Quan sát các hình sau và phân
loại chúng thành 2 nhóm
động vật có xương sống và
động vật không có xương
sống? Giải thích lí do?
Giun đất

Ếch

Hải quỳ

ĐỘNG VẬT KHÔNG XƯƠNG SỐNG: Hải quỳ, Giun đất,
trùng roi, San hô.
ĐỘNG VẬT CÓ
XƯƠNG SỐNG:
Cá mập, Ếch, Chim
San hô
Chim cánh cụt
Cá mập
cánh cụt, Tinh tinh, Lạc đà.

Tinh tinh

Trùng roi

Lạc đà

1

Tiết 41, 42,43,44,45,46 Bài 23:

ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG

I. Đặc điểm nhận biết động vật có xương sống
Có khoảng hơn 1,5 triệu loài động vật đã được xác định, mô tả và định tên.

3

I. Đặc điểm nhận biết động vật có xương sống

Giun đất

Cá mập

Tinh tinh

Ếch

Chim cánh cụt

Trùng roi

Hải quỳ

+ Nêu sự khác biệt giữa
động vật có xương sống và
động vật không có xương
sống?
+ Kể tên các nhóm động vật
thuộc động vật có xương
sống?

San hô

Lạc đà

4

Động vật không xương sống
– Không có bộ xương trong. Bộ xương
ngoài (nếu có) bằng kitin.
– Hô hấp thẩm thấu qua da hoặc bằng
ống khí.
– Thần kinh dạng hạch hoặc chuỗi
hạch ở bụng. (Thân lỗ, Ruột khoang,
Giun dẹp, Giun tròn, Thân mềm, Giun
đốt, Chân khớp, Da gai)

Động vật có xương sống
– Bộ xương trong bằng sụn hoặc
bằng xương với dây sống hoặc
cột sống làm trụ.
–Hô hấp bằng mang hoặc bằng
phổi.
– Hệ thần kinh dạng ống ở mặt
lưng, (nửa dây sống, Cá miệng
tròn, Cá sụn, Cá xương, Lưỡng
cư, Bò sát, Chim, Thú).
5

- ĐVCXS có bộ xương trong, trong đó có xương sống ở dọc lưng,
trong cột sống có chứa tủy sống. ĐVCXS được chia ra làm 5 Lớp:
Lớp Cá

Lớp Lưỡng cư

Lớp Bò sát

Lớp Chim

Lớp thú

6

- Động vật có xương sống có bộ xương trong, trong đó có xương sống
( hay cột sông) ở dọc lưng. Trong cột sống có chứa tủy sống.
* Động vật có xương sống gồm 5 lớp:
- Lớp Cá gồm lớp Cá sụn cá nhám, cá đuối…lớp cá xương: cá vền, cá
rô phi
- Lớp lưỡng cư: ếch, nhái
- Lớp bò sát: thằn lằn bóng, rắn ráo…
- Lớp chim: chim bồ câu, chim én, vịt…
7

8

Tiết 116 Bài 23:

ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG

II. SỰ ĐA DẠNG CỦA
ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG
LỚP CHIM
LỚP BÒ SÁT

LỚP THÚ

LỚP LƯỠNG CƯ
LỚP CÁ

10

ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG

11

1. Các lớp Cá

Cá Mập (thuộc lớp Cá sụn)

Cá rô đồng (thuộc lớp Cá xương)
12

Tên lớp
cá

Các đại diện Môi trường
sống

Đặc điểm để phân biệt

Cá sụn

Cá nhám,
cá đuối…

Nước mặn
và nước lợ

Bộ xương bằng chất sụn,
khe mang trần, da nhám,
miệng nằm ở mặt bụng.

Cá
xương

Cá chép,
cá phi, cá
vền…

Nước mặn,
nước lợ,
nước ngọt

Bộ xương bằng chất
xương và có những đặc
điểm tương tự như cá
chép.
13

14

Sự đa dạng lớp Cá
Đa dạng về số lượng
- Cá có số lượng loài lớn khoảng
25415 loài, bao gồm:
+ Lớp cá sụn: khoảng 850 loài,
là những cá có bộ xương bằng
chất sụn.
+ Lớp cá xương: khoảng 24565
loài, là những cá có bộ xương
bằng chất xương.

