CHẶNG 2 – BUỔI 1: RÈN KỸ NĂNG
ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
TRUYỆN NGẮN VÀ TIỂU THUYẾT

Hai bức tranh thể hiện nội dung của văn bản nào?

1.Tri thức ngữ văn
a)Truyện ngắn
 b)Tiểu thuyết
c) Đề tài
d)Chi tiết
e)Ngôi kể
d)Tính cách nhân vật
 
 

a)Truyện ngắn
-Là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, sự việc phức tạp đơn giản. Chi tiết và lời
văn ngắn rất, cô đọng.
b)Tiểu thuyết
-Là tác văn xuôi cỡ lớn, thường có nhiều nhân vật, nhiều sự việc, phản ánh bức
tranh xã hội rộng lớn
c) Đề tài
*Khái niệm: Đề tài là phạm vi đời sống được thể hiện trong tác phẩm văn học.

*Xác định đề tài:
- Loại sự kiện được miêu tả: đề tài lịch sử, đề tài chiến tranh, đề tài gia đình,…
- Không gian được tái hiện: đề tài miền núi, đề tài nông thôn, đề tài thành thị, đề tài miền
hải đảo, …
- Loại nhân vật trung tâm của: đề tài trẻ em, đề tài người nông dân, đề tài người lính,…
-> Một tác phẩm có thể đề cập nhiều đề tài, trong đó có một đề tài chính.
Ví dụ: Đề tài của truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” (Tạ Duy Anh) là đề tài gia đình
(xét theo sự kiện được miêu tả) và là đề tài trẻ em (xét theo nhân vật trung tâm của truyện).

d) Chi tiết
-Là yếu tố nhỏ nhất tạo nên thế giới hình tượng (thiên nhiên, con người, sự kiện, …) nhưng có
tầm ảnh hưởng quan trọng đặc biệt trong việc đem lại sự sinh động, lôi cuốn cho tác phẩm văn
học.
e)Ngôi kể
-Thứ nhất, thứ ba
d)Tính cách nhân vật
-Là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách
ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ, …; qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.

2.Đọc hiểu văn bản
a)Bầy chim chìa vôi
-Xuất xứ: trích Mùa hoa cải bên sông
-Thể loại: Truyện ngắn
-Đề tài: trẻ em
-Ngôi kể: thứ ba
*Nhân vật
-Mon: trong sáng, nhân hậu, yêu thương loài vật
-Mên: bình tĩnh, dũng cảm, trách nhiệm, yêu thương loài vật

*Nội dung:
-Hành trình cất cánh kì diệu của bầy chim chìa vôi non, sức sống mãnh liệt của thiên nhiên.
-Tâm hồn trong sáng, nhân hậu của hai nhân vật Mên và Mon.
*Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ 3.
- Xây dựng nhân vật qua lời đối thoại, cử chỉ, hành động.
- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế.
- Lựa chọn chi tiết tiêu biểu.
- Lời văn bình dị, gần gũi
*Bài học từ câu chuyện:
+ Tình yêu thương loài vật, yêu thiên nhiên, trân trọng và nâng niu sự sống.
+ Lòng dũng cảm, ý chí nghị lực vượt khó.

• b/ VB Đi lấy mật
-Xuất xứ: trích Đất rừng phương Nam
-Thể loại: tiểu thuyết
-Đề tài: thiên nhiên và con người
-Ngôi kể: thứ nhất (lời của nhân vật An)
*Nhân vật
-Tía nuôi: là người lao động dày dạn kinh nghiệm, từng trải, can đảm, tính cách mạnh mẽ, giàu lòng nhân hậu,
yêu thương con cái, trân trọng sự sống và thiên nhiên.
-An: cảm nhận được những tình cảm thân thương gần gũi của ba má nuôi, quan sát thiên nhiên tinh tế; thông
minh, ham hiểu biết, khám phá.
-Cò: là một cậu bé thông minh, thạo việc đi rừng, nhanh nhẹn, hoạt bát, đáng yêu.
*Nội dung:
-Vẻ đẹp thiên nhiên rừng U Minh kì thú, giàu có, hoang sơ
- Người phương Nam gần gũi, bình dị, hồn nhiên, nhân hậu, mạnh mẽ, phóng khoáng
*Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất phù hợp giúp câu chuyện trở nên sinh động hơn, chân thực.
- Tình huống truyện nhẹ nhàng, xen lẫn hồi ức.
- Ngôn ngữ đối thoại sinh động, miêu tả tinh tế.

