KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6

CHÀO MỪNG CẢ LỚP
ĐẾN VỚI BÀI HỌC HÔM NAY!

TRÒ CHƠI
AI NHANH HƠN

Nhóm cây

LUẬT CHƠI:

Tên cây

Cây ở nước ……………………………………………………………………..

- Chia lớp thành 4 nhóm

Cây ở cạn ……………………………………………………………………..

- Mỗi nhóm lần lượt kể tên thực vật và chia

Cây lấy hoa ……………………………………………………………………..

chúng thành các nhóm, theo mẫu bên.

Cây lấy gỗ ……………………………………………………………………..

- Nhóm nào có nhiều câu trả lời chính xác
hơn sẽ là nhóm chiến thắng.

CHỦ ĐỀ 8: ĐA DẠNG THẾ GIỚI SỐNG

BÀI 19: ĐA DẠNG THỰC VẬT

I. CÁC NHÓM THỰC VẬT
Thực vật sống ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta. Thực vật gồm
nhiều loài, có kích thước và môi trường sống khác nhau.
Trên thế giới có khoảng gần 400 000 loài thực vật đã được phát hiện,
trong đó ở Việt Nam là khoảng gần 12 000 loài.
Ngành thực vật

Số lượng loài

Hạt kín

10.300

Hạt trần

69

Dương xỉ

691

Rêu

681

(Theo số liệu của Tổ chức Liên minh Quốc tế Bảo
tồn thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên – IUCN)

Đa dạng về số
lượng loài

Nêu tên các nhóm
thực vật và đặc
điểm phân chia.

Tên nhóm thực vật
Rêu
Dương xỉ

Đặc điểm
- Không có mạch dẫn.
- Có mạch dẫn.
- Không có hoa và hạt.
- Có mạch dẫn.

Hạt trần

Hạt kín

- Không có hoa nhưng có
hạt trần.
- Có mạch dẫn.
- Có hoa và có hạt kín.

MỘT SỐ THỰC VẬT

Rêu tường

Cây Dương xỉ

Cây thông
Cây hoa mai

Cây lúa

KẾT LUẬN
- Thực vật rất đa dạng, được chia thành 4 nhóm lớn:
+ Thực vật không có mạch dẫn (Rêu)
+ Thực vật có mạch dẫn, không có hạt (Dương xỉ)
+ Thực vật có mạch dẫn, có hạt, không có hoa (Hạt trần)
+ Thực vật có mạch dẫn, có hạt, có hoa (Hạt kín)

Quan sát hình ảnh đại diện của các nhóm Thực vật, hoàn thiện yêu cầu
trong Phiếu học tập:
Bảng: Đặc điểm các nhóm Thực vật
Nội dung

Rêu

Dương xỉ

Hạt trần

Hạt kín

Môi trường sống  

 

 

 

Đặc điểm cấu tạo  

 

 

 

 

 

 

và sinh sản
Đại diện

 

II. THỰC VẬT KHÔNG CÓ MẠCH DẪN (RÊU)
Quan sát hình cho biết những đặc điểm giúp em nhận biết cây rêu.

Túi bào tử
(Cơ quan sinh sản)

Lá

- Rêu thường sống thành từng đám ở nơi
ẩm ướt: trên đá, trên thân cây gỗ, chân
tường …

Rễ giả

Sống trên đá

Sống trên đất ẩm

Sống trên thân cây gỗ to

Sống ở chân tường

RÊU
Rêu tường

Rêu san hô

Rêu tản

Rêu sừng

Cơ quan sinh sản của rêu là bộ phận nào? Vị trí?
Túi bào tử chứa
các bào tử
Túi bào tử
(Cơ quan sinh sản)

Nắp
Cuống

Thân: ngắn, không
phân nhánh

Lá: Nhỏ, mỏng

Rễ giả, có khả năng hút nước

CÂY RÊU MANG TÚI BÀO TỬ

KẾT LUẬN
- Rêu thường sống thành từng đám ở nơi ẩm ướt: trên đá, trên
thân cây gỗ, chân tường …
- Cây rêu không có mạch dẫn, có thân và lá, có rễ giả, không có
hạt, không có hoa.
- Rêu sinh sản bằng bào tử nằm trong túi bào tử

CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT
Rêu là loài thực vật trên cạn xuất hiện đầu tiên trên Trái Đất và có mặt khắp các
lục địa, quốc gia. Dù nhỏ bé nhưng chúng có rất nhiều công dụng và cũng có
những vẻ đẹp rất riêng không loài nào có được.

