CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ

ĐẾN DỰ GIỜ
VỚI LỚP
9C

Giáo viên: PHAN NGỌC TÂM

TRÒ CHƠI

Luật chơi
- Hãy chọn đáp án và em cho
là đúng nhất.
- Với mỗi đáp án đúng thì
hình tượng đáp án sẽ to hơn
và em được cộng 1 điểm.
- Nếu chọn sai, đáp án sẽ biến
mất và em sẽ mất lượt chơi,
nhường cơ hội cho bạn khác

Đây là hiện tượng gì
trong tự nhiên?

Cầu
vồng

Sóng
Biển

Bình
minh

Hoàng
hôn

Chùm sáng chỉ có 1 màu gọi là ánh sáng gì ?

Đa sắc

Đơn sắc

Ánh sáng
trắng

Vô sắc

Đâu là môi trường chất rắn trong suốt ?

Không
khí

Nước

Gỗ

Thủy
tinh

Ánh sáng mặt trời là ánh sáng màu gì

Vàng

Cam

Đỏ

Không có
đáp án
đúng

Bài 5
TÁN SẮC ÁNH SÁNG
QUA LĂNG KÍNH.
MÀU SẮC CỦA VẬT
Giáo viên: PHAN NGỌC TÂM

NỘI DUNG BÀI HỌC

Tán Sắc Ánh
Sáng Trắng Qua
Lăng Kính

Đường Đi Của Tia
Sáng Qua Lăng
Kính

Màu Sắc Của
Vật

1. TÁN SẮC
ÁNH SÁNG
TRẮNG QUA
LĂNG KÍNH

1. Lăng kính là gì, cấu tạo thế
nào ?

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính
Lăng kính là một khối trong suốt, đồng
chất (thuỷ tinh, nhựa,...) thường có dạng
lăng trụ tam giác

Lăng kính gồm: cạnh, đáy, hai mặt bên.
ABC – tiết diện chính của lăng kính

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Thí
Nghiệm

Chuẩn bị:
Lăng kính
Nguồn ánh sáng trắng
phát ra chùm sáng hẹp
Màn chắn.

Tiến hành:
Bước 1: Bố trí thí nghiệm như hình.
Bước 2: Bật đèn để chiếu chùm sáng trắng hẹp vào một mặt bên của lăng kính.
Quan sát ánh sáng thu được trên màn chắn.

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Quan sát thí nghiệm và cho biết chùm sáng
đi vào lăng kính và đi ra khỏi lăng kính có
điểm gì khác nhau?
Đi
vào
Chùm sáng
trắng

Đi ra
Dải sáng
nhiều màu

THÍ NGHIỆM PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG

Nguồn
sáng
trắng

Tấm
chắn
khe
sáng

P
Lăng

A

Màn

Đỏ
Cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm

kính

B

Tím

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Quang
phổ

Quang phổ của ánh sáng trắng là dải màu từ đỏ đến tím thu được khi chiếu
một chùm sáng trắng hẹp qua lăng kính.
Hiện tượng thu được quang phổ khi chiếu ánh sáng trắng qua lăng kính gọi là
hiện tượng tán sắc ánh sáng

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Ánh sáng trắng là hỗn hợp ánh
sáng có nhiều màu khác nhau
Các chùm sáng có màu khác nhau
gọi là các ánh sáng màu
Ánh sáng có một màu nhất định gọi
là ánh sáng đơn sắc

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Hãy kể ra các
màu chính
trong quang
phổ của ánh
sáng trắng.