Bài tập 1.Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi

Câu 1. Đoạn văn trên thuộc thể loại gì?

Bữa cơm tối của người cha tàn tật thường kéo dài đến hai tiếng
đồng hồ. My vừa cho cha ăn vừa dỗ dành ông như dỗ một đứa trẻ
ốm yếu. Thời gian đầu, cứ mỗi khi bón cơm cho cha My lại khóc.
Người cha cũng khóc không thành tiếng.

A.Truyện ngắn

B.Tiểu thuyết

C.Tùy bút

D.Tản văn

Hai năm trở lại đây cô không khóc nữa. Thay vào đó, cô nhí nhảnh
kể cho cha cô nghe những chuyện đại loại như cây hoa trà ông
trồng giờ đang trổ nụ, những chậu xương rồng nhiều loại của ông
mọc thêm rất nhiều nhánh, hay buổi sáng nào đó trong vườn nhà
xuất hiện một con chim lạ, giọng con chim rất trong và mảnh như
tơ nhện. Cô cứ kể những chuyện như thể cho tới khi người cha ăn
xong thìa com cuối cùng. Đặt cái bát sang một bên, và lúc nào
ngay sau đó cô cũng nói với người cha: "Ba đã hoàn thành nhiệm
vụ. Con quyết định tặng huân chương cho ba". Người cha cố
ngước mắt nhìn con và cười. Và chỉ có cô mới biết là ông đang
cười. 
(Bầu trời của người cha, Nguyễn Quang Thiều)

Câu 2. Đoạn văn trên viết về đề tài gì?
A.Tuổi thơ

B.Gia đình

C.Nhà trường

D.Thiên nhiên

Câu 3. Đoạn văn trên sử dụng ngôi kể
nào?
A.Thứ nhất

B.Thứ ba

Câu 4. Từ nào là từ láy
A.ốm yếu
C.tàn tật

B.nhí nhảnh
D.huân chương

Câu 5. Câu “My vừa cho cha ăn vừa dỗ
dành ông như dỗ một đứa trẻ ốm yếu.”
sử dụng phép tu từ gì
A.Nhân hóa

B. So sánh

C.Ẩn dụ

D.Hoán dụ

Bài tập 1.Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi

Câu 6. Em hãy cho biết thông điệp
Bữa cơm tối của người cha tàn tật thường kéo dài đến hai tiếng mà tác giả muốn gửi tới người đọc
đồng hồ. My vừa cho cha ăn vừa dỗ dành ông như dỗ một đứa trẻ qua đoạn văn trên?
ốm yếu. Thời gian đầu, cứ mỗi khi bón cơm cho cha My lại khóc. Câu 7. Sưu tầm một số câu thơ, ca
Người cha cũng khóc không thành tiếng.
dao, tục ngữ có cùng đề tài với đoạn
Hai năm trở lại đây cô không khóc nữa. Thay vào đó, cô nhí nhảnh
kể cho cha cô nghe những chuyện đại loại như cây hoa trà ông
trồng giờ đang trổ nụ, những chậu xương rồng nhiều loại của ông
mọc thêm rất nhiều nhánh, hay buổi sáng nào đó trong vườn nhà
xuất hiện một con chim lạ, giọng con chim rất trong và mảnh như
tơ nhện. Cô cứ kể những chuyện như thể cho tới khi người cha ăn
xong thìa com cuối cùng. Đặt cái bát sang một bên, và lúc nào
ngay sau đó cô cũng nói với người cha: "Ba đã hoàn thành nhiệm
vụ. Con quyết định tặng huân chương cho ba". Người cha cố
ngước mắt nhìn con và cười. Và chỉ có cô mới biết là ông đang
cười. 
(Bầu trời của người cha, Nguyễn Quang Thiều)

văn trên?
Câu 8. Từ thông điệp của đoạn văn
trên em hãy viết một đoạn văn
(khoảng 6-8 câu) nói về công lao của
cha mẹ.

