CHƯƠNG V

ĐIỆN

Kể tên các hiện tượng em quan sát được trong đoạn video sau?

Theo em, nguyên nhân của các hiện tượng này là gì?

Bài 20
HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I-Vật nhiễm điện
II-Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1

Chuẩn bị:
- Một chiếc đũa nhựa,
một chiếc đũa thủy tinh.
- Một mảnh vải len
(hoặc dạ), một mảnh vải
lụa.
- Một số mảnh giấy vụn.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1

Tiến hành:
- Đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu giấy vụn. Hãy quan sát xem
có hiện tượng gì xảy ra không?
- Cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó đưa lại
gần các mẩu giấy vụn. Quan sát hiện tượng xảy ra với các mẩu
giấy.
- Làm thí nghiệm tương tự, thay đũa nhựa bằng đũa thủy tinh
được cọ xát vào mảnh vải lụa. Quan sát hiện tượng xảy ra với các
mẩu giấy.
Mô tả hiện tượng xảy ra và rút ra nhận xét.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
Kết luận:
- Có thể làm cho một vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
- Vật nhiễm điện có khả năng hút các vật nhỏ nhẹ. Vật nhiễm điện
còn được gọi là vật mang điện tích.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 2

Chuẩn bị:
- Hai đũa nhựa và một
đũa thuỷ tinh.
- Một mảnh vải len
(hoặc dạ), một mảnh vải
lụa.
- Giá thí nghiệm và dây
treo.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 2
Tiến hành:
- Lấy một đũa nhựa cọ xát
nhiều lần vào mảnh vải len
sau đó treo lên giá thí
nghiệm. Lấy chiếc đũa
nhựa thứ hai cọ vào mảnh
vải len rồi đưa lại gần đũa
nhựa kia. Quan sát hiện
tượng xảy ra.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 2
Tiến hành:
- Thay đũa nhựa bằng
đũa thủy tinh đã cọ vào
mảnh vải lụa, rồi đưa lại
gần đũa nhựa. Quan sát
hiện tượng đã xảy ra.

Trả lời câu hỏi sau:
1. Từ các kết quả thí nghiệm, rút ra nhận xét gì? Điện tích trên đũa
thủy tinh có cùng loại với điện tích trên đũa nhựa không?
- Chiếc đũa nhựa và đũa thủy tinh sau khi cọ sát đều bị nhiễm điện.
- Điện tích trên đũa thủy tinh khác loại với điện tích trên đũa nhựa.
2. Các điện tích cùng loại và khác loại tác dụng với nhau như thế nào?
- Các điện tích cùng loại thì
đẩy nhau.
- Các điện tích khác loại thì
hút nhau.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 2
Kết luận:
- Có 2 loại điện tích. Các vật mang điện tích cùng loại thì đẩy
nhau, mang điện tích khác loại thì hút nhau.
- Qui ước:
+ Điện tích của thuỷ tinh khi cọ xát vào lụa là điện tích
dương (+).
+ Điện tích của thanh nhựa sẫm màu khi cọ xát vào vải khô
là điện tích âm (-).

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
II-Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

1. Nguyên tử có cấu tạo như thế nào? Hãy vẽ hình mô tả cấu
tạo nguyên tử.
2. Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển như thế nào?
1. Cấu tạo nguyên tử gồm có hạt nhân và lớp
vỏ electron. Trong đó:
- Hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử, gồm các
hạt proton và nơtron.
- Vỏ nguyên tử bao gồm các electron chuyển
động trong không gian xung quanh hạt nhân.
=> Nguyên tử được cấu tạo bởi 3 loại hạt cơ bản là: electron, proton
và nơtron.
2. Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển rời khỏi nguyên tử
và di chuyển sang nơi khác.

Sau khi cọ xát, vật nào trong hình nhận thêm electron, vật nào mất
bớt electron? Vật nào nhiễm điện dương, vật nào nhiễm điện âm?
++-

+-

++-

Mảnh vải len

+-

+-

+-

Đũa nhựa
+-

+-

+-

+-

Trước khi cọ xát

+-

+-

++

-

+-

- +- - +-

+-

++-

+-

- +-

Sau khi cọ xát

Sau khi cọ xát, đũa nhựa nhận thêm electron, mảnh vải mất bớt
electron. đũa nhựa nhiễm điện âm do nhận thêm electron, còn
mảnh vải nhiễm điện dương do mất bớt electron.

Bài 20:

HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I-Vật nhiễm điện
II-Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
Khi hai vật cọ xát, electron dịch chuyển từ vật này sang vật khác
dẫn tới một vật thừa electron và nhiễm điện âm, một vật bị thiếu
electron và nhiễm điện dương.

