A.
Khởi
Động

CÂU ĐỐ
Họ Hồ đổi ra họ Lê
Nắm quyền triều chính toàn bề manh nha,
Vua hiền tôi yếu gian tà
Soán ngôi chính thống san hà đảo điên
- Đây là nhân vật lịch sử nào?

Bài 9
CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY
VÀ TRIỀU HỒ (T1)

BÀI 9: CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ (T1)

1. Bối cảnh lịch sử

HOẠT ĐỘNG NHÓM
01.
Bối cảnh
kinh tế

02.
Bối cảnh
xã hội

03.

04.

Bối cảnh
chính trị

Cải cách về
kinh tế, xã
hội

BÀI 9: CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ (T1)

1. Bối cảnh lịch sử
a. Về kinh tế- xã hội

Mục

NỘI DUNG

Kinh tế Nông nghiệp sa sút, nhiều năm mất mùa, đói kém.
Xã hội

Chính
trị

Kinh tế suy sụp

Nhân dân phải phiêu dạt khắp nơi

Nguyễn Phi Khanh – một vị quan
dưới Triều Trần và sau là Triều Hồ
đã viết:
Ruộng lúa ngàn dặm đỏ như cháy
Đồng quê than vãn trông vào đâu
... Lưới chài quan lại còn vơ vét
Máu thịt nhân dân cạn nửa rồi...
(Trương Hữu Quýnh (Chủ biên), Đại cương
lịch sử Việt Nam, Tập I, NXB Giáo dục, 1998,
tr. 249)

Mục

NỘI DUNG

Kinh tế Nông nghiệp sa sút, nhiều năm mất mùa, đói kém.
Xã hội - Vương hầu, quý tộc, địa chủ nắm trong tay nhiều ruộng đất.
- Nông dân bán ruộng đất cùng vợ, con cho các quý tộc, biến họ
thành nô tì.
- Mâu thuẫn giữa nông dân nghèo, nô tì và giai cấp thống trị trở
nên gay gắt.
- Nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân và nô tì nổ ra
Chính
trị

Chu Văn An
Chu Văn An là thầy giỏi nhưng nghiêm khắc,
trọng tài năng của học trò và ghét những
người cậy giàu ham chơi. Học trò của ông có
nhiều người giỏi, có công giúp nước như
Phạm Sư Mạnh, Lê Quát, hai quan lớn của
triều Trần. Sinh thời, ông được dân chúng tôn
là "Vạn thế sư biểu", nghĩa là người thầy
chuẩn mực muôn đời của Việt Nam.
Chu Văn An

LượcNhiều
đồ cáccuộc
cuộc khởi
biểunhà
cuốiTrần
thế kỷ
XIV
khởinghĩa
nghĩatiêu
chống
nổi
lên?

BÀI 9: CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ (T1)

1. Bối cảnh lịch sử
a. Về kinh tế- xã hội
b. Về chính trị

Mục

NỘI DUNG

Kinh tế Nông nghiệp sa sút, nhiều năm mất mùa, đói kém.
Xã hội - Vương hầu, quý tộc, địa chủ nắm trong tay nhiều ruộng đất.
- Nông dân bán ruộng đất cùng vợ, con cho các quý tộc, biến họ
thành nô tì.
- Mâu thuẫn giữa nông dân nghèo, nô tì và giai cấp thống trị trở
nên gay gắt.
- Nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân và nô tì nổ ra
Chính + Tầng lớp thống trị ăn chơi, hưởng lạc.
trị
+ Trong triều, trung thần thì ít, kẻ gian nịnh, cơ hội thì nhiều.
+ Triều Trần gặp khó khăn khi đối phó với các cuộc tấn công
của Chăm-pa và sự đe doạ của nhà Minh.
+ Hồ Quý Ly thâu tóm quyền lực, buộc vua Trần nhường ngôi.

“ Vua buông tuồng ăn chơi vô độ ... nghiện
rượu mê đàn hát, xa xỉ làm cung điện nguy
nga...., lãng phí tiền của, hoang dâm chơi bời:
món gì Dụ Tông cũng mắc! Cơ nghiệp nhà
Trần sao khỏi suy được? ”
( Khâm định Việt sử thông giám cương mục )

Tranh minh hoạ vua Trần Dụ Tông
ăn chơi

Minh Thành Tổ Chu Đệ là Hoàng đế
thứ ba của triều Minh. Đang ráo riết
chuẩn bị xâm lược nước ta.

Hồ

TIỂU SỬ HỒ QUÝ LY

Quý
Ly

- Hồ Quý Ly (1336 – 1407)
 Ông là người có tài năng, lại có hai
người cô là phi tần của vua Trần Minh
Tông và sinh hạ được ba vị vua cho nhà
Trần, nhờ đó ông rất được vua Trần
trọng dụng.
 Hồ Quý Ly đã nắm giữ được chức vụ
cao nhất trong triều đình. Sau vụ một số
quý tộc nhà Trần mưu giết ông không
thành (1399), năm 1400, ông phế truất
vua Trần và lên làm vua

BÀI 9: CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ (T1)

1. Bối cảnh lịch sử
- Về kinh tế: Nửa sau thế kỷ XIV, nhà nước không còn quan tâm đến
sản xuất nông nghiệp.
- Về xã hội: Đời sống nhân dân khổ cực. Nhiều cuộc khởi nghĩa của
nông dân và nô tì nổ ra.
- Về chính trị: Năm 1400, Hồ Quý Ly buộc vua Trần nhường ngôi lập ra
triều Hồ.