Bài tập 1
1A
2B
3B
4B
5B
Câu 6.
-Hãy yêu thương chăm sóc người đã sinh ra, nuôi dưỡng mình
Câu 7.
-Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi.
-Công cha nặng lắm ai ơi
Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang.

Câu 8. Đoạn văn nói về công lao của cha mẹ.
Đạo hiếu làm con đối với cha mẹ là một đạo lí đúng đắn muôn đời. Chúng ta được sinh ra
trong vòng tay dịu dàng của mẹ, lớn lên trong dòng kiến thức uyên bác của cha. Chín tháng cưu
mang mẹ chịu nhiều gian khổ, rồi lại phải đẻ đau, rồi phải chắt chiu từng giọt sữa ngọt ngào để
nuôi ta khôn lớn. Ngày qua ngày cha phải làm lụng vất vả để cung cấp cho ta đầy đủ vật chất, bồi
dưỡng cho ta về tinh thần. Ta lớn lên trong sự dưỡng dục, trong sự yêu thương lo lắng của cha
mẹ. Công lao ấy cao ngất trời và mênh mông vô tận như nước trong nguồn chảy ra. Vì vậy, hiếu
với cha mẹ là một chân lí, là điều cơ bản nhất trong đạo làm người. Cha mẹ hết lòng vì con cái,
hi sinh cả cuộc đời cho con cái thì bổn phận làm con ta phải chân thành biết ơn và tôn kính cha
mẹ.

Bài tập 2. Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi

Câu 1.Đoạn văn trên thuộc thể loại gì?

Chợt cậu thấy có hai người, một lớn, một bé đang đi
tới. Ông già ôm theo bọc tay nải còn cậu bé thì cứ
ngoái cổ lại phía làng. Cậu nhận ra hai ông cháu lão
ăn mày ở xóm bên. Hôm nay, chẳng có phiên chợ sao
ông cháu lão cũng ra khỏi nhà nhỉ. Vài lần giáp mặt
cậu bé và thấy mặt mũi nó khá sáng sủa. Bố mẹ nó
chết trong một trận lũ quét nên nó chỉ trông cậy vào
người ông mù lòa.

A. Tản văn

B.Tiểu thuyết

C.Tùy bút

D. Truyện ngắn

- Hẳn ai đang nướng khoai ?

A.Nhân hóa

Câu 2.Đoạn văn trên viết về đề tài gì?
A.Gia đình

B.Trẻ em

C.Nhà trường

D.Thiên nhiên

Câu 3.Đoạn văn trên sử dụng ngôi kể nào?
A.Thứ nhất

B.Thứ ba

Câu 4. Từ nào là từ láy
Mạnh lén trút ra tiếng thở dài khi ông cháu lão ăn
A.ông cháu
B.đang đi
mày đã đến rất gần. Có thể thấy rõ cánh mũi lão
D.mặt mũi
phập phồng như hà hít tìm thứ mùi vị gì đó. Cậu bé C. phập phồng
Câu 5.Câu “Có thể thấy rõ cánh mũi lão phập phồng như hà
vẫn câm lặng, thỉnh thoảng lén nhìn Mạnh.
hít tìm thứ mùi vị gì đó.” sử dụng phép tu từ gì
- Mùi gì mà thơm thế ? - Ông cậu bé lên tiếng
- Ngồi nghỉ một lát để ông xin lửa hút điếu thuốc đã C.Ẩn dụ
cháu.
(Củ khoai nướng, Tạ Duy Anh)

B. So sánh

D.Hoán dụ

Bài tập 2. Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi
Chợt cậu thấy có hai người, một lớn, một bé đang đi
tới. Ông già ôm theo bọc tay nải còn cậu bé thì cứ
ngoái cổ lại phía làng. Cậu nhận ra hai ông cháu lão
ăn mày ở xóm bên. Hôm nay, chẳng có phiên chợ sao
ông cháu lão cũng ra khỏi nhà nhỉ. Vài lần giáp mặt
cậu bé và thấy mặt mũi nó khá sáng sủa. Bố mẹ nó
chết trong một trận lũ quét nên nó chỉ trông cậy vào
người ông mù lòa.

