Nêu lại cách tả phong cảnh
thành phố Đà Lạt đã học ở
tiết trước

1. Đọc bài văn dưới đây và trả lời câu hỏi.
Bốn mùa trong ánh nước
Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc v ới rất nhi ều ng ười. C ảnh đ ẹp l ộng l ẫy t ừ ng ọn c ỏ, hàng cây cho t ới n ước h ồ
trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như b ớt xanh h ơn. Trong dông gió, h ồ n ổi sóng.
Nhưng dông gió đến đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng g ợn, tr ầm m ặc gi ữa thinh không, soi bóng nh ững áng
mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc b ỗng cao h ơn, lênh khênh. Trong cái l ạnh bao trùm
phố phường Hà Nội, nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nh ẹ và m ỏng nh ư khăn voan. H ồ hi ện ra
vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, hồ được trang đi ểm l ộng l ẫy b ởi đèn đ ủ màu, c ờ bay ph ất
phới và hoa rực rỡ. Trong mưa bay, người người đi trảy hội. Ngàn vạn ti ếng rao, ti ếng m ời chào c ủa ng ười bán
hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà N ội d ường nh ư không có gió l ớn, dù đ ể n ước h ồ
lắng sâu. Ánh nắng mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh m ắt thanh xuân. Nh ững cây li ễu bên h ồ xanh
mướt, lá bay dịu dàng như mái tóc thiếu nữ. Những cây đa cổ th ụ xanh t ốt và tráng ki ện nh ư nh ững lão t ướng,
hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ngọc Sơn có nhiều ti ếng chim ríu rít, ti ếng hót c ủa chim non,
của ước mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm, t ừng bóng cây n ơi này có bi ết bao ng ười đã ng ồi
hóng mát, nghỉ ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nh ỏ nào trên trái đ ất này.
(Theo Lê Phương Liên)

GIẢI NGHĨA TỪ KHÓ
Thing (danh từ)
không trung, nơi
hoàn toàn vắng
lặng.

Trầm mặc (tính từ)
Có dáng vẻ đang tập trung
suy tư, ngẫm nghĩ điều gì.

Đọc bài văn dưới đây và trả lời câu
hỏi.
Bốn mùa trong ánh nước

Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc v ới rất nhi ều ng ười. C ảnh đ ẹp l ộng l ẫy t ừ ng ọn c ỏ, hàng cây cho t ới n ước h ồ
trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như b ớt xanh h ơn. Trong dông gió, h ồ n ổi sóng.
Nhưng dông gió đến đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng g ợn, tr ầm m ặc gi ữa thinh không, soi bóng nh ững áng
mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc b ỗng cao h ơn, lênh khênh. Trong cái l ạnh bao trùm
phố phường Hà Nội, nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nh ẹ và m ỏng nh ư khăn voan. H ồ hi ện ra
vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, hồ được trang đi ểm l ộng l ẫy b ởi đèn đ ủ màu, c ờ bay ph ất
phới và hoa rực rỡ. Trong mưa bay, người người đi trẩy hội. Ngàn vạn tiếng rao, tiếng mời chào của người bán
hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà N ội d ường nh ư không có gió l ớn, dù đ ể n ước h ồ
lắng sâu. Ánh nắng mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh m ắt thanh xuân. Nh ững cây li ễu bên h ồ xanh
mướt, lá bay dịu dàng như mái tóc thiếu nữ. Những cây đa cổ th ụ xanh t ốt và tráng ki ện nh ư nh ững lão t ướng,
hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ngọc Sơn có nhiều ti ếng chim ríu rít, ti ếng hót c ủa chim non,
của ước mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm, t ừng bóng cây n ơi này có bi ết bao ng ười đã ng ồi
hóng mát, nghỉ ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nh ỏ nào trên trái đ ất này.
(Theo Lê Phương Liên)

Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc với rất nhiều ng ười. Cảnh đẹp
lộng lẫy từ ngọn cỏ, hàng cây cho tới nước hồ trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như
bớt xanh hơn. Trong dông gió, hồ nổi sóng. Nhưng dông gió đến
đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng gợn, tr ầm m ặc gi ữa thinh
không, soi bóng những áng mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc bỗng
cao hơn, lênh khênh. Trong cái lạnh bao trùm ph ố ph ường Hà N ội,
nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nhẹ và mỏng như
khăn voan. Hồ hiện ra vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in
bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, h ồ được trang
điểm lộng lẫy bởi đèn đủ màu, cờ bay phất phới và hoa rực r ỡ.
Trong mưa bay, người người đi trảy hội. Ngàn vạn tiếng rao, tiếng
mời chào của người bán hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà N ội
dường như không có gió lớn, dù để nước hồ lắng sâu. Ánh nắng
mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh m ắt thanh xuân.
Những cây liễu bên hồ xanh mướt, lá bay dịu dàng nh ư mái tóc
thiếu nữ. Những cây đa cổ thụ xanh tốt và tráng kiện như những
lão tướng, hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ng ọc
Sơn có nhiều tiếng chim ríu rít, tiếng hót của chim non, c ủa ước
mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm,
từng bóng cây nơi này có biết bao người đã ngồi hóng mát, nghỉ
ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nhỏ nào trên
trái đất này.

a. Bài văn trên tả
phong cảnh ở đâu?
Bài văn miêu tả phong cảnh
hồ Hoàn Kiếm

Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc với rất nhiều ng ười. Cảnh đẹp
lộng lẫy từ ngọn cỏ, hàng cây cho tới nước hồ trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như
bớt xanh hơn. Trong dông gió, hồ nổi sóng. Nhưng dông gió đến
đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng gợn, tr ầm m ặc gi ữa thinh
không, soi bóng những áng mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc bỗng
cao hơn, lênh khênh. Trong cái lạnh bao trùm ph ố ph ường Hà N ội,
nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nhẹ và mỏng như
khăn voan. Hồ hiện ra vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in
bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, h ồ được trang
điểm lộng lẫy bởi đèn đủ màu, cờ bay phất phới và hoa rực r ỡ.
Trong mưa bay, người người đi trảy hội. Ngàn vạn tiếng rao, tiếng
mời chào của người bán hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà N ội
dường như không có gió lớn, dù để nước hồ lắng sâu. Ánh nắng
mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh m ắt thanh xuân.
Những cây liễu bên hồ xanh mướt, lá bay dịu dàng nh ư mái tóc
thiếu nữ. Những cây đa cổ thụ xanh tốt và tráng kiện như những
lão tướng, hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ng ọc
Sơn có nhiều tiếng chim ríu rít, tiếng hót của chim non, c ủa ước
mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm,
từng bóng cây nơi này có biết bao người đã ngồi hóng mát, nghỉ
ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nhỏ nào trên
trái đất này.

b. Tìm phần mở bài, thần bài,
kết bài của bài văn và nêu ý
chính của từng phần.
 Mở bài: Giới thiệu tên cảnh vật (hồ Hoàn
Kiếm) và nhận xét bao quát về cảnh vật
(cảnh đẹp, quen thuộc với nhiều người).
 Thân bài: Miêu tả đặc điểm của phong
cảnh trong những thời gian khác nhau.
 Kết bài: Khẳng định phong cảnh hồ Hoàn
Kiếm đã in sâu trong tâm trí của nhiều
người.

Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc với rất nhiều ng ười. Cảnh đẹp
lộng lẫy từ ngọn cỏ, hàng cây cho tới nước hồ trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như
bớt xanh hơn. Trong dông gió, hồ nổi sóng. Nhưng dông gió đến
đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng gợn, tr ầm m ặc gi ữa thinh
không, soi bóng những áng mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc bỗng
cao hơn, lênh khênh. Trong cái lạnh bao trùm ph ố ph ường Hà N ội,
nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nhẹ và mỏng như
khăn voan. Hồ hiện ra vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in
bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, h ồ được trang
điểm lộng lẫy bởi đèn đủ màu, cờ bay phất phới và hoa rực r ỡ.
Trong mưa bay, người người đi trẩy hội. Ngàn vạn tiếng rao, tiếng
mời chào của người bán hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà N ội
dường như không có gió lớn, dù để nước hồ lắng sâu. Ánh nắng
mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh m ắt thanh xuân.
Những cây liễu bên hồ xanh mướt, lá bay dịu dàng nh ư mái tóc
thiếu nữ. Những cây đa cổ thụ xanh tốt và tráng kiện như những
lão tướng, hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ng ọc
Sơn có nhiều tiếng chim ríu rít, tiếng hót của chim non, c ủa ước
mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm,
từng bóng cây nơi này có biết bao người đã ngồi hóng mát, nghỉ
ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nhỏ nào trên
trái đất này.

