CHÀO MỪNG CÁC
EM HỌC SINH ĐẾN
VỚI BÀI HỌC MÔN

KHỞI ĐỘNG
Nhìn vào hình đoán tên
tỉnh, thành phố (TP)
2

1

3

2

4

5

1. Hồ Hoàn kiếm (Hồ Gươm), Thủ đô Hà Nội.
2. Cột cờ Lũng Cú, Tuyên Quang
3. Toà nhà Landmark 81 bên sông Sài Gòn, TP Hồ
Chí Minh.
4. Cánh đồng cây thốt nốt, An Giang.
5. Ngọ Môn - Đại nội Huế, Thành phố Huế

CHƯƠNG 1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ
PHẠM VI LÃNH THỔ, ĐỊA HÌNH VÀ
KHOÁNG SẢN VIỆT NAM

CHƯƠNG 1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ,
ĐỊA HÌNH VÀ KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
BÀI 1: ĐẶC ĐIỂM VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ VIỆT NAM
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

VỊ TRÍ ĐỊA LÍ

2

PHẠM VI LÃNH THỔ

3

ẢNH HƯỞNG CỦA VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI
LÃNH THỔ ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM
ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

4

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 1

1 VỊ TRÍ ĐỊA LÍ
Quan sát hình 1.1 và kênh
chữ SGK, cho biết Việt Nam
nằm ở đâu?
Nằm ở rìa phía đông của bán đảo
Đông Dương, gần trung tâm khu
vực Đông Nam Á.
Cầu nối giữa Đông Nam
Á lục địa và hải đảo.
Nằm ở vị trí nội chí tuyến trong
khu vực châu Á gió mùa.
Nằm trên ngã tư đường hàng hải
và hàng không quốc tế.
Các tuyến đường biển quốc tế của nước ta

BÀI 1

1 VỊ TRÍ ĐỊA LÍ

Quan sát bản đồ hành
chính Việt Nam, xác định
vị trí tiếp giáp của nước
ta.
- Phía bắc giáp: Trung
Quốc.
- Phía tây giáp Lào và
Cam-pu-chia.
- Phía đông và nam giáp
Biển Đông.

BÀI 1

1 VỊ TRÍ ĐỊA LÍ
Quan sát bản đồ hành chính
Việt Nam, xác định hệ tọa độ
địa lí trên đất liền và trên biển
ở nước ta.

- Hệ tọa độ trên đất liền: theo
chiều bắc - nam từ 23°23'B đến
8°34'B, theo chiều đông - tây
từ 109°28'Đ đến 102°09'Đ.
- Trên vùng biển, hệ tọa độ địa
lí của nước ta còn kéo dài tới
khoảng vĩ độ 6°50'B (ở phía
nam) và từ kinh độ 101°Đ (ở
phía tây) đến trên 117°20'Đ (ở
phía đông).

1. Vị trí địa lí :
- Việt Nam nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông
Dương, gần trung tâm khu vực Đông Nam Á.
+ Phần lãnh thổ đất liền nước ta kéo dài từ vĩ độ
8°34'B đến vĩ độ 23°23'B và từ kinh độ 102°09'Đ đến
kinh độ109°28'Đ.
+ Vùng biển nước ta kéo dài từ khoảng vĩ độ 6°50'B
từ kinh độ 101°Đ đến kinh độ 117°20'Đ trên Biển
Đông.
- Trên đất liền tiếp giáp:
+ Phía bắc giáp: Trung Quốc.
+ Phía tây giáp Lào và Cam-pu-chia.
+ Phía đông và nam giáp Biển Đông.

Quan sát bản đồ, hãy cho biết tỉnh nào có diện tích lớn nhất nước ta? Thành
phố (TP) nào có dân số đông nhất nước ta? Xác định v ị trí tiếp giáp c ủa t ỉnh
và thành phố đó.

- Lâm Đồng là tỉnh có diện tích lớn nhất nước ta, tiếp giáp: Đắk Lắk, Khánh
Hòa, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh, Cam-pu-chia và Biển Đông.
- TP Hồ Chí Minh là TP có dân số đông nhất nước ta, tiếp giáp: Đồng Nai,
Tây Ninh, Lâm Đồng, Đồng Tháp và Biển Đông.