Vai trò của rêu

Rêu mọc trên đá hoặc chỗ nghèo chất dinh dưỡng, chỉ cần đủ
độ ẩm. Vì thế góp phần hình thành chất mùn cho đất

Vai trò của rêu

Rêu nước sinh trưởng ở những đầm lầy vùng khí hậu mát, mưa nhiều. Qua hàng trăm
năm, hình thành nhiều lớp chồng chất, các lớp dưới thấp chết hình thành than bùn.

RÊU SAN HÔ

III. THỰC VẬT CÓ MẠCH DẪN, KHÔNG CÓ HẠT (DƯƠNG XỈ)

Sinh vật trên Trái Đất cách đây 360 triệu năm

Loài thực vật phổ biến trên Trái Đất thời bấy giờ

QUYẾT – CÂY DƯƠNG XỈ

Dương xỉ thường sống ở đâu?

Môi trường sống của dương xỉ ở
nơi đất ẩm, dưới tán rừng, bờ
ruộng,…nhưng cũng có dương xỉ
sống ở dưới nước.

Sống ở nơi có khí
hậu nóng ẩm.
Cây rau bợ

Cây bèo vảy ốc

Quan sát H 19.3 và nêu đặc điểm
của cây dương xỉ.
Lá
- Rễ, thân, lá thật; lá non thường cuộn
ở đầu.
- Chưa có hoa và hạt.
- Sinh sản bằng bào tử nằm trong ổ túi
bào tử ở mặt dưới lá.

Lá non

Thân
Rễ

Túi bào tử

Bào tử

Nảy mầm

Cây dương xỉ
con

- Dương xỉ thường sống ở nơi đất ẩm, dưới tán rừng, bờ
ruộng, …
- Dương xỉ có mạch dẫn, có thân, lá và rễ thật; lá non
thường cuộn ở đầu. Chưa có hoa và hạt.
- Sinh sản bằng bào tử nằm trong ổ túi bào tử ở mặt dưới
lá.
- Dương xỉ rất đa dạng, có nhiều loài khác nhau: cây rau
bợ, cây bèo vảy ốc,…

Cây Dương xỉ ổ rồng

Dây bòng bong

Cây lông culi

Cây Dương xỉ Lá me

Rau bợ

III. THỰC VẬT CÓ MẠCH DẪN, KHÔNG CÓ HẠT (DƯƠNG XỈ)

Video

Nêu đặc điểm giúp em phân biệt cây rêu và cây dương xỉ.
 Rêu: chưa có mạch dẫn
 Dương xỉ: đã có mạch dẫn để vận chuyển các chất trong cây.

Hoàn thành theo bảng mẫu dưới đây
Các nhóm thực vật
Thực vật không có
mạch

Đặc điểm về cơ quan
sinh dưỡng

Đặc điểm về cơ quan
sinh sản

(rễ, thân, lá)

(hoa, quả, hạt)

 ?

? 

?

? 

?

? 

Môi trường
sống

(Rêu)
Thực vật có mạch,
không có hạt
(Dương xỉ)

Các nhóm thực
vật

Môi trường
sống

 
Thực vật
Những nơi ẩm 
không có mạch ướt
(chân 
(Rêu)
tường, gốc cây,
…)


Đặc điểm về cơ quan sinh
dưỡng
(rễ, thân, lá)

Đặc điểm về cơ quan sinh
sản
(hoa, quả, hạt)

 Không có hoa, quả, hạt.
Chưa có rễ chính thức.
 Cơ quan sinh sản là túi
Thân nhỏ, chưa có mạch
bào tử (nằm trên ngọn)
dẫn.
chứa các hạt bào tử.
Lá nhỏ.

 Rễ, thân, lá chính thức, có
 Không có hoa, quả, hạt.
Thực vật có Sống nơi đất
mạch dẫn vận chuyển các
mạch, không ẩm,
chân
 Cơ quan sinh sản là túi
chất
có hạt (Dương tường, dưới tán
bào tử (nằm mặt dưới là

Lá còn non thường cuộn
xỉ)
rừng.
giá) chứa các hạt bào tử.
lại ở đầu.

