NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!

KHỞI ĐỘNG
 Quan sát hình 1 – 3 (SGK tr.15) và trả lời câu hỏi: Các hình 1, 2, 3
gợi cho em biết điều gì về vùng Trung du và miền núi phía Bắc?

Hình 1. Sông Nho Quế

Hình 2. Dãy Hoàng Liên Sơn

Hình 3. Tuyết rơi ở Sa Pa

(Tuyên Quang)

(Lào Cai)

(Lào Cai), năm 2016)

KHỞI ĐỘNG

Có nhiều sông lớn
có tiềm năng phát
triển thủy điện và
du lịch.

Có mùa đông lạnh
Có địa hình rất đa

nhất cả nước. Ở

dạng với nhiều

những

dãy núi cao, đồ sộ.

cao,

vùng
đôi

tuyết rơi.

khi

núi
có

TUẦN 4
Thứ Ba, ngày 26 tháng 08 năm
2025

CHỦ
ĐỀ
2.
BÀI 4: THIÊN NHIÊN VÙNG TRUNG
TRUNG
MIỀN
DU
VÀ MIỀNDU
NÚIVÀ
PHÍA
BẮC NÚI
(Tiết
1)
BẮC

BỘ

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Vị trí địa lí
2. Đặc điểm thiên nhiên và ảnh hưởng của thiên
nhiên đến đời sống và sản xuất
a.

Địa hình

b.

Khí hậu

c.

Sông, hồ

3. Một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên và phòng
chống thiên tai

PHẦN 1
VỊ TRÍ ĐỊA LÍ

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Quan sát hình 4, em hãy:
 Xác định trên lược đồ vị trí vùng Trung du và
miền núi phía Bắc.
 Nêu được tên các quốc gia, vịnh biển, các vùng
tiếp giáp với Trung du và miền núi phía Bắc.

Trung du và miền núi phía Bắc nằm ở phía Bắc nước ta

Phía Bắc giáp Trung Quốc
Phía Tây giáp Lào
Phía Nam giáp Đồng bằng Bắc Bộ
và Duyên hải miền Trung
Phía Đông giáp vịnh Bắc Bộ

Điểm cực Tây: Cột mốc tại ngã ba biên
giới Việt – Trung – Lào
(xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên)

Điểm cực Bắc: Cột cờ quốc gia Lũng Cú
(xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang)

Thứ Sáu, ngày 29 tháng 08 năm
2025

CHỦ
ĐỀ
2.
BÀI 4: THIÊN NHIÊN VÙNG TRUNG
TRUNG
MIỀN
DU
VÀ MIỀNDU
NÚIVÀ
PHÍA
BẮC NÚI
(Tiết
2)
BẮC

BỘ

PHẦN 2
ĐẶC ĐIỂM THIÊN NHIÊN VÀ
ẢNH HƯỞNG CỦA THIÊN NHIÊN
ĐẾN VỚI SẢN XUẤT VÀ ĐỜI SỐNG

HOẠT ĐỘNG NHÓM
VÒNG CHUYÊN GIA

• Tìm hiểu và tóm tắt đặc
điểm thiên nhiên.

Nhóm 1
Tìm hiểu về địa hình
Nhóm 2
Tìm hiểu về khí hậu

• Nêu những thuận lợi và khó
khăn của vùng Trung du và
miền núi phía Bắc.

Nhóm 3
Tìm hiểu về sông, hồ

Nhóm 1: Địa hình
Quan sát hình 4 và đọc thông tin:
 Xác định trên lược đồ các dãy núi, cao
nguyên và đỉnh núi cao nhất của vùng
Trung du và miền núi phía Bắc.
 Nêu ảnh hưởng của địa hình đến đời
sống và sản xuất của người dân.