Đa dạng về môi trường sống
- Cá sống trong MT nước với
những tầng nước khác nhau, điều
kiện sống khác nhau, nên có cấu
tạo và tập tính cũng khác nhau
để thích nghi.

15

- Môi trường sống: Dưới nước: Nước ngọt, nước mặn, nước lợ.
- Đặc điểm nhận biết:
+ Thân hình thoi, dẹp 2 bên, di chuyển nhờ vây.
+ Hô hấp bằng mang. Đẻ trứng.
- Cá có số lượng loài lớn, chiếm gần một nửa số lượng loài của động vật
có xương sống.
- Các lớp cá chia 2 lớp
+ Lớp cá sụn: Bộ xương bằng chất sụn . Đại diện: Cá nhám, cá đuối,..
+ Lớp cá xương: Bộ xương bằng chất xương . Đại diện: Cá hồi, cá chép,
cá rô, cá ngừ…

Vai trò của cá

Làm thực phẩm cho con người.

Là nguyên liệu làm thuốc

Làm cảnh

Nhựa sinh học

Nước hoa

Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp

Cung cấp nguyên liệu cho nông nghiệp

Tiêu diệt Sâu bọ có hại

Có thể gây ngộ độc

Cá nóc

- Vai trò:
+ Cá là nguồn thực phẩm giàu đạm, nhiều
vitamin, dễ tiêu hóa.
+ Da của một số loại cá (ví dụ: Cá nhám, cá
đuối,..) có thể dùng đóng giày, làm túi.
+ Ngoài ra cá ăn bọ gậy, ăn sâu bọ hại lúa,
được nuôi làm cảnh
- Tác hại: Một số loài cá có thể gây ngộ độc
chết người nếu ăn phải (cá nóc).

Nhìn những hình ảnh này, em có suy nghĩ gì?

Để bảo vệ nguồn lợi cá ta cần làm gì?

- Không thải rác xuống ao, hồ, sông, …, nên thu gom bỏ rác đúng
nơi quy định.

Để bảo vệ nguồn lợi cá ta cần làm gì?

- Cấm đánh bắt cá còn nhỏ.
- Cấm đánh cá bằng mìn, bằng chất độc, bằng điện…

Để bảo vệ nguồn lợi cá ta cần làm gì?
- Cải tạo các vực nước (bón phân, trồng cây thủy sinh…)

- Ngăn cấm đánh bắt cá còn nhỏ, cá bố mẹ trong mùa sinh sản
- Cấm đánh cá bằng mìn bằng chất độc
- Chống gây ô nhiễm nguồn nước
- Tận dụng các vực nước tự nhiên để nuôi cá
- Nghiên cứu thuần hoá những loài cá mới có giá trị kinh tế

29

Tiết 43 Bài 23:

ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG

2. Lớp Lưỡng cư

Ếch có sắc cầu vồng

Ếch ma Nam Phi

Cóc bà mụ

31

ếch cây
Cóc nhà

Một số đại diện

ếch đồng

Chẫu chàng vằn

Theo em môi
trường sống của
lớp Lưỡng cư ở
LớpvàLưỡng
cư
đâu
có gì khác
vừavớisống
ở nước
lớp Cá?

vừa sống trên
cạn.

33

Các loài Lưỡng cư
sống cả dưới nước
và trên cạn, vậy
chúng có cách hô
hấp như thế nào?

