BÀI 20: SỰ LỚN LÊN
VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO

Kiểm tra bài cũ
 Tại sao cây xanh lại có thể quang hợp được?
 Quang hợp có ý nghĩa gì cho cuộc sống trên Trái đất?

3

Em bé khi mới sinh có chiều dài trung bình là 50 cm.
Theo thời gian, em bé lớn dần thành người trưởng
thành với chiều cao trung bình của người Việt Nam là
164,4 cm (ở nam) và 154 cm (ở nữ). Vậy, quá trình
nào đã giúp con người cũng như các sinh vật khác
lớn lên như vậy?

4

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

Sự lớn lên của tế bào

2

Sự sinh sản (phân chia)
của tế bào

Nội dung

3
5

Ý nghĩa của sự lớn lên
và sinh sản của tế bào

I. SỰ LỚN LÊN CỦA TẾ BÀO
 Các tế bào con mới hình thành có kích thước bé.
 Nhờ quá trình trao đổi chất mà kích thước và khối lượng của
chúng tăng dần lên, trở thành các tế bào trưởng thành.

6

Quan sát Hình 20.1

Em hãy cho biết:

“

 Kích thước tế bào chất và nhân thay đổi thế
nào khi tế bào lớn lên?
 Tế bào có lớn lên mãi được không? Tại sao?

7

 Tế bào chất có sự tăng lên về kích thước trong khi kích thước
nhân tế bào không thay đổi nhiều.
 Tế bào không thể lớn lên mãi được vì: kích thước tế bào bị giới
hạn bởi màng tế bào (và thành tế bào ở tế bào thực vật), tế
bào kích thước lớn có tỉ lệ S/V giảm; dẫn đến sự trao đổi chất
của tế bào sẽ chậm lại (do sự vận chuyển các chất đến từng
phần trong tế bảo sẽ chậm hơn), việc thu nhận và đáp ứng với
8

các kích thích từ môi trường cũng chậm hơn.

II. SỰ SINH SẢN (PHÂN CHIA) CỦA TẾ BÀO
Quan sát Hình 20.1, 20.2, em hãy cho biết:
Khi nào thi tế bào được phân chia?
 Khi tế bào lớn lên đến một kích thước
nhất định sẽ phân chia thành 2 tế bào
con.
 Quá trình này được gọi là sự sinh sản
(phân chia) của tế bào.
9

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Cơ thể chúng ta gồm hàng tỉ tế bào được hình thành nhớ quá trình nào?
Cơ thể người xuất phát ban đầu là hợp
tử, chỉ gồm 1 tế bào, nhờ quả trình sinh
sản (phân chia) của tế bào sẽ tạo ra
hàng tỉ tế bảo.
10

“

III. Ý NGHĨA CỦA SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN TẾ BÀO
 Sinh vật đa bào (cơ thể có cấu tạo gồm nhiều tế bào): sự lớn lên chủ
yếu là do sự tăng lên về kích thước và số lượng các tế bào trong cơ
thể.
 Sinh vật đơn bào: sự lớn lên là do sự tăng lên của kích thước tế bào.

11

Quan sát Hình 20.3
Em hãy cho biết cây ngô (là cơ thể đa bào) lớn lên nhờ quá trình nào?

 Cây

ngô lớn lên nhờ quá trình
sinh sản của tế bào

12

Khi cơ thể ngừng lớn, các tế bào trong cơ thể vẫn tiếp tục sinh sản.
Quan sát Hình 20.4, em hãy cho biết:
 Sự sinh sản tế bào có ý nghĩa gì?
 Nhờ quá trình nào cơ thể có những tế
bào mới để thay thế chi những tế bào
già, các tế bào chết, tế bào tổn
thương?

Nhờ có quá trình phân chia của tế bào, cơ thể sẽ tạo
ra các tế bào mới để thay thế cho những tế bào già,
tế bào chết, tế bảo sai hỏng và tế bào bị tổn thương.

14

Mở rộng
Có phải tất cả các tế bào đều có khả năng sinh sản?
Mỗi ngày cơ thể chúng ta tạo ra đủ 2 triệu tế bào để thay thế những tế
bào đã chết bằng cách sinh sản tế bào.
•

Tế bào da: 10 – 30 ngày phân chia một lần.

•

Tế bào niêm mạc má: 5 ngày phân chia một lần.

•

Tế bào gan: 1 -2 năm phân chia một lần.

•

Tế bào thần kinh: sau khi hình thành sẽ không phân chia thêm lần nào

15

Mở rộng
Điều gì sẽ xảy ra nếu cơ thể
không điều khiển được sự sinh sản của tế bào?


Trong trường hợp sự sinh sản tế bào không thể kiểm soát được, dẫn
tới tế bào sinh sản liên tục sẽ tạo nên các khối u. Các khối u ảnh
hưởng đến chức năng bình thường của cơ thể.

16

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

17

Luyện tập – Trả lời câu hỏi trắc nghiệm
Cơ thể động vật lớn lên được là nhờ:

18

Sự lớn lên của một tế bào ban đầu.

A

Sự tăng số lượng của tế bào trong cơ
thể do quá trình sinh sản.

B

Sự tăng số lượng và kích thước của
tế bào trong cơ thể được tạo ra từ
quá trình lớn lên và phân chia tế bào.

C

Sự thay thế và bổ sung các tế bào
già bằng các tế bào mới từ quá trình
phân chia tế bào.

D

A. 3 tế bào con
C. 8 tế bào con

Từ một tế bào ban đầu, sau 3 lần phân
chia liên tiếp sẽ tạo ra:
B. 6 tế bào con

19

D. 12 tế
bào con

Luyện tập mở rộng


Nhận xét sự thay đổi về chiều cao cơ thể qua các giai đoạn khác nhau của cây
xanh và người



Xác định chiều cao của người khi ở giai đoạn thiếu nhi và thanh niên. Hãy cho
biết nhờ đâu có sự thay đổi chiều cao đó. 

Có sự thay đổi về chiều cao của
cây xanh và con người là nhờ quá
trình phân bào. Các tế bào lớn lên
và thực hiện quá trình sinh sản.
20

 So sánh chiều cao của em lúc là học sinh lớp 1 và hiện tại
là học sinh lớp 6.
 Từ đó, em hãy giải thích vì sao cơ thể lớn lên được?
Lớp 1

Chiều cao:
21

Lớp 6

Chiều cao:

Hướng

Đọc trước Bài 21 –

bài tập trong

dẫn về

Thực hành: Quan

Sách bài tập

nhà

Làm các câu hỏi,

22

sát và phân biệt
một số loại tế bào

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!
23