Câu 6.Cho câu sau:
Hôm nay, chẳng có phiên chợ sao ông cháu lão cũng ra khỏi
nhà nhỉ.
Hãy mở rộng trạng ngữ của câu thành cụm từ và cho biết tác
dụng của việc mở rộng trạng ngữ trong câu.
Câu 7. Hãy chỉ ra đâu là lời nhân vật? Đâu là lời người kể
- Mùi gì mà thơm thế ? - Ông cậu bé lên tiếng.
- Hẳn ai đang nướng khoai ?

Câu 8. Hãy viết một đoạn văn (khoảng 6-8 câu) chia sẻ về
Mạnh lén trút ra tiếng thở dài khi ông cháu lão ăn một vấn đề mà em quan tâm
mày đã đến rất gần. Có thể thấy rõ cánh mũi lão
phập phồng như hà hít tìm thứ mùi vị gì đó. Cậu bé
vẫn câm lặng, thỉnh thoảng lén nhìn Mạnh.
- Mùi gì mà thơm thế ? - Ông cậu bé lên tiếng
- Hẳn ai đang nướng khoai ?
- Ngồi nghỉ một lát để ông xin lửa hút điếu thuốc đã
cháu.
(Củ khoai nướng, Tạ Duy Anh)

Bài tập 2.
1D
2B
3B
4C
5B
Câu 6.
-Buổi sáng hôm nay -> cung cấp thêm thông tin cụ thể về thời gian hai ông cháu ra khỏi nhà vào buổi
sáng
Câu 7.
-Lời nhân vật: Ông cậu bé lên tiếng.
-Lời người kể:
+ Mùi gì mà thơm thế
+ Hẳn ai đang nướng khoai ?

Câu 8. Đoạn văn chia sẻ về một vấn đề mà em quan tâm
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, vì nhiều nguyên nhân mà có những người sinh ra với một cơ
thể không được lành lặn như bao người khác. Thế nên, chúng ta cần phải có những thái độ phù hợp
đối với người khuyết tật.
Chúng ta cần phải đối xử bình đẳng với những người khuyết tật như bao người xung quanh mình.
Không nên có sự xem thường hay ghét bỏ bởi vì những đặc điểm ngoại hình của họ. Bởi vì dù cơ thể
có một chút khiếm khuyết nhưng điều đó chẳng chút nào ảnh hưởng đến trái tim và đạo đức của họ
cả. Họ vẫn suy nghĩ và hành động như những người bình thường. Cũng có khát vọng, đam mê, vui
buồn giống như chúng ta. Chính vì vậy, họ chính là những công dân bình thường, cần được chúng ta
đối xử bình đẳng và tôn trọng.
 

Bài tập 3. Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi
Vào tiểu học, chúng tôi phải đi ngang qua con mương hơi
rộng. Trên con mương, người ta bắc một thanh gỗ. Tôi đã có
kinh nghiệm nhảy mương, nên rất muốn chinh phục con
mương này, dù có phần quá sức mình. Đi học về, tôi lại tập
nhảy mương. Để cặp trên bờ, dù biết quần áo sẽ ướt, thậm
chí bị mẹ đánh đòn, tôi cũng cố gắng. Và tôi đã chiến thắng
bản thân mình. Mùa khô, trạm dừng chân của chúng tôi trên
đường đi học là bên dòng mương ấy. Tranh thủ đi sớm, tất cả
cùng ngồi sải chân dưới dòng mương mát, đến nỗi mấy đầu
ngón chân tím tái, mới đứng lên ôm cặp nhảy qua con
mương.Chẳng đứa nào thèm đoái hoài đến cái thanh gỗ bắc
ngang kia.