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Đèn laser

Đèn LED

Đèn neon

Một Số Nguồn Ánh Sáng

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

SỰ TÁN SẮC CỦA ÁNH SÁNG MẶT TRỜI QUA LĂNG KÍNH
Quang Phổ

Ánh Sáng
Mặt Trời

Khe Hẹp

Lăng Kính

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Ánh sáng mặt trời là hỗn hợp của nhiều ánh sáng màu
Chiết suất của môi trường đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau là khác nhau
Chiết suất của thủy tinh làm lăng kính:

nđỏ < ncam < nvàng < nlục < nlam < nchàm < ntím
Định luật khúc xạ

tia đỏ bị lệch ít nhất; tia tím bị lệch nhiều nhất

Qua lăng kính, quang phổ của ánh sáng mặt trời là dải màu từ đỏ đến tím

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

Ánh sáng mặt trời là ánh sáng

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

a) Sự sắp xếp các màu trong quang phổ của
Mặt Trời và quang phổ của ánh sáng trắng
qua lăng kính có điểm gì giống nhau?
b) Vì sao ta có thể kết luận ánh sáng mặt trời
là ánh
sáng trắng?

1. Tán sắc ánh sáng qua lăng
kính

GIẢI

a)
Hai quang phổ của Mặt Trời và ánh sáng trắng đều
có dải ánh sáng đơn sắc từ đỏ đến tím
b) Vì khi chiếu ánh sáng mặt trời qua lăng
kính, ánh sáng mặt trời bị phân tích
thành một dải màu đơn sắc từ đỏ đến
tím

Dặn dò:
- Học nội dung bài hôm nay
- Đọc và chuẩn bị trước các câu hỏi mục đường đi
của tia sáng qua lăng kính và màu sắc các vật .
- Tiết sau xuống phòng máy chiếu ổn định chỗ ngồi
trước để học.

CHÂN THÀNH CẢM ON QUÝ
THẦY CÔ ĐÃ VỀ DỰ GIỜ
CÙNG LỚP HỌC !!!!!!

2. ĐƯỜNG ĐI
CỦA TIA
SÁNG QUA
LĂNG KÍNH

2. Đường đi của tia sáng qua
lăng kính

Chùm tia sáng hẹp màu đỏ qua lăng kính

2. Đường đi của tia sáng qua
lăng kính

Các bước vẽ đường đi của tia sáng qua
lăng kính

1

Vẽ tia tới SI đến một mặt
của lăng kính dưới góc tới i
so với pháp tuyến N1N'1 tại I.

2

Tại I, vẽ tia khúc xạ IJ lệch
gần pháp tuyến với góc
khúc xạ i'.

3

Tia IJ tới mặt bên AC dưới góc tới j. Tại J, vẽ tia khúc xạ JR
lệch xa pháp tuyến N2N'2 với góc khúc xạ j'.

2. Đường đi của tia sáng qua
lăng kính

PHIẾU HỌC
TẬP

1. Quan sát sơ đồ đường đi của tia sáng trong Hình 5.5
và giải thích vì sao:
a) Tia khúc xạ IJ lệch gần pháp tuyến N1N'1
hơn so với tia tới SI.
b) Tia khúc xạ JR lệch xa pháp tuyến N2N'2
hơn so với tia tới IJ.

Hình 5.5

2. Nêu nhận xét về phương của tia ló JR sau khi đi qua lăng kính so với tia tới SI.

PHIẾU HỌC
TẬP
1.a.
Tia SI từ môi trường không khí qua lăng kính
là môi trường thủy tinh cho tia khúc xạ IJ

𝑛2
sin 𝑖
𝑛21 =
=
𝑛1
sin 𝑟

n1 = 1,00293
Hình 5.5

n2 = 1,333

n2 > n1 → sin i > sin r → i > r
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới

Tia khúc xạ IJ lệch gần pháp tuyến N1N'1 hơn so với tia tới SI.

PHIẾU HỌC
TẬP
1.a.
Tia IJ từ lăng kính (môi trường thủy tinh) cho
tia khúc xạ JR ở không khí

𝑛2
sin 𝑖
𝑛21 =
=
𝑛1
sin 𝑟

n1 = 1,333
Hình 5.5

n2 = 1,00293

n2 < n1 → sin i < sin r → i < r
Góc khúc xạ lớn hơn góc tới

Tia khúc xạ JR lệch xa pháp tuyến N2N'2 hơn so với tia tới IJ.