BÀI 9: CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ (T1)

1. Bối cảnh lịch sử
2. Nội dung cải cách
a. Về kinh tế, xã hội

Mục

NỘI DUNG

Kinh
tế, xã
hội

- Ban hành chính sách hạn điền nhằm hạn chế sự phát
triển của chế độ sở hữu lớn về ruộng đất.
- Phát hành tiền giấy, cải cách chế độ thuế khoá, thống
nhất đơn vị đo lường trong cả nước.
- Quy định số lượng gia nô được sở hữu của mỗi
vương hầu, quý tộc, quan lại.

 Kinh tế

Phát hành tiền giấy
thay tiền đồng.

Ban hành chính
sách “Hạn điền”.

Quy định lại thuế
đinh, thuế ruộng.

Theo em , mục đích của từng chính
sách trên là gì?
Tiền đồng và giấy

Năm 1396,... Mùa hạ, tháng 4, bắt
đầu phát [tiền giấy Thông bảo hội
sao...
Thể thức [tiền giấy: tờ 10 đồng vẽ
rong, tờ 30 đồng vẽ sóng, tờ 1 tiền
vẽ mây, tờ 2 tiền vẽ rùa, tờ 3 tiền
vẽ lân, tờ 5 tiền vẽ phượng, tờ 1
quan vẽ rồng. Kẻ làm tiền giả bị
tội chết, ruộng đất, tài sản tịch thu.
 Năm 1396, Hồ Quý Ly cho ban hành tiền giấy thay thế tiền
đồng, gọi là “Thông bảo hội sao” gồm nhiều loại.

Năm 1397, Hồ Quý Ly đặt
phép hạn điền, nhằm hạn
chế sở hữu ruộng tư, đã
đánh mạnh vào chế độ điền
trang của quý tộc nhà Trần
và ruộng tư của địa chủ lớn,
tăng nguồn thu nhập sưu
thuế cho nhà nước.

Năm 1402, nhà Hồ thống
nhất đơn vị đo lường trong cả
nước, cải cách thuế định và
tô ruộng. Thuế định chỉ thu
đối với người có ruộng, người
ít ruộng nộp thuế nhẹ đi,
người không có ruộng và
hạng cô quả không phải nộp
thuế.

[Năm 1402] “Định lại các lệ thuế và tô ruộng. Triều trước mỗi
mẫu thu 3 thăng thóc, nay thu 5 thăng. Bãi dâu triều trước thu
mỗi mẫu 9 quan hoặc 7 quan tiền, nay thu hạng thượng đẳng mỗi
mẫu 5 quan tiền giấy, hạng trung đẳng 4 quan tiền giấy, hạng hạ
đẳng 3 quan tiền giấy. Tiền nộp hàng năm của đinh nam trước
thu 3 quan, nay chiểu theo số ruộng, người nào chỉ có 5 sào
ruộng thì thu 5 tiền giấy, từ 6 sào đến một mẫu thì thu 1 quan,...
Đinh nam không cỏ ruộng và trẻ mồ côi, đàn bà goá, thì dẫu có
ruộng cũng thôi không thử.
(Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Hậu Lê, Đại Việt sử ký toàn
thư, Tập 2, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998, tr.203 – 204)

 Xã hội
Ban hành chính
sách “ Hạn nô”

Bắt nhà giàu thừa
thóc bán cho dân
đói

Tổ chức nơi chữa
bệnh cho dân

Theo em, những chính sách trên có mặt tích cực và tiêu
cực nào?

 Kinh tế, xã hội
 Năm 1401, Hồ Quý Ly ban
hành phép hạn nô, giới quý
tộc bị hạn chế số nô tì. Phép
hạn nô đã chuyển một bộ
phận lớn gia nô thành quan
nô (nô tì nhà nước) nhưng
thân phận nô tì vẫn chưa
được giải phóng.
 Năm 1403, cho đặt Quảng tế
(cơ quan coi việc y tế) để
chữa bệnh cho dân.

BÀI 9: CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ (T1)

1. Bối cảnh lịch sử
2. Nội dung cải cách
a. Về kinh tế, xã hội
Ban hành nhiều chính sách như: hạn điền, phát hành tiền giấy,
phép gia nô, cải cách thuế khóa, thống nhất đơn vị đo lường
trong cả nước.

Bài
9

Luyện tập

Câu hỏi số 1: Cuối thế kỉ XIV, nhà Trần trong tình
cảnh:

A. Đời sống nhân dân ấm no,
hạnh phúc.

C. Rơi vào tình trạng khủng
hoảng, suy yếu.

B. Đời sống nhân dân ấm no,
hạnh phúc.

D. Bước đầu phát triển trên lĩnh
vực giáo dục.

Câu hỏi số 2:
 Quốc hiệu của nhà Hồ là gì?

A. Đại Ngu
B. Đại Việt

C. Đại Cồ Việt
D. Đại Nam

Câu hỏi số 3:  Dưới triều đại nhà Hồ đã ban
hành chính sách ruộng đất gì?
A. Quân điền.

C. Phú điền.

B. Hạn điền.

D. Lộc điền.

Câu hỏi số 4:
Ngay từ khi còn là một đại thần, đặc biệt sau khi lên
ngôi vua, Hồ Quý Ly đã tiến hành một cuộc cải cách khá
hệ thống trên hầu hết các lĩnh vực, nhằm:
A. Củng cố chế độ quân chủ
tập quyền

C. Đưa nước ta đi theo mô hình
của phương Tây

B. Giải quyết các mẫu thuẫn
về kinh tế, xã hội xuất hiện
cuối thời Trần

D. Cả A và B.

VẬN DỤNG

Bài
9

Trong các chính sách về kinh tế - xã hội của Hồ Quý
Ly và triều Hồ. Em ấn tượng với chính sách nào
nhất? Vì sao?