Video nói về nhân vật nào? Em có hiểu biết gì về công lao to lớn nhân vật này?

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN
(1226-1400)

5. Tình hình văn hoá

a. Tư tưởng- tôn giáo

Quan sát các bức tranh và
đọc thông tin sgk, em hãy
cho biết tình hình tư
tưởng và tôn giáo nước ta
thời Trần như thế nào?

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
a. Tư tưởng- tôn giáo

- Tín ngưỡng:
+ Tục thờ tổ tiên.
+ Thờ anh hùng.
+ Thờ người có công…
- Tôn giáo:

Trần Nhân Tông, vị vua thứ ba của nhà Trần. Ông
là người lãnh đạo nhân dân giành thắng lợi trong
hai lán kháng chiến chống quân Nguyên. Sau khi
nhường ngôi cho con, ông xuất gia tu hành, trở
thành một vị tổ của Thiền phái Trúc Lâm, dòng
Phật giáo chính thống của dân tộc. Sau khi ông qua
đời, hai vị thiền sư là Pháp Loa và Huyền Quang
tiếp tục sự nghiệp ( gọi là Trúc Lâm Tam Tổ)

Phối cảnh tổng thể khu vực đặt tượng đồng
Phật hoàng Trần Nhân Tông
Để ghi nhớ công ơn của vị vua Phật Việt Nam, Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã quyết
định cho hội Phật giáo Quảng Ninh dựng tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông. Theo thiết
kế, thân tượng cao 9,9m; nặng 100 tấn với kinh phí gần 80 tỉ đồng. Ngày 16/12/2009 (1/11 âm
lịch) khởi công công trình này nhân Đại lễ kỷ niệm lần thứ 701 năm Đức vua - Phật hoàng Trần
Nhân Tông nhập Niết bàn (3/11/1308). Tượng được dựng tại khu vực tượng đá An Kỳ Sinh lên
chùa Đồng, khu di tích Yên Tử.

Phạm Sư Mạnh - Học trò xuất sắc của Chu
Văn An, đỗ tiến sĩ đời vua Trần Minh Tông.
Ông được vua cử sang đi sứ nhà Nguyên để
biện luận việc “đồng trụ”. Ngoài ra, Phạm Sư
Mạnh còn là nhà thơ nổi tiếng, tác giả bài đề
tháp Bảo Thiên (An Nam tứ đại khí).

Trấn áp đông tây củng đế kỳ
Khuy nhiên nhất tháp độc nguy nguy
Sơn hà bất động kình thiên bút
Kim cổ nam ma lập địa chùy
Phong bãi chung linh thời ứng đáp
Tinh di đăng chúc dạ quang huy
Ngã lai dục tủy đề thi bút
Quản lãnh xuân giang tác nghiễn trì

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN
(1226 - 1400)

5. Tình hình văn hoá
a. Tư tưởng- tôn giáo
- Tín ngưỡng:
- Tôn giáo: Nho giáo và Phật giáo và Đạo giáo đều
phát triển
+ Nho giáo ngày càng được nâng cao vị thế.
+ Phật giáo ngày càng được tôn sùng. Thiền phái
Trúc Lâm Yên Tử ra đời do Trần Nhân Tông sáng
lập.

5. Tình hình văn hoá
b. Giáo dục và khoa học - kĩ thuật
Em hãy trình bày vài
nét về tình hình giáo dục
thời Trần. Nêu những
nét mới về giáo dục thời
Trần. Em có nhận xét gì
về tình hình đó?

5. Tình hình văn hoá
b. Giáo dục và khoa học - kĩ thuật
Đọc thông tin sgk, hoàn thành bảng sau
Lĩnh vực

Sử học

Quân sự
Y học
Thiên văn học

Tác giả

Công trình

VĂN MIẾU QUỐC TỬ GIÁM

Văn Miếu Quốc Tử Giám

Thi Đình

Chu Văn An

Người thầy giáo tiêu biểu thời Trần là Chu Văn An (1292 – 1370). Từ nhỏ Ông đã bộc lộ những đức
tính cao quý như ham học, cương trực, liêm khiết. Ông đỗ tiến sĩ thời Trần nhưng không ra làm
quan mà ở nhà dạy học. Về sau Ông được vua Tràn Minh Tông mời giữ chức Tư nghiệp Quốc tử
giám. Thời Trần Dụ Tông, chính sự nhà Trần đổ nát, quan lại nhũng nhiễu dân chúng, tham lam, bè
phái. Ông dâng sớ lên vua xin chém đầu 7 tên nịnh thần gây rối loạn triều chính. Vua không nghe,
ông từ quan về Chí Linh (Hải Dương) dạy học, viết sách, làm thơ. Sau khi qua đời, Ông được thờ ở
Văn Miếu.