PHIẾU HỌC
TẬP

Hình 5.5

2. Tia ló JR sau khi đi qua lăng kính lệch về phía đáy của lăng kính

2. Đường đi của tia sáng qua
lăng kính

Chiết suất của môi trường ứng với mỗi tia sáng đơn sắc khác nhau là khác
nhau nên góc lệch ứng với mỗi tia sáng cũng khác nhau
Chùm sáng đi ra khỏi lăng kính luôn lệch vế phía đáy cùa nó

3. MÀU SẮC CỦA
VẬT

3. Màu sắc của
vật
Màu sắc của vật dưới ánh sáng
trắng
Quả táo phản xạ mạnh ánh sáng
màu đỏ và hấp thụ hầu hết các ánh
sáng màu còn lại
→ Ta thấy quả táo này có màu đỏ.
Quả táo có màu đỏ dưới ánh sáng trắng

3. Màu sắc của
vật

PHIẾU HỌC

TẬP
1. Một quả bóng có màu vàng dưới ánh
sáng mặt trời. Đặt quả bóng này trong
phòng tối, sau đó lần lượt chiếu ánh sáng
đỏ, lục vào quả bóng thì ta sẽ thấy nó có
màu gì?
2. Một người mặc một chiếc áo
màu đỏ đứng trên sân khấu.
Dưới ánh sáng của đèn sân
khấu luôn thay đổi màu, có
phải lúc nào khán giả cũng nhìn
thấy áo người này màu đỏ
không?

3. Màu sắc của
vật

PHIẾU HỌC

TẬP
1.
Quả bóng vàng phản xạ mạnh ánh sáng màu vàng và hấp thụ
các ánh sáng màu còn lại
→ Lần lượt chiếu ánh sáng đỏ, lục vào quả bóng thì ta sẽ thấy
nó có màu đen
2.
Áo đỏ phản xạ mạnh ánh sáng màu đỏ
và hấp thụ các ánh sáng màu còn lại
→ Khi đèn sân khấu thay đổi màu, không
phải lúc nào khán giả cũng nhìn thấy áo
người này màu đỏ

3. Màu sắc của
vật
Màu sắc của vật dưới ánh sáng
màu

Dưới ánh sáng đỏ

Dưới ánh sáng lục

Quả táo phản xạ mạnh ánh sáng màu

Quả táo hấp thụ hầu hết ánh sáng màu lục

đỏ nên ta thấy quả táo có màu đỏ.

nên ta thấy quả táo có màu gần như đen.

3. Màu sắc của
vật

Vì sao lá cây
thường có
màu lục dưới
ánh sáng mặt
trời?

3. Màu sắc của
vật

Ánh sáng mặt trời là
chùm ánh sáng trắng,
khi chiếu ánh sáng mặt
trời vào lá cây, thường
thì lá cây sẽ hấp thụ hầu
hết ánh sáng màu khác
và phản xạ mạnh ánh
sáng màu lục nên lá cây
thường có màu lục dưới
ánh sáng mặt trời

3. Màu sắc của
vật
Vật màu trắng phản xạ hầu hết tất cả các
ánh sáng màu.
Vật màu đen hấp thụ hết tất cả các ánh
sáng màu.
→ Vì vậy vào mùa hè, nếu mặc quẩn áo
màu trắng, ta cám thấy mát mẻ hơn so với
mặc quán áo màu đen.

3. Màu sắc của
vật
Màu sắc của vật có ánh sáng truyền
qua

1
2

Tấm lọc màu có thể là một tấm
kính màu, một mảnh giấy bóng
kính có màu, một tăm nhựa
trong có màu,...
Tấm lọc có màu nào thì hấp thụ
ít ánh sáng có màu đó nhưng
hấp thụ mạnh ánh sáng có màu
khác.

Tấm lọc màu đỏ cho
ánh sáng màu đỏ đi
qua