Câu 1.Đoạn văn trên viết về đề tài gì?
A.Thành thị

B.Nông thôn

C.Miền núi

D.Hải đảo

Câu 2.Đoạn văn trên sử dụng ngôi kể nào?
A.Thứ nhất

B.Thứ ba

Câu 3. Truyện được kể theo trình tự nào?
A.Không gian

B. Thời gian

Câu 4. Câu “Những con mương hiền lành, chảy qua tuổi
thơ tôi, nhất là mỗi khi hè về.” sử dụng phép tu từ gì
A. Nhân hóa, hoán dụ B. Nhân hóa, so sánh
C. Nhân hóa, ẩn dụ

D. Nhân hóa

Câu 5. Xác định nghĩa của từ sải chân, đoái hoài, mương
trong đoạn văn trên
Câu 6.Em hãy cho biết nội dung đoạn văn trên?

Những con mương hiền lành, chảy qua tuổi thơ tôi, nhất là
Câu 7 Sưu tầm một số câu thơ, ca dao có cùng đề tài với
mỗi khi hè về. Dòng nước mát lạnh, vốc đắp lên mặt, cảm đoạn văn trên?
nhận được sự sảng khoái thật khó tả.
Câu 8. Từ nội đoạn văn trên em hãy viết một đoạn văn
(Nguồn: phunuonline.com.vn)

(khoảng 6-8 câu) chia sẻ một kỉ niệm về tuổi thơ của em
 

Bài tập 3.
Câu 1.B
Câu 2 A
Câu 3 B
Câu 4 C
Câu 5.
- sải chân: Duỗi thẳng hai chân
- đoái hoài: Không thèm để ý đến
-mương: Một đường dẫn dài, nhỏ và tương đối nông, dùng cho việc thoát nước hoặc tưới tiêu
Câu 6. nội dung
-Kỉ niệm về những lần nhảy mương của tôi
Câu 7.
-Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con chèo hái mỗi ngày…
-Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Câu 8. đoạn văn chia sẻ một kỉ niệm về tuổi thơ của em
Trong kí ức của tôi, ông nội là một người rất yêu thích công việc trồng cây nên khu vườn trong
nhà luôn xanh tốt quanh năm. Những cây ăn quả đã cho trái ngọt không biết bao nhiêu mùa. Cứ
mỗi buổi chiều, ông lại ra vườn để chăm sóc cây cối. Còn nhớ lúc đó, tôi thường chạy theo ông,
đòi được giúp ông tưới tắm cho cây cối trong vườn. Ông đã dạy tôi phải chăm chút chúng một
cách nâng niu, cẩn thận. Ông nói rằng: “Cây cối cũng giống như con người cần được chăm sóc”.
Nhờ vậy, mỗi loài cây trong vườn đã trở thành người bạn của tôi. Cây ổi cho tôi leo trèo cùng lũ
bạn trong xóm. Cây cam cho trái thơm ngọt ngào. Những khóm hoa: đồng tiền, cẩm tú cầu, mười
giờ... giúp tôi cảm thấy thư giãn sau một ngày học tập mệt mỏi. Có thể nói, nhờ có ông mà tôi đã
trở thành “người làm vườn tài ba”.

