TIẾT 89,90 - BÀI 19:

CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG
CÁC THÀNH PHẦN CỦA TẾ BÀO
1

Kiểm tra bài cũ
Em hãy cho biết:
1. Vì sao tế bào được coi là đơn
vị cơ bản của sự sống?
2. Vì sao mỗi loại tế bào có hình
dạng khác nhau?
2

Tuy có kích thước nhỏ những tế bào có thể
thực hiện được các quá trình sống cơ bản.
Vậy tế bào được cấu tạo từ những thành
phần nào và chúng có chức năng gì để có
thể giúp tế bào thực hiện những quá trình
sống đó?
3

NỘI DUNG BÀI HỌC
Cấu tạo tế bào

1

Tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực

2

Tế bào động vật và tế bào thực vật

3

4

1. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO
Các loại tế bào khác nhau thường có
hình dạng, kích thước và chức năng
khác nhau nhưng chúng đều được
cấu tạo từ các thành phần cơ bản.

6

Quan sát Hình 19.1
Em hãy cho biết:
⊳ Tế bào được cấu tạo từ các thành phần cơ bản nào?
⊳ Chức năng của chúng là gì?

7

Các thành phần chính của tế bào
Cấu tạo

Chức năng

Màng tế bào: thành phần có ở Tham gia vào quá trình trao đổi
mọi tế bào, bao bọc tế bào chất chất giữa tế bào và môi trường
Tế bào chất: nằm giữa màng Phần lớn các hoạt động trao đổi
tế bào, nhân hoặc vùng nhân
chất: hấp thụ chất dinh dưỡng,
chuyển hóa năng lượng, tạo các
chất để tăng trưởng,…của tế bào
xảy ra ở tế bào chất.
Nhân tế bào hoặc vùng nhân: Là trung tâm điều khiển các hoạt
nơi chứa vật chất di truyển
động của tế bào.
8

Mở rộng
 Thông thường, mỗi tế bào có một
nhân lớn ở trung tâm.
 Cũng có những tế bào không có
nhân (tế bào hồng cầu ở người
trưởng thành), có tế bào có hai
nhân (tế bào gan ngườ), nhiều
nhân (tế bào cơ).
9

Thảo luận, trả lời câu hỏi
Trên màng tế bào có rất nhiều lỗ
nhỏ li ti. Em hãy dự đoán vai trò
của những lỗ nhỏ li ti này?
Là nơi thực hiện sự trao đổi
chất giữa tế bào và môi trường
bên ngoài
10

11

II. TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ TẾ BÀO NHÂN THỰC
 Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào. Có hai loại
tế bào: tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
 Quan sát Hình 19.2: Nêu cấu tạo của tế bào nhân sơ
và tế bào nhân thực.

12

Thảo luận và trả lời câu hỏi
⊳Em hãy chỉ ra điểm giống và
khác nhau về thành phần cấu
tạo giữa tế bào nhân sơ và tế
bào nhân thực.
13

2. Tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
? Chỉ ra điểm giống và khác nhau về thành phần cấu tạo giữa tế
bào nhân sơ và tế bào nhân thực?

2. Tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
*Giống:
*Khác

Cả hai loại tế bào đều có màng tế bào và tế bào chất
Tế bào nhân sơ
(Tế bào vi khuẩn)

Tế bào nhân thực
(Tế bào động vật, thực vật)

Tế bào
chất

Không có hệ thống nội
màng, các bào quan
không có màng bao bọc,
chỉ có một bào quan duy
nhất là Ribosome

Có hệ thống nội màng, Tế bào
chất được chia thành nhiều
khoang, các bào quan có màng
bao bọc, có nhiều bào quan
khác nhau.

Nhân

Chưa hoàn chỉnh: không
có màng nhân

Hoàn chỉnh: có màng nhân

Bảng so sánh tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
Tế bào nhân sơ
Tế bào nhân thực
Có ở tế bào vi khuẩn
Chưa có nhân hoàn chỉnh,
không có màng nhân.

