KHỞI ĐỘNG

Hãy cho biết bức tường Berlin xuất
hiện từ khi nào?

BÀI 4
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ
NGHĨA XÃ HỘI TỪ SAU
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI
THỨ HAI ĐẾN NAY
(TIẾT 2)

BÀI 4: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TỪ SAU
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI ĐẾN NAY
2. Nguyên nhân khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và
Liên Xô

CÂU HỎI

01

Khai thác thông tin và giải thích
nguyên nhân dẫn tới sự sụp đổ
mô hình chủ nghĩa xã hội ở Đông
Âu và Liên Xô

02

03

THẢO LUẬN

NGUYÊN NHÂN

Thứ nhất, do đường lối lãnh
đạo của Đảng Cộng sản Liên
Xô và các nước Đông Âu
mang tính chủ quan, duy ý chí;
áp dụng máy móc mô hình
kinh tế tập trung, quan liêu,
bao cấp trong nhiều năm; chậm
đổi mới cơ chế và hệ thống
quản lí kinh tế.
Đại hội XXVII Đảng Cộng sản Liên Xô 1988

Khi cuộc khủng hoảng dầu mỏ nổ ra vào năm 1973, chính phủ Hà Lan quyết định ban bố lệnh cấm ô tô lưu thông
vào Chủ Nhật hàng tuần (gọi là “Car-free Sunday”). Nhiều người dân Hà Lan đã phải chọn cách đi bộ, đi xe đạp,
hoặc cưỡi ngựa.

Vào ngày 23 tháng 12 năm 1973, ô tô xếp thành hàng đôi tại một trạm xăng ở thành
phố New York

NGUYÊN NHÂN

Thứ hai, những thành tựu của
cuộc cách mạng khoa học – công
nghệ hiện đại không được áp
dụng kịp thời vào sản xuất; năng
suất lao động xã hội suy giảm dẫn
tới tình trạng trì trệ kéo dài về
kinh tế; sự sa sút, khủng hoảng
lòng tin trong xã hội.

TƯ LIỆU. “Do duy trì quá lâu
những khiếm khuyết của mô hình
cũ của chủ nghĩa xã hội, chậm trẻ
trong cách mạng khoa học và công
nghệ, nhiều nước xã hội chủ nghĩa
đã lâm vào khủng hoảng trầm
trọng. Ở một số nước, Đảng Cộng
sản và công nhân không còn nắm
vai trò lãnh đạo, chế độ xã hội đã
thay đổi.”
(Đảng Cộng sản Việt Nam, Cương lĩnh xây dựng
đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội,
Văn kiện Đảng Toàn tập, Tập 51, NXB Chính trị
quốc gia, 1991, tr. 132)

NGUYÊN NHÂN

Thứ ba, quá trình cải cách, cải tổ
phạm sai lầm nghiêm trọng về
đường lối, cách thức tiến hành.
Sự xoá bỏ vai trò lãnh đạo của
Đảng Cộng sản khiến cho khủng
hoảng ngày càng nghiêm trọng,
trực tiếp dẫn đến sự sụp đổ của
chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu, sự
tan rã của Liên Xô.

Goóc-ba-chốp lãnh đạo Liên bang Xô viết từ
năm 1985 tới 1991

TIỂU SỬ
Goóc-ba-chốp (2 tháng 3,1931)
- Từng là lãnh đạo Liên bang Xô viết từ
năm 1985 tới 1991
- Những nỗ lực thực hiện cải cách của
ông giúp chấm dứt Chiến tranh Lạnh,
nhưng cũng góp phần kết thúc quyền
uy tối cao của Đảng Cộng sản Liên
xô (CPSU) và giải thể Liên bang Xô
viết
Mikhail Sergeyevich Gorbachyov (phiên
âm tiếng Việt: Mi-kha-in Goóc-ba-chốp)

- 3/1985 Goóc-ba-chốp đề ra đường lối cải tổ nhằm đưa
đất nước thoát khỏi khủng hoảng.
Kinh tế

1

Đưa ra nhiều phương án nhưng:
Chưa thực hiện được gì, trượt
dài trong khủng hoảng.

2

Chính trị

Đẩy mạnh thực hiện: Tổng thống
nắm mọi quyền lực, thực hiện đa
nguyên về chính trị (đa Đảng),
xóa bỏ chế độ một Đảng, dân chủ
hóa và công khai mọi mặt.
 

HỆ QUẢ

01
.

19/8/1991 cuộc
đảo chính nhằm
lật đổ Goóc-bachốp nhưng
không thành.

02
.
21/12/1991,

11
nước cộng hòa đòi
li khai -> thành
cộng đồng các
quốc gia độc lập
(SNG).

03
.

Tối 25/12/1991,
Goóc-ba-chốp từ
chức Tổng thống,
Liên Xô bị sụp đổ
sau 74 năm tồn tại.

Bê-lô-rút-xi-a

Ucrai-na

Nga

Môn-đô-va
Ác-mê-ni-a

A-déc-bai-gian

Ca-dắc-xtan

U-dơ-bê-ki-xtan
Tát-gi-ki-xtan

Tuốc-mê-ni-xtan

Cư-rơ-gư-xtan
Lược đồ các nước SNG

NGUYÊN NHÂN

Thứ tư, hoạt động chống phá
của các lực lượng thù địch ở
trong nước và các thế lực bên
ngoài góp phần làm gia tăng
tình trạng bất ổn và rối loạn.