c. Trong phần thân bài, cảnh hồ
Hoàn Kiếm được tả vào những
thời gian nào? Những từ ngữ
nào giúp em nhận ra trình tự đó?
Mùa hè

Mùa hè, những cơn mưa rào,
dông gió

Mùa đông

Mùa đông, cái lạnh bao trùm,
màn sương

Mùa xuân

Dịp Tết Nguyên đán, mưa bay,
trẩy hội, chim hót mùa xuân

Mùa thu

Mùa thu, mùa thu Hà Nội, ánh
nắng mùa thu

Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc với rất nhiều ng ười. Cảnh đẹp
lộng lẫy từ ngọn cỏ, hàng cây cho tới nước hồ trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như
bớt xanh hơn. Trong dông gió, hồ nổi sóng. Nhưng dông gió đến
đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng gợn, tr ầm m ặc gi ữa thinh
không, soi bóng những áng mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc bỗng
cao hơn, lênh khênh. Trong cái lạnh bao trùm ph ố ph ường Hà N ội,
nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nhẹ và mỏng như
khăn voan. Hồ hiện ra vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in
bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, h ồ được trang
điểm lộng lẫy bởi đèn đủ màu, cờ bay phất phới và hoa rực r ỡ.
Trong mưa bay, người người đi trảy hội. Ngàn vạn tiếng rao, tiếng
mời chào của người bán hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà N ội
dường như không có gió lớn, dù để nước hồ lắng sâu. Ánh nắng
mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh m ắt thanh xuân.
Những cây liễu bên hồ xanh mướt, lá bay dịu dàng nh ư mái tóc
thiếu nữ. Những cây đa cổ thụ xanh tốt và tráng kiện như những
lão tướng, hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ng ọc
Sơn có nhiều tiếng chim ríu rít, tiếng hót của chim non, c ủa ước
mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm,
từng bóng cây nơi này có biết bao người đã ngồi hóng mát, nghỉ
ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nhỏ nào trên
trái đất này.

d. Theo trình tự miêu tả trong
bài, người đọc cảm nhận được
đặc điểm gì của cảnh hồ Hoàn
Kiếm?
Tả phong cảnh theo mùa, tác giả đã giúp
người đọc cảm nhận được nhiều vẻ đẹp,
nhiều đặc điểm của hồ Hoàn Kiếm (theo
hành trình cả năm). Theo tác giả, cảnh
hồ Hoàn Kiếm đẹp nhất vào mùa thu
nên nhà văn đã tả đặc điểm hồ Hoàn
Kiếm vào mùa thu sau cùng.

2. Em học được những gì về cách miêu tả phong
cảnh từ bài văn trên?

Sử dụng nhiều giác quan để
quan sát, cảm nhận cảnh vật.

Cảm nhận vẻ đẹp của cảnh
vật bằng mắt nhìn, tai nghe

Sử dụng nhiều hình ảnh so
sánh để làm nổi bật đặc
điểm từng cảnh vật.

Cách tả cảnh vật ở bài Đà Lạt và bài Bốn
mùa trong ánh nước có gì khác nhau?

3. So sánh trình tự miêu tả của bài Bốn mùa
trong ánh nước với bài Đà Lạt.

Bài Đà Lạt: Tả theo trình tự không gian, tả
từng bộ phận/ từng vẻ đẹp của phong cảnh.

Bài Bốn mùa trong ánh nước: tả theo trình tự thời
gian 4 mùa, mỗi mùa hiện ra trong trí nhớ/ kí ức.
Mùa yêu thích nhất được nhắc đến sau cùng.

Ngoài cách tả lần lượt từng phần, từng
vẻ đẹp của phong cảnh, có thể tả phong
cảnh theo trình tự thời gian (theo các mùa
trong năm, theo các buổi trong ngày, theo
sự đổi thay của cảnh qua năm tháng,...)
hoặc phối hợp cả hai cách để miêu tả.

Nhắc lại những điều
cần nhớ khi viết bài
văn tả cảnh?