Sự phát triển của rêu
Túi bào tử

Túi bào tử

Bào tử nảy
mầm

Bào tử nảy
mầm

Sự phát triển của dương xỉ

Cây rêu con

Nguyên tản

Cây dương xỉ con
mọc ra từ nguyên
tản

EM CÓ BIẾT

Biến đổi

Khí hậu

Quyết cổ đại
thân gỗ lớn Thuận lợi

Rừng quyết
PT

Vỏ trái đất

Bị vùi sâu
dưới đất

Sức ép, sức
nóng củaTĐ

Vi khuẩn

Than đá

IV. THỰC VẬT CÓ MẠCH DẪN, CÓ HẠT, KHÔNG CÓ HOA (HẠT TRẦN)

Ở nước ta cây thông khá phổ biến, nó được trồng ở
nhiều nơi, có khi thành rừng ở vùng đồi, núi như
Đà Lạt, vùng núi phía Bắc

Nêu những đặc điểm nhận biết cây thông?
Đặc điểm nhận biết cây thông:
- Phần lớn có lá hình kim
- Có mạch dẫn, có hạt, không có hoa
- Các hạt nằm trên những lá noãn xếp liền
nhau thành nón
- Có hai loại nón là nón đực và nón cái

THÂN CÂY

RỄ CÂY

20-30m

Thân gỗ to, màu nâu, sần
sùi, phân nhiều cành

Rễ cọc, to khỏe, đâm
sâu, lan rộng

CÀNH LÁ
Lá nhỏ, hình kim, mọc từ 2-3
lá trên 1 cành con ngắn.

CÂY THÔNG

Cơ quan sinh sản (nón)

Hạt phấn
Vảy (nhị)
Túi phấn
Trục nón
Cụm nón đực

Nón đực cắt dọc

Vảy (lá noãn)
Noãn
Trục nón
Nón cái

Nón cái cắt dọc

Chu trình sinh sản
Nón đực
Cây
thông

Nón
cái

Nảy mầm

Túi
phấn
Lá noãn
hở

Hạt
phấn

Tinh
trùng

Noãn

Noãn
cầu

Hạt

Hợp
tử

MỞ RỘNG TÌM TÒI
? Vì sao sự sinh sản bằng hạt lại tiến hoá hơn sinh sản bằng
bào tử?
Vì hạt có cấu tạo phức tạp đảm bảo cho duy trì và phát triển nòi
giống: Có phôi là bộ phận để hình thành cây mới, có bộ phận dự
trữ chất dinh dưỡng cho phôi, có vỏ bọc bảo vệ phôi.

MỘT SỐ CÂY HẠT TRẦN KHÁC

Cây bách tán

Cây vạn tuế

Cây trắc bách diệp

Cây thông đỏ

Thông ba lá

Hoàng đàn

Pơmu
Kim giao

Cây phi lao

C©y lµm c¶nh

RỪNG THÔNG ĐÀ
LẠT



- Hạt trần là nhóm thực vật có mạch dẫn, có thân, lá và rễ thật, có hạt
không được bao kín trong quả (nên gọi là hạt trần) và không có hoa.
- Phần lớn các cây hạt trần có lá hình kim.
- Cơ quan sinh sản gồm nón đực (nhỏ) và nón cái (lớn). Sinh sản
bằng hạt.
- Thực vật hạt trần rất đa dạng: thông, pơ mu, hoàng đàn, trắc bách
diệp, vạn tuế,….

IV. THỰC VẬT CÓ MẠCH DẪN, CÓ HẠT, CÓ HOA (HẠT KÍN)
Nêu những đặc điểm giúp em nhận biết được cây
hạt kín và cho biết môi trường sống của chúng

Hình 19.7 Cây bưởi vả quả bưởi với
hạt nẳm trong quả

 Thực vật có mạch dẫn, có hạt nằm trong
quả, có hoa.
 Đủ rễ, thân, lá nhiều hình dạng
 Môi trường đa dạng: nước, cạn, ….

Hình 19.9. Bèo tấm

Hình 19.8. Cây bao báp ở châu Phi