Nhóm 2: Khí hậu
Quan sát hình 9 và đọc thông tin:
 Nêu đặc điểm khí hậu của vùng Trung
du và miền núi phía Bắc.
 Nêu ảnh hưởng của khí hậu đến đời
sống và sản xuất của vùng.
Hình 9. Mưa lũ ở tỉnh Sơn La,
năm 2019

Nhóm 3: Sông, hồ
Quan sát hình 4, 10, 11 và đọc thông tin:
 Xác định trên lược đồ các con sông
lớn của vùng Trung du và miền núi
phía Bắc.
 Nêu đặc điểm chính của sông, hồ.
 Trình bày vai trò của sông, hồ đối với
đời sống và sản xuất.

Hình 11. Thuỷ điện Hoà Bình (Hoà Bình)

Hình 10. Hồ Na Hang (Tuyên Quang)

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nhân tố

Địa hình

Khí hậu Sông, hồ

Đặc điểm

?

?

?

Thuận lợi

?

?

?

Khó khăn

?

?

?

VÒNG MẢNH GHÉP

Trình bày những ý kiến
nhóm em đã tìm hiểu
được vào bảng sau:

a. Địa hình
 Địa hình cao nhất cả nước.
 Địa hình đa dạng, chủ yếu là núi, cao nguyên,
thung lũng, cánh đồng giữa núi, đồi,...
 Hoàng Liên Sơn là dãy núi cao nhất nước ta.

 Ven biển có nhiều đảo, quần đảo, vịnh biển.
Nổi tiếng là vịnh Hạ Long.
Hình 5. Đèo Mẻ Pia (Cao Bằng)

Hình 6. Đồi chè ở Tân Sơn (Phú Thọ)

Đỉnh Phan-xi-păng

Hình 7. Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh)

Ảnh hưởng của địa hình đến đời sống và sản xuất

Thuận lợi:

Khó khăn:

 Phát triển thủy điện, lâm nghiệp,

 Gây bất lợi cho việc cư trú, đi lại và

du lịch, chăn nuôi, gia súc lớn,
trồng cây công nghiệp lâu năm,
cây ăn quả,...

sản xuất của người dân.

b. Khí hậu
 Mùa đông lạnh nhất cả nước.
 Vùng núi cao rất lạnh, đôi khi có
tuyết rơi.
Băng tuyết ở Sapa

 Mùa hạ: có nhiệt độ cao, nắng
nóng, mưa nhiều.
Nắng gắt vào giữa trưa

Ảnh hưởng của khí hậu đến đời sống và sản xuất
Thuận lợi:
 Phát triển nhiều loại cây trồng, vật nuôi.
Khó khăn:
 Nhiều thiên tai: lũ quét, rét đậm, rét hại,
bão,...
 Gây trở ngại đối với đời sống, sản xuất.
Tuyết rơi ở Mẫu Sơn (tỉnh Lạng Sơn)
vào ngày 9/1/2021

Các em hãy theo dõi video về sự kiện tuyết rơi ở Ba Vì, Hà Nội

c. Sông, hồ
 Đặc điểm:

Hồ Ba Bể

 Có nhiều sông lớn (sông Hồng, sông Đà,
sông Chảy, sông Gâm,...)
 Có nhiều hồ: hồ Ba Bể, Hòa Bình,...
 Ảnh hưởng:
 Thuận lợi: phát triển thủy điện, thủy lợi,
du lịch.
 Khó khăn: mùa hạ mưa nhiều, sông có
lũ, gây thiệt hại lớn.

Sông Hồng

Bảng tổng hợp
Nhân tố

Địa hình
 Địa hình cao nhất cả nước.

Đặc điểm

 Địa hình đa dạng.
 Hoàng Liên Sơn là dãy núi cao nhất nước ta.
 Ven biển có nhiều đảo, quần đảo, vịnh biển. Nổi tiếng là vịnh Hạ Long.

Thuận lợi

Khó khăn

• Phát triển thủy điện, lâm nghiệp, du lịch, chăn nuôi, gia súc lớn.
• Thuận lợi trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả,...

• Gây bất lợi cho việc cư trú, đi lại và sản xuất của người dân.

Bảng tổng hợp
Nhân tố

Khí hậu
 Có mùa đông lạnh nhất cả nước.

