CHỦ ĐỀ 5. NĂNG LƯỢNG VỚI CUỘC SỐNG
BÀI 14: NĂNG LƯỢNG CỦA TRÁI ĐẤT
NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH

BÀI 14: NĂNG LƯỢNG CỦA TRÁI ĐẤT
NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH

Năng lượng hóa thạch có vai trò quan trọng trong
lĩnh vực giao thông vận tải và sản xuất điện. Năng
lượng này có ưu và nhược điểm gì?

BÀI 14: NĂNG LƯỢNG CỦA TRÁI ĐẤT
NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH

1. Năng lượng của Trái Đất
Mô tả vòng năng lượng trên Trái Đất

- HS đọc thông tin mô tả vòng năng lượng trên Trái Đất
- Phân tích Hình 14.1 về chu trình nước trên Trái Đất. Một số câu
hỏi gợi ý:
+ Liệt kê các giai đoạn trong chu trình nước trên Trái Đất (Hình
14.1).
+ Chu trình nước hoạt động nhờ nguồn năng lượng nào?
+ Nếu không có Mặt Trời, chu trình nước có tồn tại không?
+ Nêu lợi ích của chu trình nước đối với cuộc sống con người.
- HS làm việc theo nhóm để thực hiện các nhiệm vụ: Hoàn thành
câu Thảo luận 1, 2

1.
Năng lượng nước: Mặt Trời làm nước bay hơi và ngưng tụ thành mây và mưa.
Năng lượng nhiệt: Mặt Trời truyền đến Trái Đất có năng lượng nhiệt, làm khô
quần áo, ...
Năng lượng ánh sáng: Mặt trời chiếu xuống Trái Đất qua các chùm ánh sáng.
Năng lượng sóng biển: Bức xạ mặt trời gây ra các trường áp suất không khí
biến đổi dẫn đến sự xuất hiện của gió, gió tạo ra động lực cho bề mặt đại
dương, tạo ra sóng biển.
Năng lượng gió: Năng lượng Mặt trời chiếu xuống trái đất làm các tầng
không khí nóng lên khác nhau. Sự nóng lên này tạo ra chênh lệch nhiệt độ
giữa các vùng trên trái đất, gây ra sự chuyển động của không khí, tạo ra gió.

2.
Chu trình nước: Ánh sáng Mặt trời chiếu xuống mặt đất và biển
làm nóng nước và khí quyển. Nước của các đại dương được bốc
hơi lên không khí. Gió sẽ mang hơi nước tới các lục địa và tạo ra
các dạng khác nhau (mưa, tuyết, mưa đá,…). Sau đó, nước lại
trở về biển thông qua các mạch nước ngầm và sông hồ và tiếp
tục một chu trình nước mới.
Vai trò của Mặt trời trong chu trình này: Mặt Trời có vai trò quan
trọng tiên quyết để có thể bắt đầu chu trình nước.

- HS đọc thông tin chu trình carbon trên Trái Đất
- HS làm việc theo nhóm để thực hiện các nhiệm vụ:
Hoàn thành câu Thảo luận 3
- HS liệt kê một số nguồn năng lượng khác không
liên quan trực tiếp đến Mặt Trời.

3.
- Carbon đi vào chu trình dưới dạng carbon điôxit (CO2). Quá trình hô hấp
của động vật, thực vật, đốt cháy thực vật, phân hủy xác hữu cơ, sản xuất công
nghiệp, giao thông... tạo ra lượng lớn CO2 trong khí quyển. Thực vật lấy
CO2 để tạo ra chất hữu cơ đầu tiên thông qua quá trình quang hợp, carbon trao
đổi trong quần xã qua chuỗi và lưới thức ăn. Khi sử dụng và phân hủy các
hợp chất chứa carbon, sinh vật trả lại CO2 và nước cho môi trường. Carbon
trở lại môi trường vô cơ qua các con đường: hô hấp, phân giải của vi sinh vật,
đốt cháy. Một lượng nhỏ carbon lắng đọng tạo trầm tích dưới đáy biển tạo
thành nhiên liệu hóa thạnh và các hóa thạch khác.
- Vai trò của Mặt Trời trong chu trình carbon là cung cấp năng lượng cần thiết
cho quá trình quang hợp ban đầu.

- Một số nguồn năng lượng khác không liên quan trực tiếp
đến Mặt Trời: năng lượng địa nhiệt, năng lượng thủy
triều, năng lượng hạt nhân.

- Vòng năng lượng trên Trái Đất là những sự chuyển
hoá năng lượng và vận động xảy ra khi năng lượng
mặt trời truyền đến Trái Đất.
- Năng lượng của Trái Đất chủ yếu đến từ Mặt Trời.