Năm 1246, nhà Trần định lệ thi thái học
sinh (tiến sĩ) 7 năm một lần thi. Năm 1247,
quy định chọn tam khôi (trạng nguyên,
bảng nhãn, thám hoa) trong kỳ thi Đình.
“Phép thi thời trần 7 năm một khoa, đặt ra
tam khôi, điều lệ mỗi ngày một nghiêm ngặt,
ân điển mỗi ngày một long trọng, công danh
do đó mà ra, nhân tài đầy rẫy, so với triều
Lý thì thịnh hơn nhiều”.
(Khoa mục chí – trong Lịch triều hiến
chương loại chí)

Nhận xét về giáo dục thời Trần so với thời Lý:

So với thời Lý, tình hình giáo dục thời Trần phát
triển hơn. Thời Trần mở được nhiều trường học, các kì
thi được tổ chức đều đặn, có quy chế rõ ràng: Định lệ
thi thái học sinh (tiến sĩ) 7 năm một lần, quy định chọn
tam khôi (trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa) trong kì
thi Đình.

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
b. Giáo dục và khoa học - kĩ thuật
- Giáo dục: Quốc tử giám được mở rộng, các lộ, phủ đều
có trường học, các kì thi được tổ chức ngày càng nhiều.
=> Giáo dục thời Trần phát triển hơn thời Lý

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
b. Giáo dục và khoa học - kĩ thuật

Em hãy trình bày vài nét
về khoa học – kĩ thuật
thời Trần. Em có nhận
xét gì về tình hình đó?

ĐẠI VIỆT SỬ KÍ
TOÀN THƯ

MỘT TRANG TRONG
ĐẠI VIỆT SỬ KÍ TOÀN THƯ

Lê Văn Hưu khi viết sách

Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo

THUYỀN CHIẾN ĐẤU

Súng thần cơ của Hồ Nguyên Trừng

Súng thần công hay thần cơ là một loại pháo sử dụng thuốc súng hoặc thường
là các loại nhiên liệu có nguồn gốc chất nổ khác để đẩy một viên đạn đi xa. Các
loại súng thần công khác nhau về cỡ nòng, tầm bắn, tính cơ động, tốc độ bắn, góc
bắn và hỏa lực; các hình dạng khác nhau của súng thần công khi kết hợp và cân
bằng những thuộc tính ở các mức độ khác nhau, tất cả các điều trên phụ thuộc
vào mục đích sử dụng của súng thần công trên chiến trường.

Tuệ Tĩnh là danh y Việt Nam đã mở đường cho sự nghiệp nghiên cứu
thuốc nam, xây dựng nền móng cho y học dân tộc của nước nhà. Ông đã
tổng hợp và để lại nhiều bài thuốc, kinh nghiệm quý báu cho đời sau.

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
c. Giáo dục và khoa học - kĩ thuật
+ Cơ quan chuyên viết sử ( Quốc sử viện ) ra đời do Lê Văn Hưu đứng
đầu. Năm 1272, ông biên soạn xong bộ Đại Việt sử kí gồm 30 quyển.
Đây là bộ sử kí đầu tiên có giá trị của nước ta.
+ Quân sự: Binh thư yếu lược, súng thần cơ
+ Y học: Chữa bệnh bằng thuốc nam của Tuệ Tĩnh.
=> Khoa học – kĩ thuật thời Trần phát triển cao hơn nhiều so với thời Lý,
đạt được nhiều thành tựu rực rỡ.

5. Tình hình văn hoá
c. Giáo dục và khoa học - kĩ thuật
Lĩnh vực

Sử học

Quân sự
Y học

Thiên văn học

Tác giả

Công trình

Lê Văn Hưu

Đại Việt sử kí

Khuyết danh

Việt Sử lược

Hồ Tông Thốc

Việt sử cương mục

Trần Quốc Tuấn

Binh thư yếu lược

Tuệ Tĩnh

Nam dược thần hiệu, Hồng Nghĩa giác tư y thư, Phú
thuốc Nam

Đặng Lộ

Lung linh nghi, Hiệp Kỷ lịch

Trần Nguyên Đán

Bách thế thông kỉ thư

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
d. Văn học và nghệ thuật
* Văn học:
- Nền văn học chữ Hán và chữ Nôm phong phú,
đậm đà bản sắc dân tộc, chứa đựng sâu sắc lòng
yêu nước, tự hào dân tộc.