Bài tập 4. Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi
"Đồ chơi của chúng tôi cũng chẳng có nhiều. Tôi dành hầu hết cho em: bộ tú lơ khơ, bàn cá nhựa, những con ốc biển và bộ chỉ
màu. Thủy chẳng quan tâm đến chuyện đó, mắt nó cứ ráo hoảnh nhìn vào khoảng không, thỉnh thoảng lại nấc lên khe khẽ. Nhưng
khi tôi vừa lấy hai con búp bê từ trong tủ ra, đặt sang hai phía thì em bỗng tru tréo lên giận dữ:
- Anh lại chia rẽ con Vệ Sĩ với con Em Nhỏ ra à? Sao anh ác thế!
Tôi nhìn em buồn bã:
- Thì anh đã nói với em rồi. Anh cho em tất cả.
Tôi đặt con Vệ Sĩ vào cạnh con Em Nhỏ giữa đống đồ chơi của Thủy. Cặp mắt em dịu lại, nhưng chợt nghĩ ra điều gì, em lại kêu
lên:
- Nhưng như vậy lấy ai gác đêm cho anh?
Tôi nhếch mép cười cay đắng. Trước đây có thời kỳ tôi toàn mê ngủ thấy ma. Thủy bảo: “Để em bắt con Vệ Sĩ gác cho anh”.
Em buộc con dao díp vào lưng con búp bê lớn và đặt ở đầu giường tôi. Đêm ấy, tôi không chiêm bao thấy ma nữa. Từ đấy, tối tối,
sau khi học xong bài, Thủy lại “võ trang” cho con Vệ Sĩ và đem đặt trên đầu giường tôi. Buổi sáng, em tháo dao ra, đặt nó về
chỗ cũ, cạnh con Em Nhỏ. Hai con quàng tay lên vai nhau thân thiết. Từ khi về nhà tôi, chúng chưa phải xa nhau ngày nào, nên
bây giờ thấy tôi đem chia chúng ra, Thủy không chịu đựng nổi. Chúng tôi cứ ngồi thừ ra, chẳng muốn chia bôi cũng chẳng muốn
thu lại nữa. Một lát sau, em tôi đem đặt hai con búp bê về chỗ cũ. Chúng lại thân thiết quàng tay lên vai nhau và âu yếm ngước
nhìn chúng tôi. Thủy bỗng trở nên vui vẻ:
- Anh xem chúng đang cười kìa!
Tôi cố vui vẻ theo em, nhưng nước mắt đã ứa ra."
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
Câu 1: Văn bản trên viết theo thể loại gì?Kể tên các nhân vật có trong đoạn trích?
Câu 2: Nêu nhận xét về diễn biến cảm xúc của nhân vật người em khi người anh chia hai con búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ?
Câu 3: Nhân vật người em được khắc họa ở những phương diện nào? Qua đó em có nhận xét gì về nhân vật này?
Câu 4: Chi tiết nào trong văn bản để lại cho em nhiều ấn tượng nhất? Hãy trình bày suy nghĩ của em về chi tiết đó bằng đoạn văn
khoảng 6-8 câu?

Câu 1:
-Văn bản trên viết theo thể loại "Truyện ngắn".
-Nhân vật chính: hai anh em Thành và Thủy.
Câu 2:
Diễn biến cảm xúc của nhân vật Thủy khi người anh chia hai con búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ:
-Người anh đặt con búp bê sang hai phía: Thủy giận dữ.
- Người anh đặt con Vệ Sĩ vào cạnh con Em Nhỏ giữa đống đồ chơi của Thủy: Thủy kêu lên vì
không ai gác đêm cho anh.
- Người anh đặt con búp bê vào chỗ cũ: Thủy trở nên vui vẻ.
=> Diễn biến cảm xúc phức tạp, thay đổi liên tục, Thủy không muốn hai con búp bê phải xa nhau,
cũng không muốn hai anh em phải chia xa.
Câu 3:
Nhân vật người em được khắc họa ở những phương diện: lời nói, hành động, cảm xúc…
-> Thủy là cô bé nhạy cảm, yêu thương anh.

Bài tập 5: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi ở dưới:
Quà của bà
"Bà tôi bận lắm, cặm cụi công việc suốt ngày. Nhưng chả lần nào đi chợ mà bà không tạt vào thăm hai anh em tôi,
cho chúng tôi khi thì tấm bánh đa, quả thị, khi thì củ sắn luộc hoặc mớ táo. Ăn quà của bà rất thích, nhưng ngồi vào
lòng bà nghe bà kể chuyện còn thích hơn nhiều.
Gần đây, bà tôi không được khỏe như xưa nữa. Đã hai năm nay, bà bị đau chân. Bà không đi chợ được, cũng không
đến chơi với các cháu được. Thế nhưng lần nào chúng tôi đến thăm bà, bà cũng vẫn có quà cho chúng tôi: khi thì
mấy củ dong riềng, khi thì cây mía, quả na, hoặc mấy khúc sắn dây, toàn những thứ tự tay bà trồng ra. Chiều qua, đi
học về, tôi chạy đến thăm bà. Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một
gói quà đặc biệt: ô mai sấu!
Bà ơi bà! Ô mai sấu bà cho, cháu sẽ chia cho bố cháu, mẹ cháu và anh cháu… Cháu biết rồi, bà ơi… Cứ sáng sớm,
sau mỗi đêm mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu rụng ở quanh gốc cây sấu bà trồng từ thời con gái. Rồi
bà rửa, bà ngâm muối, bà phơi. Bà gói thành từng gói nhỏ, bà đợi các cháu đến bà cho…"
(Theo Vũ Tú Nam)
Câu 1: Văn bản trên được viết theo thể loại nào? Xác định đề tài của văn bản?
Câu 2: Xác định trạng ngữ trong câu sau: “Cứ sáng sớm, sau mỗi đêm mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu
rụng ở quanh gốc cây sấu bà trồng từ thời con gái.”
Câu 3: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay
bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một gói quà đặc biệt: ô mai sấu!”
Câu 4: Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua văn bản trên?

