Luyện từ và câu

TỪ ĐA NGHĨA

TIẾP SỨC

*Cách chơi:
Chọn 2 đội chơi, mỗi đội 4 em, xếp thành một
hàng dọc cách bảng 3m. Giáo viên chia đôi
bảng, mỗi bên bảng viết hoặc dán “Từ đồng
nghĩa”. Chuẩn bị cho mỗi đội 8 thẻ từ, mỗi
thẻ có sẵn một trong các từ: ba, lá cây, cha,
nhỏ nhắn, lá cờ, mẹ, nhỏ xíu, má để ngửa
trên bàn.

Bài 1

Tìm nghĩa phù hợp với từ in đậm trong
mỗi đoạn thơ, đoạn văn sau:

Bài 1

Tìm nghĩa phù hợp với từ in đậm trong
mỗi đoạn thơ, đoạn văn sau:

Bài 1

Tìm nghĩa phù hợp với từ in đậm trong
mỗi đoạn thơ, đoạn văn sau:

Chia sẻ
trong
nhóm nhỏ

Kĩ thuật
Khăn trải
bàn

Bài 1 Đáp án:
a) Chân com-pa (chân đứng, chân quay), chân kiềng, chân bàn
- (3) Bộ phận dưới cùng của một số đồ dùng, có tác dụng đỡ cho các
bộ phận khác.
b) Chân của người (bàn chân của bé, chân đi khắp nhà).
- (1) Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hoặc động vật, dùng để đi, đứng.

Bài 1 Đáp án:
c) Chân núi - (2) Phần dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chặt
vào mặt nền.

Bài 2
Ba nghĩa trên của từ chân có những điểm nào
giống nhau và khác nhau?
* Điểm giống nhau: “Chân” chỉ bộ phận dưới cùng của sự vật

Bài 2

* Điểm khác nhau:

a) Chân com-pa, chân b) Chân của người
kiềng, chân bàn

c) Chân núi

chỉ bộ phận của vật, có chỉ bộ phận của cơ thể chỉ bộ phận của vật, có
tác dụng đỡ cho bộ
người hoặc động vật; vị trí tiếp giáp và bám
phận khác.
dùng để đi, đứng.
chặt vào mặt nền.

Bài học
Từ đa nghĩa là từ nhiều nghĩa, trong đó có một
nghĩa gốc và một (hay một số) nghĩa chuyển. Các
nghĩa của từ đa nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ
với nhau.

Bài 1

Trong những câu nào dưới đây, các từ mặt, xanh,
chạy mang nghĩa gốc? Trong những câu nào,
chúng mang nghĩa chuyển?

a) Mặt
– Một buổi sáng, chúng tôi đến chỗ bác Tâm – mẹ của Thư – làm việc... Bác đội mũ,
khăn trùm gần kín mặt, chỉ để hở mỗi cái mũi và đôi mắt.
Theo NGUYỄN THỊ XUYẾN
– Tôi và Thư ngắm mãi không biết chán những miếng vá trên mặt đường.
Theo NGUYỄN THỊ XUYÊN
b) Xanh
–Hoa càng đỏ, lá càng xanh.
Theo XUÂN DIỆU
– Chấm ước ao có một mái tóc cho thật dài, thật xanh. Nhưng tóc Chấm từ thuở bé
cứ đỏ quạch và không sao dài được.
Theo ĐÀO VŨ

Bài 1

Trong những câu nào dưới đây, các từ mặt, xanh,
chạy mang nghĩa gốc? Trong những câu nào,
chúng mang nghĩa chuyển?

c) Chạy
– Xa xa, mấy chiếc thuyền đang chạy ra khơi, cánh buồm lòng vút cong
thon thả.
– Sáng sớm hôm ấy, Mây dậy sớm hơn mọi ngày. Không kịp chải đầu, rửa
mặt, em chạy vội ra phía bờ sông.
KIM VIÊN

Bài 1 ĐÁP ÁN:
a) Bác đội mũ, khăn trùm gần kín mặt,… : nghĩa gốc (“mặt”
ở câu này mang nghĩa ban đầu)
+ … những miếng vá trên mặt đường. : nghĩa chuyển
(“mặt” ở câu này là nghĩa biến đổi từ nghĩa gốc - mặt người)

Bài 1 ĐÁP ÁN:
b) + Hoa càng đỏ, lá càng xanh. : nghĩa gốc (“xanh” ở câu
này mang nghĩa ban đầu)
+ … mái tóc cho thật dài, thật xanh. : nghĩa chuyển
(“xanh” ở câu này là nghĩa biến đổi từ nghĩa gốc - màu xanh)

Bài 1 ĐÁP ÁN:
c) + … mấy chiếc thuyền đang chạy ra khơi,… : nghĩa chuyển
(“chạy” ở câu này là nghĩa biến đổi từ nghĩa gốc - hoạt động chạy
của người)
+ … em chạy vội ra phía bờ sông. : nghĩa gốc (“chạy” ở câu này
mang nghĩa ban đầu)

Bài 2
Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là
từ đa nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của
các từ sau: cổ, miệng, răng, tay, mắt

Bài 2
Ví dụ:
+ Cổ: cổ chai, cổ hũ, cổ lọ, cổ bình, cổ tay, cổ chân, cổ áo,…
+ Miệng: miệng chai, miệng bát, miệng chén, miệng giếng, miệng nồi,
miệng núi lửa, miệng ăn (chỉ người ăn trong gia đình),…
+ Tay: tay áo, tay lái (bộ phận của cái xe), tay lái (chỉ người lái xe), tay
vợt (chỉ người chơi bộ môn thể thao dùng vợt, VD: tay vợt ten nít), tay
tre (cành của cây tre), tay mướp / su su / bí (tua bám của cây mướp /
su su / bí),…
+ Mắt: mắt kính, mắt của quả na, mắt cây (cục u nổi trên thân cây),
mắt bão, mắt thần (của thiết bị điện tử),…