BÀI 1

2 PHẠM VI LÃNH THỔ
Quan sát bản đồ hành chính
và kênh chữ SGK, cho biết
phạm vi lãnh thổ nước ta
gồm những bộ phận nào?
Vùng đất có diện tích bao
nhiêu và gồm những bộ phận
nào?

Phạm vi
lãnh thổ

Vùng
đất:
331344
km2
Vùng
biển
Vùng trời

Đất liền
Hải đảo

BÀI 1

2 PHẠM VI LÃNH THỔ
Quan sát bản đồ hành
chính Việt Nam và kênh
chữ SGK, xác định đường
bờ biển của nước ta.
Đường bờ biển nước ta
dài bao nhiêu km? Nước ta
có bao nhiêu tỉnh, thành
phố giáp biển?
Đường bờ biển nước ta dài
3260km, có 21/34 tỉnh,
thành phố giáp biển.

BÀI 1

2 PHẠM VI LÃNH THỔ

Quan sát bản đồ, cho biết
vùng biển nước ta thuộc
Biển nào? có diện tích bao
nhiêu và gấp mấy lần diện
tích đất liền?
Vùng biển nước ta ở Biển
Đông có diện tích khoảng
1 triệu km2, gấp hơn 3 lần
diện tích đất liền.

BIỂN ĐÔNG

BÀI 1

2 PHẠM VI LÃNH THỔ
Quan sát bản đồ, hình ảnh và
hiểu biết của mình, cho biết
trong vùng biển nước ta có bao
nhiêu đảo lớn nhỏ? Tại sao việc
giữ vững chủ quyền của một
hòn đảo, dù nhỏ, lại có ý nghĩa
rất lớn?
- Trong vùng biển nước ta có
hàng nghìn đảo lớn nhỏ, trong
đó có 2 quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa.
- Ý nghĩa: là cơ sở để khẳng
định chủ quyền của nước ta đối
với vùng biển và thềm lục địa
quanh đảo, khẳng định lãnh thổ
thống nhất toàn vẹn của Việt
Nam.

BÀI 1

EM CÓ BIẾT?

1. Quần đảo Hoàng Sa
- Vị trí: nằm ở phía Bắc Biển Đông, cách
đất liền khoảng 170 hải lí.
- Hành chính: trực thuộc thành phố Đà
Nẵng, Việt Nam.
- Đặc điểm: gồm hơn 30 đảo, đá, cồn san
hô và bãi cạn. Các đảo tiêu biểu: Hoàng Sa,
Phú Lâm, Hữu Nhật,...
2. Quần đảo Trường Sa
- Vị trí: nằm ở phía Đông Nam Biển Đông,
cách vịnh Cam Ranh (Khánh Hòa) khoảng
248 - 250 hải lí.
- Hành chính: trực thuộc tỉnh Khánh Hòa,
Việt Nam.
- Đặc điểm: là một quần đảo rộng lớn với
hàng trăm đảo nhỏ, đá, rạn san hô và bãi
ngầm. Các đảo tiêu biểu: Trường Sa Lớn,
Song Tử Tây, Nam Yết, Sinh Tồn,...

BÀI 1

2 PHẠM VI LÃNH THỔ
Quan sát hình ảnh, sơ đồ và
kênh chữ SGK, cho biết vùng
trời nước ta được xác định
như thế nào?
Vùng trời là khoảng không
gian bao trùm lên lãnh thổ
nước ta:
- Trên đất liền được xác
định bằng các đường biên
giới.
- Trên biển là ranh giới bên
ngoài lãnh hải và không
gian trên các đảo.

Vùng trời Việt Nam

2. Phạm vi lãnh thổ
- Lãnh thổ nước ta là một khối thống nhất và toàn vẹn, bao gồm:
vùng đất, vùng biển và vùng trời.
- Vùng đất: diện tích 331 344 km2 gồm toàn bộ phần đất liền và
các hải đảo.
+ Đường biên giới trên đất liền tiếp giáp với ba nước: Trung
Quốc, Lào, Cam-pu-chia.
+ Đường bờ biển nước ta kéo dài 3260 km, từ Móng Cái (Quảng
Ninh) đến Hà Tiên ( An Giang).
- Vùng biển của Việt Nam thuộc Biển Đông có diện tích khoảng
1 triệu km2, gồm 5 bộ phận: nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh
hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.
+ Trong vùng biển Việt Nam có hai quần đảo lớn là Hoàng Sa và
Trường Sa.
- Vùng trời là khoảng không gian bao trùm lên trên lãnh thổ
nước ta, trên đất liền, trên vùng biển, các đảo và quần đảo.
 

