
 Tại thời điểm này: Số mol của các chất hydrogen, iodine, hydrogen
iodine không thay đổi nữa.
 Thời điểm phản ứng thuận nghịch đạt tới trạng thái cân bằng.

Trạng thái cân bằng

Khái niệm: Trạng thái cân bằng của phản ứng
thuận nghịch là trạng thái mà tốc độ phản ứng
thuận bằng tốc độ phản ứng nghịch.

Trạng thái cân bằng
Cân bằng hóa học là một cân bằng động

Ở trạng thái cân bằng: Phản ứng thuận nghịch
vẫn tiếp diễn với tốc độ bằng nhau
Ở trạng thái cân bằng: Nồng độ của một
chất bất kì trong phản ứng không đổi

Bài tập
Câu hỏi 4 (SGK tr.8). Vì sao giá trị là một hằng số ở nhiệt độ xác định?
Lời giải:
 Ta có:
 Vì ở trạng thái cân bằng nồng độ của một chất bất kì trong phản ứng
không đổi nên giá trị là một hằng số ở nhiệt độ xác định.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint đồng bộ nội dung tất cả
các bài môn: Hóa học 11 Cánh diều
LH Zalo 0969 325 896
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/hoa-11/