BÀI 14: NĂNG LƯỢNG CỦA TRÁI ĐẤT
NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH

1. Năng lượng của Trái Đất
2. Năng lượng hoá thạch
Sơ lược về ưu điểm và nhược điểm của năng lượng
hoá thạch

- HS đọc thông tin ưu điểm và nhược điểm của năng lượng
hóa thạch
- Vấn đề: Năng lượng hoá thạch có vai trò quan trọng
trong lĩnh vực giao thông vận tải? Chúng có tác động như
thế nào đến môi trường?
- Nêu ưu điểm và nhược điểm của năng lượng hóa thạch.
- HS làm việc theo nhóm để thực hiện các nhiệm vụ: Hoàn
thành câu Thảo luận 4

- Ưu điểm của nhiên liệu hoá thạch là: có sẵn trong thiên
nhiên, thời gian khai thác nhanh, dễ vận chuyển, dễ sử
dụng, toả nhiệt lượng lớn khi đốt, có thể dự trữ trong thời
gian dài.
- Nhược điểm của nhiên liệu hoá thạch là: thời gian hình
thành rất lâu và không tái tạo, trữ lượng có hạn và đang
dần cạn kiệt, việc khai thác và sử dụng nhiên liệu hoá
thạch gây tác động tiêu cực đến khí hậu và hệ sinh thái.
- Việc đốt nhiên liệu hoá thạch có thể gây ô nhiễm môi
trường.

4.
Mặc dù có nhiều nhược điểm nhưng hiện nay
nhiên liệu hóa thạch vẫn được sử dụng rộng rãi vì
nhiên liệu hóa thạch có sẵn trong thiên nhiên, dễ
khai thác, dễ vận chuyển, dễ sử dụng, có thể dự
trữ trong thời gian dài, tỏa nhiệt lượng lớn khi đốt,
giá thành rẻ hơn.

BÀI 14: NĂNG LƯỢNG CỦA TRÁI ĐẤT
NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH

1. Năng lượng của Trái Đất
2. Năng lượng hoá thạch
Sơ lược về ưu điểm và nhược điểm của năng lượng
hoá thạch
Các yếu tố ảnh hưởng đến giá nhiên liệu

- Vấn đề: Giá xăng phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào: khai
thác dầu mỏ, lọc dầu, vận chuyển, lưu kho, thuế, tiếp thị
và quảng cáo, phân phối, …?
- Phân tích biểu đồ Hình 14.5 để hiểu rõ cơ cấu các yếu tố
xác định giá xăng của Hoa Kì và Canada.
- HS làm việc theo nhóm để thực hiện các nhiệm vụ: Hoàn
thành câu Thảo luận 5, 6

5. Công đoạn khai thác dầu thô tốn nhiều chi phí
nhất trong hệ thống cung ứng xăng dầu.
6. Giá xăng dầu phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố khai
thác dầu thô.
- Giá nhiên liệu phụ thuộc nhiều vào chi phí khai
thác nó.

Luyện tập

HS làm việc theo nhóm để thực hiện các nhiệm vụ:
Hoàn thành câu Luyện tập trang 64
Luyện tập trang 64 KHTN 9: Việc sử dụng xăng
dầu trong lĩnh vực giao thông vận tải có tác động
như thế nào đến môi trường?­­

Việc sử dụng xăng dầu trong lĩnh vực giao thông vận
tải thải ra môi trường một lượng lớn khí nhà kính
như carbon dioxide, methane, ..., bụi mịn và nhiều
kim loại nặng khác làm ô nhiễm môi trường, gia tăng
khả năng xảy ra hiệu ứng nhà kính, đóng góp vào
việc biến đổi khí hậu.

STT

Các tiêu chí

Điểm tối đa

Cá nhân
đánh giá

Nhóm
đánh giá

1

Sẵn sàng, vui vẻ nhận nhiệm vụ được giao.

1

 

 

2

Thực hiện tốt nhiệm vụ tìm hiểu, khai thác thông tin
từ SGK.

1

 

 

3

Chủ động chia sẻ, trao đổi thông tin với các thành
viên trong nhóm.

2

 

 

4

Hoàn thành tốt nhiệm vụ trong nhóm phân công và
giúp đỡ thành viên khác khi gặp khó khăn.

2

 

 

5

Tôn trọng và lắng nghe các thành viên khác góp ý.

3

 

 

6

Cùng với nhóm hoàn thành các yêu cầu GV đưa ra.

1

 

 

 

Tổng điểm

10

 

 

- Hoàn thành câu vận dụng trang 65
Vận dụng trang 65 KHTN 9: Tìm hiểu giá bán lẻ
và các yếu tố xác định giá bán lẻ xăng dầu tại địa
phương em.