BÀI 1

3

ẢNH HƯỞNG CỦA VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ
ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 5 phút
NHIỆM VỤ

Nhóm 1:Vị trí địa lí và lãnh thổ đã quy
định đặc điểm cơ bản của thiên nhiên
nước ta là gì?
Nhóm 2:Vị trí địa lí và lãnh thổ ảnh
hưởng đến sự phân hóa khí hậu nước ta
như thế nào?
Nhóm 3 : Vì sao thiên nhiên nước ta
chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển?
Nhóm 4: Vị trí địa lí và phạm vi lãnh
thổ tạo nên sự phân hoá đa dạng của
thiên nhiên nước ta theo chiều hướng
nào?

*Thực hiên nhiêm vụ: Các nhóm hoàn thành sản
phẩm ở nhà. Tiết tới sẽ báo cáo thảo luận
* Lưu ý: ngoài nhiệm vụ của nhóm mình, các
nhóm phải nghiên cứu nhiệm vụ của các nhóm
bạn để nhận xét và đặt câu hỏi thảo luận.

Khai thác năng lượng
Mặt Trời ở Ninh Thuận

Bãi biển Mỹ Khê,
Đà Nẵng

Vườn quốc gia Cúc
Phương, Ninh Bình

Đất feralit

BÀI 1

3

ẢNH HƯỞNG CỦA VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ
ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

BẢNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM CỦA CÁC NHÓM

Tiêu chí đánh giá
Điểm cộng
1. Các thành viên nhóm đều làm nhiệm vụ, đại
0,5 điểm
diện nhóm nộp sản phẩm đúng hạn.
2. Sản phẩm có nội dung rõ ràng, dễ hiểu, được
thiết kế đẹp mắt.

0,5 điểm

3. Người thuyết trình to rõ, lôi cuốn, hấp dẫn
người nghe.

0,5 điểm

4. Nhóm trả lời được câu hỏi của bạn khác
nhóm hoặc giáo viên đặt ra.

0,5 điểm

Tổng điểm

2,0 điểm

BÀI 1

3

ẢNH HƯỞNG CỦA VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ
ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

Vị trí địa lí và lãnh thổ đã quy định đặc điểm cơ bản của
thiên nhiên nước ta mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa,
chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển và phân hóa đa dạng.

1

- Việt Nam nằm hoàn toàn trong đới nóng của bán cầu
Bắc nên có thể phát triển năng lượng mặt trời, trong vùng
gió mùa châu Á, một năm có hai mùa rõ rệt.
- Nước ta nằm trong khu vực chịu nhiều ảnh hưởng của
các cơn bão đến từ khu vực biển nhiệt đới Tây Thái Bình
Dương.
Thiên nhiên nước ta chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển do phần đất
liền Việt Nam hẹp ngang lại nằm kề Biển Đông là nguồn dự trữ
ẩm dồi dào, các khối khí di chuyển qua biển ảnh hưởng sâu vào
đất liền nên phát triển được du lịch biển.

BÀI 1

3

ẢNH HƯỞNG CỦA VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ
ĐỐI VỚI SỰ HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

- Là nơi hội tụ của nhiều luồng sinh vật từ Hoa Nam
(Trung Quốc) xuống, từ Ấn Độ - Mi-an-ma sang và từ Malai-xi-a - In-đô-nê-xi-a lên.
- Vùng biển có nhiệt độ bề mặt nước biển cao, các dòng
biển di chuyển theo mùa.
- Khí hậu nước ta phân hóa theo chiều theo chiều Bắc
- Nam và theo chiều Đông - Tây.
- Sinh vật và đất ở nước ta phong phú, đa dạng (ví dụ
nhiều vườn quốc gia như Cúc Phương, đất feralit)

Thiên tai: Bão, lũ lụt, hạn hán.