Câu 1:
-Thể loại: Truyện
-Đề tài: tình cảm gia đình (tình bà cháu)
 Câu 2:
Trạng ngữ: Cứ sáng sớm, sau mỗi đêm mưa gió
Câu 3:
-Biện pháp tu từ: Liệt kê: Liệt kê cử chỉ, hoạt động của bà: ngồi dậy, cười cười, mở, đưa.
=>Tác dụng: Thể hiện hình ảnh người bà hiền hậu với tình thương yêu trìu mến của bà dành cho người cháu; luôn
quan tâm và dành cho cháu những món quà “đặc biệt” mà cháu thích.
Câu 4:
Đây là câu hỏi mở, tùy học sinh lựa chọn bức thông điệp miễn là lí giải hợp lí. Dưới đây là một số nội dung gợi ý:
- Tình cảm của bà cháu là tình cảm gia đình thiêng liêng quý giá vì đây là tình cảm làm cơ sở cội nguồn cho tình yêu
quê hương đất nước.
- Chúng ta cần yêu thương và có hiếu với bà vì tình yêu thương của bà dành cho cháu là sâu nặng vô bờ bến.
- Cần kính yêu, tự hào và giữ gìn trân trọng tình cảm bà cháu. Vì đó là tình cảm thiêng liêng, là điểm tựa cho cuộc
đời của mỗi chúng ta...
- Người cháu thấu hiểu và cảm nhận được tình cảm của bà dành cho mình và rất mực yêu thương, kính trọng bà nên
đã viết về bà với thái độ trân trọng ngợi ca bà…
(HS cần nêu ít nhất 2 nội dung)

Câu 5:
a. Đảm bảo thể thức đoạn văn, số chữ qui định.
b. Xác định đúng nội dung đoạn văn: Hình ảnh người bà.
c. Nội dung:
- Hình ảnh người bà: nhân hậu, yêu thương các cháu hết lòng, dù tuổi cao sức yếu nhưng vẫn
đến thăm cháu và khi chân đau không thể tiếp tục đến thăm cháu được, bà vẫn luôn có quà cho
cháu, làm ô mai sấu cho cháu…
- Tình cảm của nhân vật “tôi”: gần gũi, thấu hiểu những tình cảm bà dành cho mình, từ đó rất
mực yêu thương, kính trọng, tự hào ngợi ca bà.

4. Giao nhiệm vụ về nhà

* Bài vừa học:
-Ôn lại toàn bộ kiến thức phần tri thức ngữ văn: đề tài, thể loại, nhân vật, tính cách
nhân vật, chi tiết,...
-Nắm chắc đặc trưng từng thể loại
- Làm hoàn hiện bài tập vào vở
* Bài của tiết sau: Ôn tập thực hành tiếng Việt; Ôn tóm tắt một văn bản theo
những yêu cầu khác nhau về độ dài.
- Đọc kĩ lại các truyện ở lớp 6
- Liệt kê lại các sự việc chính của các truyện đã đọc trên.