Có ở tế bào động vật nguyên
sinh, nấm, thực vật, động vật.
Vật chất di truyền nằm trong
nhân được bao bọc bởi màng
nhân

Không có hệ thống nội màng và Có hệ thống nội màng chia các
các bào quan có màng bao bọc, khoang riêng biệt, các bào quan
chỉ có bào quan duy nhất là
có màng bao bọc.
ribosome.
Kích thước nhỏ bằng 1/10 tế bào
Kích thước lớn hơn.
nhân thực.
Không có khung xương định
hình tế bào.16

Có khung xương định hình tế
bào.

III. TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT

⊳Tế bào động vật và tế bào thực vật đều
là các tế bào nhân thực.
⊳Chúng giống nhau một số thành phần
chính giúp tế bào thực hiện các quá
trình sống. Tuy nhiên, chúng cũng có
những thành phần khác nhau, liên quan
đến chức năng của từng loại tế bào.
17

18

Quan sát Hình 19.3

 Em hãy so sánh sự giống và khác nhau về thành
phần cấu tạo giữa tế bào động vật và tế bào thực vật

Điểm giống và khác nhau về thành phần cấu
tạo giữa tế bào động vật và tế bào thực vật

 Đều là tế bào nhân  Lục lạp: là bào quan ở tế
thực vật mà không có
thực và có các bào bào
ở tế bào động vật. Lục
quan chính: Màng
tạo màu xanh cho Trái
tế bào, tế bào chất. lạp
 Là những cấu trúc  đất.
Thành tế bào: là bào quan
thực hiện chức
ở tế bào thực vật mà
năng nhất định
không có ở tế bào động
của tế bào.
vật, quy định hình dạng
và bảo vệ tế bào.

Giống nhau

Khác nhau
20

2. Tế bào động vật và tế bào thực vật

Thành phần Tế bào động vật

Tế bào thực vật

Có, giữ hình dạng tế
bào được ổn định
Màng tế bào có
có
Có chứa: ti thể, không
Có chứa : ti thể,
bào lớn, lục lạp chứa
Tế bào chất 1 số tế bào có
diệp lục giúp hấp thụ
không bào nhỏ
ánh sang mặt trời.
Có nhân hoàn
Nhân
Có nhân hoàn chỉnh
chỉnh
Thành tế bào Không có

Thảo luận và trả lời câu hỏi
 Nhờ có yếu tố nào mà lục lạp
thực hiện được chức năng

 Lục lạp chứa diệp lục hấp thụ
quang hợp?
ánh sáng năng lượng mặt trời
 Cấu trúc nào của tế bào thực
để tổng hợp chất dinh dưỡng
qua quá trình quang hợp.
vật giúp cây cũng cứng cáp dù
 Thành tế bào được tạo nên từ
không có hệ xương nâng đỡ
cellulose (chất rất bền), bảo
như ở động vật?
vệ và nâng đỡ cơ thể thực vật,
vì thực vật không có xương.
22

Mở rộng

 Nếu em nhìn Trái đất từ vũ trụ, em sẽ thấy hầu
hết các vùng đất liền có màu xanh lá cây.
 Chính những lục lạp vô cùng nhỏ bé trong mỗi
tế bào thực vật đã tạo nên màu xanh của lá cây.

23

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

24

Luyện tập – trả lời câu hỏi trắc nghiệm
Tế bào nhân sơ có ở đâu?
A. Tế bào động vật

C. Tế bào vi khuẩn

B. Tế bào nấm

D. A và B đều đúng

25

Bào quan nào có ở tế bào thực vật
mà không có ở tế bào động vật?
A. Màng
tế bào

B. Lục lạp

26

C. Nhân
tế bào

Luyện tập mở rộng
 Vì sao rau củ và thịt cùng được bảo
quản trong ngăn đá của tủ lạnh, khi rã
đông rau củ bị dập nát còn thịt vẫn bình
thường?
 Khi bảo quản rau củ trong ngăn đá, nước
trong tế bào đông cứng, dãn nở phá vỡ cấu
trúc thành tế bào dẫn đến tế bào thực vật
không còn nguyên hình dạng. Còn thịt cấu tạo
tế bào động vật không có thành tế bào nên
không xảy ra hiện tượng đó.
27

Hướng dẫn về nhà
Sưu tập
tranh ảnh,
hình vẽ về
tế bào động
vật thực vật

Đọc trước
Bài 20 – Sự
lớn lên và
sinh sản của
tế bào

0
3

0
2

0
1

28

Làm các bài tập
của Bài 19
Sách bài tập

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!
29