 
3. Ảnh hưởng của vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ đối với sự
hình thành đặc điểm địa lí tự nhiên Việt Nam

- Vị trí địa lí và lãnh thổ đã quy định đặc điểm cơ bản của
thiên nhiên nước ta mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa và
có sự phân hoá.
- Thiên nhiệt đới ẩm gió mùa, chịu ảnh hưởng sâu sắc của
biển.
+ Khí hậu: một năm có 2 mùa rõ rệt, chịu ảnh hưởng của các
cơn bão lớn.
+Sinh vật và đất: hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa trên đất
feralit là cảnh quan tiêu biểu.
- Thiên nhiên phân hóa đa dạng:
+ Khí hậu phân hóa theo chiều bắc - nam và đông - tây.
+ Sinh vật và đất ở nước ta phong phú, đa dạng.

BÀI 1

EM CÓ BIẾT?

CÁC BỘ PHẬN CỦA VÙNG BIỂN NƯỚC TA
- Nội thuỷ là vùng nước tiếp giáp với bờ biển, ở phía trong đ ường
cơ sở và là bộ phận lãnh thổ của Việt Nam.
- Lãnh hải là vùng biển có chiều rộng 12 hải lí tính t ừ đ ường c ơ
sở ra phía biển. Ranh giới ngoài của lãnh hải là biên giới quốc gia
trên biển của Việt Nam.
- Vùng tiếp giáp lãnh hải là vùng biển tiếp liền và nằm ngoài lãnh
hải Việt Nam, có chiều rộng 12 hải lí tính từ ranh gi ới ngoài c ủa
lãnh hải.
- Vùng đặc quyền kinh tế là vùng biển tiếp liền và nằm ngoài
lãnh hải Việt Nam, hợp với lãnh hải thành một vùng biển có
chiều rộng 200 hải lí tính từ đường cơ sở.
- Thềm lục địa Việt Nam là đáy biển và lòng đất dưới đáy biển,
tiếp liền và nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, trên toàn bộ phần kéo
dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền, các đảo và quần đảo của Việt
Nam cho đến mép ngoài của rìa lục địa.

BÀI 1

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập

GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức đã học, hãy
trả lời câu hỏi sau:
Câu 1. Diện tích đất của nước ta là bao nhiêu?
Câu 2. Nước ta giáp với những quốc gia nào?
Câu 3. Vùng biển nước ta nằm ở biển nào?
Câu 4. Thủ đô của nước ta là:
Câu 5. Nước ta có bao nhiêu tỉnh, thành phố
giáp biển?

Đáp án
Câu 1. 331 344 km2
Câu 2. Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia
Câu 3. Biển Đông
Câu 4. Hà Nội
Câu 5. 21 tỉnh

BÀI 1

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Tìm hiểu về những thuận lợi của vị trí địa lí nước ta trong
việc giao lưu với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Phát triển kinh tế: phát triển các ngành kinh tế, các vùng lãnh
thổ, tạo điều kiện thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập, thu
hút vốn đầu tư nước ngoài đối với Việt Nam.
Văn hóa – xã hội: chung sống hòa bình, hợp tác hữu nghị và
cùng phát triển với các nước láng giềng và các nước trong
khu vực Đông Nam Á.
An ninh – quốc phòng: Biển Đông là một hướng chiến lược
quan trọng trong công cuộc xây dựng, phát triển kinh t ế và
bảo vệ đất nước.

BÀI 1

EM CÓ BIẾT?

CÁC BỘ PHẬN CỦA VÙNG BIỂN NƯỚC TA
- Nội thuỷ là vùng nước tiếp giáp với bờ biển, ở phía trong đ ường
cơ sở và là bộ phận lãnh thổ của Việt Nam.
- Lãnh hải là vùng biển có chiều rộng 12 hải lí tính t ừ đ ường c ơ
sở ra phía biển. Ranh giới ngoài của lãnh hải là biên giới quốc gia
trên biển của Việt Nam.
- Vùng tiếp giáp lãnh hải là vùng biển tiếp liền và nằm ngoài lãnh
hải Việt Nam, có chiều rộng 12 hải lí tính từ ranh gi ới ngoài c ủa
lãnh hải.
- Vùng đặc quyền kinh tế là vùng biển tiếp liền và nằm ngoài
lãnh hải Việt Nam, hợp với lãnh hải thành một vùng biển có
chiều rộng 200 hải lí tính từ đường cơ sở.
- Thềm lục địa Việt Nam là đáy biển và lòng đất dưới đáy biển,
tiếp liền và nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, trên toàn bộ phần kéo
dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền, các đảo và quần đảo của Việt
Nam cho đến mép ngoài của rìa lục địa.