Em hãy cho biết
vài nét về tình
hình văn học thời
Trần.

PHÒ GIÁ VỀ KINH

(TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ )
TRẦN QUANG KHẢI

PHIÊN ÂM

DỊCH THƠ

Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan

Chương Dương cướp giáo
giặc

Thái bình tu trí lực

Hàm Tử bắt quân thù

Vạn cổ thử giang san

Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu

PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG
Trương Hán Siêu

…Đến chơi sông chừ ủ mặt,
Nhớ người xưa chừ lệ chan.
Rồi vừa đi vừa ca rằng:
“Sông Đằng một dải dài ghê,
Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
Những phường bất nghĩa tiêu vong,
Khách cũng nối tiếp mà ca rằng:
“Anh minh hai vị thánh quân,
Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.
Giặc tan muôn thuở thanh bình,
Bởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao.”
(Trích Phú sông Bạch Đằng –
Trương Hán Siêu)

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
c. Văn học, nghệ thuật
Vì sao văn học thời Trần phát triển
mạnh và mang đậm lòng yêu nước,
niềm tự hào dân tộc ?

*Văn học thời Trần phát triển mạnh và mang đậm lòng
yêu nước, niềm tự hào dân tộc vì:
Có tác phẩm ra đời trong trong khói lửa chiến tranh
như “Hịch tướng sĩ” để động viên tinh thần binh lính, đề cao
niềm tự hào dân tộc, ca ngợi chiến công hiển hách như “Phò
giá về kinh” thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái
bình thịnh trị của dân tộc. Có được bước phát triển còn do sự
phát triển của giáo dục thời Trần, đào tạo được nhiều nho sĩ
trí thức tài giỏi.
Văn học phản ánh tinh thần đoàn kết một lòng từ vua
tôi, quần thần đều quyết tâm đánh giặc. Ba lần kháng chiến
chống quân xâm lược Mông – Nguyên thắng lợi. Kết thúc
bằng chiến thắng Bạch Đằng, giữ gìn nền độc lập chủ quyền
dân tộc, đó là biểu hiện lòng yêu nước và là niềm tự hào dân
tộc.

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
c. Văn học, nghệ thuật
. Em hãy giới thiệu những nét độc
đáo của nghệ thuật kiến trúc và điêu
khắc thời Trần

Tháp chùa Phổ Minh (Nam Định)

Cổng thành Tây Đô

HOÀNG THÀNH THĂNG LONG

Tháp Bình Sơn, còn
gọi là Tháp chùa Vĩnh
Khánh. Chiều cao của
Tháp là 14,5m. Tháp
được xây dựng từ thời
Trần.
Là ngọn tháp tiêu
biểu cho kiến trúc chùa
tháp thời Lý-Trần ở
Việt Nam và là ngọn
tháp đất nung đời Trần
cao nhất còn lại đến
ngày nay
Tháp Bình Sơn (Vĩnh Phúc)

Hình đầu rồng men lục

Hình rồng

SƯ TỬ

HỔ

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
c. Văn học, nghệ thuật

* Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc

- Nhiều công trình kiến trúc có giá trị: tháp Phổ Minh, thành
Tây Đô...
- Nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ tinh tế.
 => Nghệ thuật ngày càng đạt đến trình độ tinh xảo, rõ nét.

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
c. Văn học, nghệ thuật
Trình bày những nét chính về
đời sống văn hóa dưới thời
Trần?

Múa Rối Nước

Đấu vật

Các nhân vật trong Rối Nước

Đua thuyền

CA HÁT

NHẢY MÚA

HÁT CHÈO

HÁT TUỒNG

5. Tình hình văn hóa
c, Văn học và nghệ thuật
Thời Trần, hát chèo và múa
rối nước phổ biến từ đình
làng cho tới cung đình.

Nhiều nhạc cụ như trống
cơm, sáo, tiêu, đàn cầm đã
phổ biến vào thời kì này.

BÀI 16. CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI TRẦN (1226-1400)

5. Tình hình văn hoá
c. Văn học, nghệ thuật

- Các hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian:
ca hát, nhảy múa, chèo tuồng, múa rối... được
phổ biến và phát triển.
- Tập quán: Sống giản dị như đi chân đất, áo
quần đơn giản rất phổ biến.

LUYỆN TẬP

TÌM ĐÁP ÁN