Các loài Lưỡng cư hô hấp bằng da và phổi
- Da trần, da luôn ẩm ướt và dễ thấm nước

34

Trình bày hình
thức và vòng đời
sinh sản của ếch
+ Đẻ trứng và thụ tinh ở môi
trường nước.
+ Phát triển qua biến thái: Giai
đoạn ấu trùng phát triển trong
nước, hô hấp bằng mang, giai
đoạn trưởng thành sống trên
cạn, hô hấp bằng da và phổi.
35

1

2

3

4

5

6

7

8

10

12

1. Bộ Lưỡng cư có đuôi
3

6

9

12

2. Bộ Lưỡng cư không đuôi
2

4

8

10

5

11

3. Bộ Lưỡng cư không chân

1
+ Lưỡng cư đa số không có đuôi, một số có đuôi; di chuyển
bằng 4 chân, nhưng cũng có nhóm không chân.

7

Đặc điểm về thành phần loài:
chia thành 3 bộ:
- Bộ Lưỡng cư có đuôi: có đuôi dẹp bên, thân dài, 4
chi tương đương nhau.
- Bộ Lưỡng cư không có đuôi: có thân ngắn, 2 chi
sau dài hơn 2 chi trước.
- Bộ Lưỡng cư không chân: thiếu chi, thân dài
giống giun nhưng kích thước lớn hơn giun.

1. Cá cóc Tam Đảo
sống ở những suối
nước vùng núi
Tam
Đảo,
gặp
nguy hiểm trốn
vào hang hốc.
Hoạt động chủ
yếu về ban đêm.

2. Ếch cây (chẫu
chàng) Sống trên cây,
bụi cây gần vực nước.
Ngón chân có giác
bám lớn, leo cây, gặp
nguy hiểm nhảy xuống
nước, ẩn vào cây. Hoạt
động vào ban đêm.

Lưỡng cư có vai trò như
thế nào đối với con
người?

Một số hình ảnh về vai trò của Lưỡng cư

Ếch rình mồi

- Tại sao nói vai trò tiêu diệt sâu bọ có hại của Lưỡng cư có giá trị bổ sung cho hoạt
động của chim về ban ngày?
- Lưỡng cư có vai trò như thế nào đối với tự nhiên (nông nghiệp)?

Một số hình ảnh về vai trò của Lưỡng cư

Ếch chiên bột

Cóc và bột cóc
Canh ếch

Tuy nhiên một số loài lưỡng cư có
tuyến độc, nếu ăn phải sẽ gây ngộ độc
45

- Môi trường sống: trên cạn và dưới nước.
- Đặc điểm nhận biết:
+ Da trần, da luôn ẩm ướt và dễ thấm nước. Hô hấp qua da và phổi.
+ Đẻ trứng và thụ tinh ở mơi trường nước.
+ Lưỡng cư đa số không có đuôi, một số có đuôi; di chuyển bằng 4 chân,
nhưng cũng có nhóm không chân.
+ Phát triển qua biến thái: Giai đoạn ấu trùng phát triển trong nước, hô hấp
bằng mang, giai đoạn trưởng thành sống trên cạn, hô hấp bằng da và phổi.
- Đại diện: Cóc nhà, ếch đồng,…
- Vai trò: Có giá trị thực phẩm, có ích cho nông nghiệp vì chúng tiêu diệt
sâu bọ phá hoại mùa màng.
- Tác hại: Một số loài lưỡng cư có độc, nếu ăn phải có thể bị ngộ độc.

- Lưỡng cư ở địa phương em có đa dạng không? Lấy ví dụ
minh họa.
- Em phải làm gì để bảo vệ
Lưỡng cư?

Lưỡng cư bị săn bắt

Hình ảnh trên cho em biết điều gì?

- Tổ chức động vật London (Anh) đã chọn ra 10 loài lưỡng cư độc đáo và
đang bị đe dọa trên toàn cầu. Chiến dịch nhằm bảo vệ những sinh vật đang bị
lãng quên. Hiện có khoảng 4000 loài lưỡng cư đã được biết đến và còn nhiều
loài khác chưa được khám phá

1. Ếch Malagasy có màu sắc cầu vồng

3. Ếch ma Nam Phi

2. Ếch màu tím

4. Ếch Chile Darwin