BÀI 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

1. Sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ
2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
3. Chủ nghĩa tư bản hiện đại

TRÒ CHƠI: AI NHANH, AI ĐÚNG
3 PHÚT: MỖI ĐỘI GHI NHANH ĐƯỢC TÊN VÀ KẾT
QUẢ QUAN TRỌNG CỦA CÁC CUỘC CÁCH MẠNG TƯ
SẢN TIÊU BIỂU ĐÃ HỌC

TRÒ CHƠI: AI NHANH, AI ĐÚNG
Tên cuộc cách mạng
Cách mạng tư sản Anh

Kết quả
Lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, thiết
lập chế độ quân chủ lập hiến

Chiến tranh giành độc lập của 13 Lật đổ sự thống trị của thực dân Anh,
thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
Cách mạng tư sản Pháp TK
XVIII

giành độc lập dân tộc
Lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập chế
độ cộng hòa

Lập bảng kiến thức theo kỹ thuật KWLH
về sự xác lập và phát triển của CNTB
(Thời gian 3 phút, hoàn thành K và W)
K (What I W (What I
Know?
want to
Know?)

L (What I
Learned?)

H (How can I Learn
more)

K (What W (What I
I Know? want to
Know?)
Những điều Những điều em
đã biết về

muốn hiểu biết

sự xác lập

thêm về sự xác

của CNTB? lập và phát triển
của CNTB?

L (What I
Learned?)

H (How can I Learn
more)

Những nội
dung em đã
hiểu biết thêm
sau khi học
xong về sự xác
lập và phát triển
của CNTB?

- Điều muốn biết thêm về sự xác
lập và phát triển của CNTB?
- Làm cách nào để tiếp tục tìm
hiểu thêm?
- Em sẽ vận dụng những kiến
thức về sự xác lập và phát triển
của CNTB vào giải quyết những
vấn đề thực tế như thế nào?

Nội dung
được thể hiện
trong lược đồ
này là gì?

LƯỢC ĐỒ PHẠM VI THUỘC ĐỊA CỦA CÁC NƯỚC ĐẾ QUỐC ĐẦU THẾ KỈ XX

BÀI 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

1. Sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ

Chủ nghĩa tư bản được xác lập ở
châu Âu và Bắc Mỹ qua những
sự kiện nào?

BỨC TRANH VẼ NĂM 1907 CỦA BORIS KUSTODIEV MÔ TẢ
NHỮNG NGƯỜI NÔNG NÔ Ở NGA LẮNG NGHE TUYÊN
NGÔN XÓA BỎ NÔNG NÔ NĂM 1861

Điểm chung của các sự kiện trên?

Đấu tranh thống nhất Italia, cải cách nông nô ở Nga, nội chiến ở Mĩ,
đấu tranh thống nhất Đức  nền kinh tế tư bản phát triển, cuối TK
XIX, giai cấp tư sản cầm quyền ở nhiều nước châu Âu và Bắc Mỹ

BÀI 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

1. Sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ
Trong thế kỉ XIX, các cuộc cách mạng tư sản tiếp
diễn dưới những hình thức khác nhau và đều
giành được thắng lợi, dẫn đến sự xác lập chủ
nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ.

BÀI 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

1. Sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ
2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
a. Chủ nghĩa đế quốc và quá trình xâm lược thuộc địa?

Thảo
1. Theo em, chủ nghĩa đế quốc là gì?
luận
2. Hãy cho biết tầm quan trọng của thuộc địa đối với
các nước đế quốc?
3. Trình bày những nét chính về quá trình mở rộng
xâm lược thuộc địa của chủ nghĩa tư bản trong những
năm cuối thế kỉ XIX?

Chủ nghĩa đế quốc
Chủ nghĩa đế quốc là
"chính sách mở rộng
quyền lực và tầm ảnh
hưởng của một quốc gia
thông qua hoạt động
thuộc địa hóa bằng vũ lực
hoặc các phương thức
khác".