Đặc điểm

 Vùng núi cao rất lạnh, đôi khi có tuyết rơi.
 Mùa hạ: có nhiệt độ cao, nắng nóng, mưa
nhiều.

Thuận lợi

Khó khăn

• Phát triển nhiều loại cây trồng, vật nuôi.

Sông, hồ
• Có nhiều sông lớn (sông
Hồng,

sông

Đà,

sông

Gâm,...).
• Có các hồ: hồ Ba Bể, Hòa
Bình, Thác Bà,...
• Có tiềm năng phát triển thủy
điện, thủy lợi, du lịch.

• Nhiều thiên tai: lũ quét, rét đậm, rét hại, bão,... • mùa hạ mưa nhiều, sông có
• Gây trở ngại đối với đời sống, sản xuất.

lũ, gây thiệt hại lớn.

Bảng tổng hợp
Nhân tố

Địa hình

Khí hậu

Sông, hồ

 Mùa đông rất lạnh.
Đặc điểm  Cao nhất nước ta.

 Mùa hạ: nắng nóng, mưa • Có nhiều sông, hồ lớn.
nhiều.

Thuận lợi

Khó khăn

• Phát triển thủy điện, • Phát triển nhiều loại cây • Phát triển thủy điện, thủy
lâm nghiệp, du lịch.

trồng, vật nuôi.

• Cư trú, đi lại và sản • Nhiều thiên tai: lũ quét, rét
xuất.

đậm, rét hại,...

lợi, du lịch.
• Thường có lũ.

• Nếu ở vùng Trung du và miền núi
phía Bắc, em sẽ ứng phó với
mùa đông lạnh như thế nào?
• Làm thế nào để có thể khai thác
hiệu quả thế mạnh của địa hình?

Cầu treo Phan-xi-pang

Hồ Ba Bể ở Bắc Kạn

ở Lào Cai
Cầu kính Bạch Long
ở Sơn La
 Việc khai thác các giá trị mà không gây tổn hại đến hệ sinh thái tự nhiên
nhưng vẫn phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Đỉnh Phan-xi-păng
• Đỉnh núi cao nhất nước ta và bán
đảo Đông Dương.
• Giáp với Lào Cai và Lai Châu.
• Núi tên “Hủa Xi Pan” mang nghĩa
“phiến đá khổng lồ chênh vênh”.
• Chiều cao đỉnh núi là 3147,3m.

Thứ Sáu, ngày 05 tháng 09 năm
2025

CHỦ
ĐỀ
2.
BÀI 4: THIÊN NHIÊN VÙNG TRUNG
TRUNG
MIỀN
DU
VÀ MIỀNDU
NÚIVÀ
PHÍA
BẮC NÚI
(Tiết
3)
phía Bắc

3
MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ
THIÊN NHIÊN VÀ PHÒNG CHỐNG
THIÊN TAI

 Đóng vai làm nhà tuyên truyền/ bảo vệ
môi trường/ báo cáo viên/ phóng viên,...
 Nghiên cứu sơ đồ và nêu một số biện
pháp bảo vệ thiên nhiên và phòng,
chống thiên tai.

Tuyên truyền ý

Trồng rừng và bảo

thức bảo vệ thiên

vệ rừng

nhiên

Các biện pháp bảo vệ
thiên nhiên và phòng,
Khai thác và sử

chống thiên tai

Di chuyển khỏi

dụng hợp lí tài

vùng có nguy cơ

nguyên thiên nhiên

xảy ra thiên tai

Hình 12. Sơ đồ một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên và
phòng, chống thiên tai ở vùng Trung du miền núi phía Bắc

Hướng dẫn: Các bạn làm nhà tuyên truyền/ bảo vệ môi trường/ báo cáo
viên/ phóng viên sẽ lần lượt lên chia sẻ những thông tin về các biện pháp
bảo vệ thiên nhiên và phòng, chống thiên tai. Các bạn dưới lớp sẽ đóng
vai là người dân và đặt câu hỏi thắc mắc cho các nhà tuyên truyền.