• Bài tập 5: Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi
Hai thằng nhỏ leo qua rào, một đứa bị kẽm gai cào rách toạc áo. Cái vết rách hình chữ L bên hông nó thò ra mảng da đen thùi lùi,
đen đến nỗi cảm giác làm thâm kim luôn cái áo màu cam lợt. Xui rủi là tôi cũng có mặt ở đó, và đang chụp hình chúng và chú thích hiện lên
trong đầu ngay khi màn trập máy ảnh chưa mở, “qua một hàng rào kẽm gai của resort đang xây dở...”. Nhưng cái chú thích cùng tấm ảnh
dường như đã cháy xém trước ánh nhìn trừng trừng của đứa bé kia. Nó chửi thề ô bô lô a ba la rồi hỏi bộ giàu là giỏi lắm sao? Bỗng dưng tôi
thấy mình cầm máy ảnh là có tội, ăn mặc tử tế là có tội, tôi trắng hơn nó cũng là có tội. Và tôi có tội vì đã đen hòn đảo thiên đường này chơi,
nên người ta mới xây cất chồ nơi đón tôi, nên áo thằng nhỏ rách.
Bây giờ là cuối tháng mười một ta, gió biển thổi bề nào cũng lạnh. Thằng phong phanh ái ngại nói với thằng (đã) phong phanh mà còn rách,
má mầy đánh đòn cho
mà coi. Tôi nhớ mình hồi xưa trèo cây làm xước cái áo len mới, lúc về đi lùi vô nhà, phòng khi má đánh thì chạy cho lẹ. Cái áo lành lặn thời
niên thiếu là cả một gia tài. Như đứa trẻ xứ biển này đây.
Thằng áo rách vẫn còn đứng nấn ná mếu máo hoang mang bên rào. Bạn nó đã chạy về trước vì tới giờ cơm. Nồi sợ, nhớ tiếc làm cho những tia
lửa trong mắt nó dịu lại khi tôi lần la lại bâng quơ gợi chuyện nọ kia. Hỏi nhà nó khoát tay về phía xóm nằm bên kia bãi cát, nom cái nhà nào
cũng giống hệt cái nào, giống cả những cuộn khói còm nhom đang bay lên.
Bãi cát đó người ta cũng sắp rào lại để xây một trung tâm thương mại của đảo. Nghĩa là con đường ra ngoài bãi biển của tụi nhỏ ngày càng bị
ngăn lại bằng nhiều lớp rào gai tường cao hơn. Nó kể mấy tháng trước chiều nào nó cũng dắt em ra ngoài bãi biển để đút cơm, “cho con nhỏ
vọc nước là đút nhiêu nó cũng ăn hết, ở nhà dễ gì...”. Thằng áo rách kể và kể, về đứa em nhỏ và bọn trẻ trong xóm, về những cuộc chạy chơi
vui đến rã rời và có vài đứa suýt chết đuối, về những con cá trôi dạt mà nó lượm được đem về muối chiên ăn thum thủm bùi bùi.
- Con chó Phèn của nhà tui chôn ở đó.

Giờ bãi biển, nơi con chó “khôn như quỷ, lúc sắp chết còn biết chảy nước mắt” đang nằm yên nghỉ, đã thuộc về những người xa lạ.
Và mai đây bầu trời cũng thuộc về người khác, khi tòa lầu mọc lên và ngăn trở mọi tầm nhìn. Tôi nghĩ vậy khi nghe thằng nhỏ ba hoa nói nếu leo lên mấy
cây dương chỗ gần nhà nó, là có thể thấy được hòn Rái Nhỏ tuốt luốt ngoài khơi. Nó vừa kể vừa mân mê chỗ áo rách, như không làm sao quên được cú xé
tàn nhẫn làm lạnh buốt mấy cái be sườn bén ngót. Bìa vải nào cắt vào tay nó mà cơn oán giận quay trở lại, thằng nhỏ đấy tôi về bên kia biên giới bằng bóng
tối trong mắt nó, “chị cũng phe tụi nó...”. Tụi nó ở đầy là hàng rào gai hay chủ của hàng rào gai?
Chữ phe của nó làm tôi nhớ ông cậu họ già nua của mình, có lần gằn giọng hỏi bây coi coi vầy là mây che phía nào? Câu hỏi, cũng là kết luận của một câu
chuyện xóm làng mà ông già đang uất giận. Mấy nhà máy thủy sản làm ô nhiễm nguồn nước nuôi trồng quanh đó, kêu than mấy năm trời không ai giải
quyết nên một bữa bà con kéo lại công xưởng nói chuyện phải trái. Mười lăm phút sau khi mọi người vẫn còn nhao nháo đừng ngoài rào thì nhà chức trách
tới xua tan tác. Mây không đứng giữa để đôi bên đ