12/1991, nhà nước XHCN Liên Xô sụp đổ

1990, “bức tường Berlin” bị phá bỏ

Bức tường Berlin sụp đổ

Hình ảnh đất nước Nga

Liên bang Nga là nước kế thừa địa vị pháp lí của Liên Xô trong quan hệ quốc tế

Tổng thống đầu tiên là Boris Yeltsin (đắc cử ngày 12/6/1991)

Tổng thống thứ hai và thứ tư của Liên bang Nga V.Putin

THẢO LUẬN

Nguyên nhân quan
trọng nhất dẫn đến sự
tan rã của chế độ CNXH
ở Liên Xô và các nước
Đông Âu là gì?
Xây dựng một mô hình CNXH chưa
khoa học, đường lối lãnh đạo mang
tính chủ quan, duy ý chí, cơ chế tập
trung quan liêu, bao cấp.

BÀI 4: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TỪ SAU
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI ĐẾN NAY
2. Nguyên nhân khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông
Âu và Liên Xô
- Thứ nhất, do đường lối lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô và các
nước Đông Âu mang tính chủ quan, duy ý chí.
- Thứ hai, những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ
hiện đại không được áp dụng kịp thời vào sản xuất
- Thứ ba, quá trình cải cách, cải tổ phạm sai lầm nghiêm trọng về đường
lối, cách thức tiến hành.
- Thứ tư, hoạt động chống phá của các lực lượng thù địch ở trong nước và
các thế lực bên ngoài góp phần làm gia tăng tình trạng bất ổn và rối loạn.

BÀI 4: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TỪ SAU
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI ĐẾN NAY
2. Nguyên nhân khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông
Âu và Liên Xô
3. Chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay
a. Khái quát chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SAU
Khu vực
Châu Á

Châu Mỹ La-tinh

Nội dung

Khu vực

Nội dung

Châu Á

Từ năm 1991 đến nay, ở châu Á, các nước Trung Quốc, Việt
Nam, Lào,... từng bước tiến hành cải cách, mở cửa, đổi mới,
kiên định đi lên con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa, đạt
được những thành tựu to lớn về kinh tế, chính trị, xã hội và
các lĩnh vực khác.

Châu Mỹ
La-tinh

Đặng Tiểu Bình - người đã khởi xướng đường
lối cải cách mở cửa của Trung Quốc năm 1978

Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng
Nhân dân Cách mạng Lào lần thứ XI
( 1 – 2021) Là sự kiện chính trị trọng
đại của Đảng, Nhà nước và nhân dân
Lào, đánh dấu một giai đoạn phát
triển mới của cách mạng Lào.
Đường lối nêu trong các Văn kiện
Đại hội XI là quá trình bổ sung và
hoàn thiện đường lối của các đại hội
trước đã đề ra; tiếp tục khẳng định
lấy chủ nghĩa Mác-Lê-nin và tư
tưởng Cay-xỏn Phôm-vi-hản làm
nền tảng tư tưởng lí luận, kiên định
mục tiêu xã hội chủ nghĩa.

Khu vực

Nội dung

Châu Á

Từ năm 1991 đến nay, ở châu Á, các nước Trung Quốc, Việt
Nam, Lào,... từng bước tiến hành cải cách, mở cửa, đổi mới,
kiên định đi lên con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa, đạt
được những thành tựu to lớn về kinh tế, chính trị, xã hội và
các lĩnh vực khác.

Châu Mỹ Từ năm 1991, mặc dù phải tiếp tục đối mặt với nhiều khó
La-tinh khăn, thách thức, đặc biệt là lệnh cấm vận kéo dài của Mỹ
và phương Tây, Cu-ba vẫn quyết tâm đi theo con đường xây
dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện cải cách kinh tế và đạt
được những thành tựu quan trọng.

La Habana (đôi khi viết là Havana theo tiếng
Anh) là thành phố lớn nhất, là thủ đô và là một
Lãnh tụ cách mạng Cuba: Fidel Castro
trong 14 tỉnh của Cuba.

Lịch sử phát triển GDP bình quân đầu người của Cuba

BÀI 4: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TỪ SAU
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI ĐẾN NAY
2. Nguyên nhân khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông
Âu và Liên Xô
3. Chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay
a. Khái quát chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay
Những thành tựu của công cuộc đổi mới, cải cách ở các nước châu Á,
khu vực Mỹ La-tinh là cơ sở vững chắc để chứng minh chủ nghĩa xã
hội có sức sống, có triển vọng thực sự trên thế giới, đồng thời khẳng
định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là phù hợp với thực tiễn và xu
thế phát triển của thời đại.

LUYỆN TẬP

N
O
M
Ê
R
Ô
Đ
ĐI T Ì M

Nguyên nhân cơ bản nào làm cho chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và
Đông Âu sụp đổ?
A. Chậm sửa chữa những sai lầm.
B. Xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội không phù hợp.

A.

B.

Chế độ XHCN ở Liên Xô tồn tại bao nhiêu năm?
A. 74 năm
B. 75 năm

A.

B.

Hội đồng Tương trợ Kinh tế (SEV) giải thể vào năm nào?

A. 1991
B. 1992

A.

B.

Công cuộc cải tổ ở Liên Xô năm 1985 do ai khởi xướng?
A. Putin
B. Goóc-ba-chốp

A.

B.

VẬN DỤNG

Sự sụp đổ mô hình chủ nghĩa xã
hội ở Đông Âu và Liên Xô đã để
lại những bài học gì đối với
công cuộc xây dựng chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam hiện nay?