TỌA ĐÀM
VỀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN

Biện pháp góp phần bảo vệ thiên nhiên
và phòng chống thiên tai.

Trồng rừng và

Di chuyển người dân

bảo vệ rừng.

Xây dựng công trình

khỏi nơi có nguy cơ

thủy lợi

xảy ra thiên tai.

Biện pháp góp phần bảo vệ thiên nhiên
và phòng chống thiên tai.

Tiết kiệm điện, nước

Giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên
thiên nhiên và phòng, chống thiên tai.

Ở nơi em sống thường xảy ra
thiên tai nào? Hãy đề xuất
biện pháp để phòng chống.

Bắt đầu

• Trò chơi gồm 4 câu hỏi trắc nghiệm
• Ở mỗi câu hỏi, các em sẽ có 10 giây để đưa
ra đáp án
• Để trả lời, em hãy giơ thẻ màu tương ứng
với đáp án

Cam

Xanh
dương

Xanh
lá

Đỏ

Các em có thời gian 1 phút để chuẩn bị các thẻ màu nhé!

Câu 1. Đỉnh núi cao nhất dãy Hoàng Liên Sơn là:

A. Pu Si Lung

B. Phan-xi-păng.

C. Pu Ta Leng

D. Tả Liên Sơn

Câu 2. Khí hậu đa dạng của vùng Trung du và
miền núi phía Bắc tạo điều kiện phát triển:

A. Nhiều loại vật nuôi

C. Cả A và B đều đúng

B. Cây cà phê và
cây cao su

D. Cả A và B đều sai

Câu 3. Khí hậu vùng Trung du và miền núi phía
Bắc có điểm gì đặc biệt?

A. Có mùa hè nóng
nhất trên cả nước.

B. Thường xuyên
chịu ảnh hưởng bởi
các cơn bão.

C. Có hai mùa:

D. Có mùa đông lạnh

mùa mưa và mùa khô

và có tuyết rơi

Câu 4. Ý nào dưới đây không đúng khi nói về biện
pháp bảo vệ thiên nhiên và phòng, chống thiên tai?

A. Trồng rừng và

B. Khai thác và sử dụng tài

bảo vệ rừng

nguyên thiên nhiên tùy ý

C. Tuyên truyền ý thức

D. Di chuyển khỏi vùng có

bảo vệ thiên nhiên

nguy cơ xảy ra thiên tai

Câu 5. Điểm cực tây của vùng Trung du và
miền núi phía Bắc thuộc tỉnh:

A. Điện Biên

B. Hà Giang

C. Nghệ An

D. Bắc Ninh

LUYỆN TẬP
Câu 1: Mô tả vị trí địa lí của vùng
Trung du và miền núi phía Bắc.
• Khu vực Trung du và miền núi phía Bắc nằm ở phía bắc Việt Nam.
• Tiếp giáp:
 Phía Bắc: giáp Trung Quốc.
 Phía tây: giáp Lào.
 Phía nam giáp Đồng bằng Bắc Bộ và Duyên hải miền Trung.
 Phía đông giáp Vịnh Bắc Bộ.

Phía bắc: Trung Quốc

Phía tây: Lào

Phía đông:
Vịnh Bắc Bộ
Phía nam: ĐB Bắc Bộ và
Duyên hải miền Trung

LUYỆN TẬP
Câu 2. Vẽ sơ đồ tư duy thể hiện đặc điểm địa hình, khí hậu,
sông hồ của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ

VẬN DỤNG

Em hãy đóng vai là một hướng
dẫn viên du lịch, mô tả vẻ đẹp
thiên nhiên của vùng Trung du và
miền núi Bắc Bộ.

Gợi ý:
 Sưu tầm hình ảnh, thông tin, tư liệu trên báo,
sách, internet,...
 Nội dung chính sau:
 Địa danh thiên nhiên của vùng Trung du và
miền núi Bắc Bộ em muốn giới thiệu.
 Mô tả vẻ đẹp thiên nhiên của địa danh đó:
địa hình, khí hậu, sông ngòi, con người,...