VỐN
Nguyên liệu
ĐẠI HỒI

Thị trường

TIÊU

Tầm quan trọng của thuộc địa đối với các nước đế quốc?

là nơi cung cấp
nguyên liệu và
nhân công

là thị trường đầu
tư và tiêu thụ
hàng hoá, đem
lại nguồn lợi
nhuận khổng lồ

là cơ sở vững
chắc cho các
nước đế quốc
trong các cuộc
tranh chấp,
chiến tranh.

Hình ảnh: Một “căn phòng xếp chồng” trong một nhà máy sản
xuất thuốc phiện ở Patna, Ấn Độ. Trên kệ là những quả thuốc
phiện là một phần của thương mại của Anh với Trung Quốc.

17

TỔNG SẢN LƯỢNG KHAI THÁC THAN CỦA PHÁP Ở VIỆT NAM
500000
450000
400000
350000
300000
250000
200000
150000
100000
50000
0

Tấn

1903
285.915 tấn

1912
415.000 tấn

1913
500.000 tấn

Năm

19

Khai thác và chế biến gỗ

20

Khai thác than thời Pháp thuộc

Quá trình mở rộng xâm lược thuộc địa của chủ nghĩa tư bản
trong những năm cuối thế kỉ XIX?
Nước Anh với hệ thống
thuộc địa rộng khắp, đặc
biệt ở châu Á, châu Phi,
chiếm 1/4 diện tích lục
địa (33 triệu km?). Anh
được mệnh danh là
“công xưởng của thế
giới” và là đế quốc thực
dân “Mặt Trời không bao
giờ lặn”.

Tư bản Pháp cũng ráo
riết xâm lược thuộc
địa ở châu Á và châu
Phi, tham gia xâu xé
Trung Quốc. Đến đầu
thế kỉ XX, thuộc địa
của Pháp có khoảng
11 triệu km, với 55,5
triệu dân, xếp thứ 2
sau Anh.

Từ giữa thế kỉ XIX, nước
Mỹ thực hiện chính sách đối
ngoại mở rộng phạm vi ảnh
hưởng và thôn tính thuộc
địa. Bằng sức mạnh của
đồng đô la và “cây gậy”.
Những nước tư bản khác
như Đức, I-ta-li-a,... cũng
chạy đua cạnh tranh, giành
giật thuộc địa, bị chiến tranh
đế quốc.

Các nước đế quốc phân chia,tranh giành

Các nước đế quốc phân chia,tranh giành

THUỘC ĐỊA CỦA ĐẾ QUỐC ANH
NĂM

DIỆN TÍCH
(Triệu km2)

DÂN SỐ
(Triệu người)

1860

2,5

145,1

1880

7,7

267,9

1890

9,3

309,0

1914

33
(1/4 thế giới)

400
(1/4 thế giới)

2
Đến 1914, rộng: 33
triệu
Km
với 400 triệu
¼ diện
tích1914
và ¼ dân số thế giới. Anh
Bản đồ thuộc
địangười,
của bằng
Anh
năm
được mệnh danh là “công xưởng thế giới” và là đế quốc thực dân “Mặt trời không bao giờ lặn”

Tranh biếm hoạ đế
quốc Anh ở châu Phi

Tranh biếm hoạ Anh xâm chiếm thuộc địa.

Bản đồ các thuộc địa của nước Pháp 1914

Hệ thống thuộc địa của Đứ

Con
hổ đói
đến
bàn
tiệc
muộn

BÀI 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN
1. Sự xác lập chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ
2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
a. Chủ nghĩa đế quốc và quá trình xâm lược thuộc địa
- Sự phát triển nhanh chóng của chủ nghĩa tư bản kéo theo nhu cầu
ngày càng cao về nguyên liệu và nhân công và thị trường, dẫn tới
việc tăng cường chính sách xâm lược, mở rộng thuộc địa.
- Chủ nghĩa đế quốc là hệ quả trực tiếp của quá trình xâm lược
thuộc địa nhằm tìm kiếm thị trường, thu lợi nhuận và đầu tư tư bản
ở nước ngoài.

LUYỆN TẬP