Tiết 49-50 Văn bản 3

MỘT SỐ GIỌNG ĐIỆU CỦA
TIẾNG CƯỜI TRONG THƠ
TRÀO PHÚNG
(Trần Thị Hoa Lê)

Tiết 49-50 Văn bản 3

MỘT SỐ GIỌNG ĐIỆU CỦA
TIẾNG CƯỜI TRONG THƠ
TRÀO PHÚNG
(Trần Thị Hoa Lê)

KHỞI ĐỘNG :

- Theo em tiếng cười có thể mang những sắc thái nào?
- Tiếng cười có thể mang những
sắc thái như: hài hước,dí dỏm,
hạnh phúc, trào phúng, châm
biếm, đả kích, tán thưởng,….

Tiết 49-50 Văn bản 3

MỘT SỐ GIỌNG ĐIỆU CỦA
TIẾNG CƯỜI TRONG THƠ
TRÀO PHÚNG
(Trần Thị Hoa Lê)

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG:
• - HS đọc văn bản- chú thích

1. Đọc văn bản-chú thích

- Yêu cầu HS đọc thông tin
trong SGK, nêu hiểu biết về
tác giả, tác phẩm.

2. Tác giả
Trần Thị Hoa Lê sinh năm
1968 tại Ninh Bình là giảng
viên đại học, nhà nghiên cứu
văn học.
3. Tác phẩm
Đăng trong Tạp chí
Văn học và Tuổi trẻ,
số tháng 9/2022
6

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG:
•

4. Bố cục: 3 phần

- Phần1. Từ đầu…đả kích:
Giới thiệu chung về những
tiếng cười thường gặp.
- Phần 2. Tiếp…độc giả:
Phân tích và chứng minh
vấn đề.
- Phần 3. Còn lại:
Kết luận về vấn đề.
7

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:

1. Đối tượng miêu tả, thể hiện
của văn học trào phúng:
- Đối tượng miêu tả, thể hiện của
văn học trào phúng là gì? Văn bản
đã nêu những đối tượng cụ thể nào
mà tiếng cười trào phúng thường
nhằm tới?

• Đối tượng miêu tả, thể hiện của
văn phong trào phúng là những
sự vật, sự việc không hoàn hảo,
không được trọn vẹn xoay
quanh cuộc sống. Tiếng cười
trào phúng thường nhằm tới
những đối tượng cụ thể là nét
bi hài, mỉa mia, chấm biếm và
lên án,…
8

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:

2. Những giọng điệu nào của
tiếng cười trong thơ trào
phúng:

- Văn bản đề cập đến những
giọng điệu nào của tiếng cười
trong thơ trào phúng? Hãy chỉ
rõ dấu hiệu để nhận biết từng
giọng điệu.

Giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào
phúng được văn bản đề cập đến là sự
hài hước, khinh bỉ, đả kích và phê phán.
Từng giọng điệu đều có những dấu hệu
nhận biết rõ ràng:
- Hài hước là cách bông đùa vu vơ, nhẹ
nhàng kết hợp các yếu tố mới lạ, lu
mờ đi những khuôn khổ thân quen.
Hai câu thực và hai câu luận của bài
thơ sử dụng câu từ, hình ảnh mang
tính chất đối,
chế giễu.
9

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:

2. Những giọng điệu nào của
tiếng cười trong thơ trào
phúng:

- Văn bản đề cập đến những
giọng điệu nào của tiếng cười
trong thơ trào phúng? Hãy chỉ
rõ dấu hiệu để nhận biết từng
giọng điệu.

- Khinh bỉ, đả kích là những yếu tố
thiếu logic, đi ngược lại với trật tự
đạo lí thường tình. Tạo nên tiếng
cười phê phán, lên án thói tự mãn,
đạo đức giả,…
- Phê phán mang tính chất phủ nhận
gay gắt, quyết liệt thể hiện qua niệm
về nhân sinh, đạo đức con người.

10

II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:
3. Nhận định: "Tiếng cười
trong văn chương nói
chung, thơ trào phúng nói
riêng thật phong phú và
đa sắc màu như chính
cuộc sống. Tiếng cười ấy
thật cần thiết để đẩy lùi
cái xấu, hướng mỗi con
người đến những giá trị
cao đẹp hơn". (Câu hỏi 4SGK trang 91)
- Em hiểu nhận định trên
như thế nào?

- Thơ trào phúng mang đậm màu sắc cuộc sống,
phản ánh được những góc trần trụi của cuộc sống.
- Thơ trào phúng dùng tiếng cười để xây dựng tư
tưởng, tình cảm cho con người, chống lại cái xấu xa,
lạc hậu, thoái hóa, rởm đời, hoặc để đả kích, vạch
mặt kẻ thù, đánh vào những tư tưởng, hành động
mang bản chất thù địch với con người.
- Thơ trào phúng thường sử dụng lối nói phóng đại,
so sánh, chơi chữ dí dỏm hay lời nói mát mẻ sâu cay.
- Tiếng cười trào phúng có thể đẩy lùi cái xấu và
hướng con người ta vươn tới những giá trị cao đẹp,
11
nhân văn hơn.

III. TỔNG KẾT
1 Nghệ thuật :
- Lựa chọn vấn đề có tính hấp dẫn gây được sự chú ý
- Cách lập luận chặt chẽ, trình bày logic, thuyết phục
- Cách lựa chọn dẫn chứng hợp lý, gây ấn tượng với
người đọc

III. TỔNG KẾT
2. Nội dung :
- Bài viết đã đem lại cho người đọc cái nhìn toàn diện,
sâu sắc và hiểu hơn về những giọng điệu của tiếng cười
trong thơ trào phúng.
- Từ đó người đọc có được cho mình cách tiếp cận chính
xác hơn khi tìm hiểu về thể loại văn học này.

IV. LUYỆN TẬP:

- Vận dụng tri thức từ văn
bản Một số giọng điệu của
tiếng cười trong thơ trào
phúng, em hãy cho biết:
Hai bài thơ Lễ xướng danh
khoa Đinh Dậu và Lai Tân
sử dụng những giọng điệu
nào của tiếng cười trào
phúng?

- Phương pháp giải:Vận dụng tri thức từ
văn bản Một số giọng điệu của tiếng cười
trong thơ trào phúng để trả lời câu hỏi.
- Lời giải chi tiết:Hai bài thơ sử dụng
những giọng điệu: châm biếm, đả kích.
14

•

V. VẬN DỤNG :

• Sưu tầm thêm những bài nghiên cứu khác viết về tiếng cười
trào phúng trong thơ, khái quát nội dung và giới thiệu cho cả
lớp.

15

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
-Hoàn thiện lại các bài tập
-Chuẩn bị bài : Viết bài phân
tích một tác phẩm văn học
(thơ trào phúng) ( SGK trang
91) .