Các vật sau khi cọ xát có thể hút
các vật khác gọi là vật nhiễm điện

Vật nhiễm điện
Hiện tượng
nhiễm điện
do cọ xát

Hai vật nhiễm điện như nhau thì
đẩy nhau; hai vật nhiễm điện khác
nhau thì hút nhau
Có hai loại điện tích là điện tích
âm và điện tích dương

Giải thích sơ lược
về sự nhiễm điện
do cọ xát

Khi hai vật cọ xát, electron dịch chuyển từ vật
này sang vật khác dẫn tới một vật thừa
electron và nhiễm điện âm, một vật bị thiếu
electron và nhiễm điện dương.

LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau
Câu 1: Đưa một đầu thước nhựa đã cọ xát bằng miếng vải khô lại
gần các mảnh giấy vụn, hiện tượng nào xảy ra?
A. Các mảnh giấy vụn bị thước nhựa đẩy.
B. Các mảnh giấy vụn bị thước nhựa hút.
C. Các mảnh giấy vụn lúc đầu bị hút sau đó bị thước nhựa đẩy.
D. Không có hiện tượng gì xảy ra.

LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau
Câu 2: Trong các kết luận sau đây, kết luận nào sai?
A. Các vật đều có hả năng nhiễm điện.
B. Nhiều vật sau khi bị cọ sát trở thành các vật nhiễm điện
C. Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát
D. Trái đất hút được các vật nên nó luôn luôn bị nhiễm điện.

LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau
Câu 3: Các vật nhiễm điện cùng loại khi để gần nhau thì sẽ:
A. Hút nhau.
B. Đẩy nhau.
C. Không có tác dụng lên nhau.
D. Vừa hút vừa đẩy.

LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau
Câu 4: Các vật nhiễm điện khác loại khi để gần nhau thì sẽ:
A. Hút nhau.
B. Đẩy nhau.
C. Không có tác dụng lên nhau.
D. Vừa hút vừa đẩy.

LUYỆN TẬP
Câu 5: Trong mỗi hình a, b, c, d, các mũi tên đã cho chỉ lực tác
dụng (hút hoặc đẩy) giữa hai vật mang điện tích. Hãy ghi dấu điện
tích chưa cho biết của vật thứ hai?

A

B

C

a)

E

b)

F

c)

D

G

H

d)

VẬN DỤNG
1. Vì sao vào những ngày hanh
khô, khi chải tóc bằng lược
nhựa thì nhiều sợi tóc bị lược
nhựa hút kéo thẳng ra?
Vào những ngày hanh khô, khi
chải tóc bằng lược nhựa thì
nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút
kéo thẳng ra vì khi đó tóc và
lược nhựa đã bị nhiễm điện do
cọ xát với nhau.

VẬN DỤNG
2. Giải thích tại sao bụi lại bám
nhiều ở cánh quạt điện sau một
thời gian sử dụng.
Bụi bám nhiều ở cánh quạt điện
sau một thời gian sử dụng là do khi
cánh quạt quay, ma sát nhiều với
không khí xung quanh làm cánh
quạt bị nhiễm điện do cọ xát. Do đó, cánh quạt có thể hút được các
vật nhỏ nhẹ như bụi trong không khí. Sau mỗi lần sử dụng quạt thì
cánh quạt lại bị nhiễm điện và hút thêm một lượng bụi nên ta thấy
bụi bám nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng.

VẬN DỤNG
3. Vì sao vào những ngày thời tiết khô ráo,
khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn
hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy
có bụi bông bám vào?
Vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi
gương soi, kính cửa sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn
thấy có bụi bông bám vào vì khăn bông khô khi lau chùi sẽ cọ xát với
các bề mặt được lau gây ra hiện tượng nhiễm điện do cọ xát làm các
bề mặt được lau bị nhiễm điện có thể hút được các vật nhỏ nhẹ mà
khăn bông khô lại gồm nhiều sợi bông nhỏ nhẹ nên dễ bị chúng hút
bám vào các bề mặt được lau.

À
H
N
Ề
V
NHIỆM VỤ

- Học bài.
n
ơ
đ
m
ệ
i
h
g
n
- Chế tạo điện
y
a
u
q
à
v
m
ệ
i
h
g
n
ử
h
t
,
n
ả
i
g
a
ủ
c
o
l
a
z
a
u
q
video gửi
giáo viên.
.
1
2
i
à
b
ị
b
n
ẩ
- Chu