Lịch sử 12 - Kết nối tri thức

BÀI GIẢNG

BÀI 3

TRẬT TỰ THẾ GIỚI
SAU CHIẾN TRANH LẠNH
Cùng tìm hiểu những xu thế phát triển của thế giới
sau năm 1991!
Chủ đề 1: Thế giới trong và sau Chiến tranh Lạnh - Thời lượng: 2 tiết

TƯ LIỆU KHỞI ĐỘNG

Sự kiện Bức tường Béc-lin sụp đổ - tháng 11/1989

Bức tường Béc-lin sụp đổ, tháng 11/1989 - biểu tượng kết thúc Chiến tranh Lạnh
Lịch sử 12 - Bài 3

TƯ LIỆU KHỞI ĐỘNG

Sự kiện Bức tường Béc-lin sụp đổ - tháng 11/1989

Bức tường Béc-lin sụp đổ, tháng 11/1989 - biểu tượng kết thúc Chiến tranh Lạnh
Lịch sử 12 - Bài 3

CÂU HỎI KHỞI ĐỘNG
Làm việc cá nhân

Nêu một số hiểu biết của
em
về sự kiện Bức tường Béclin
sụp
đổ (tháng 11/1989).
· Quan sát hình ảnh, video.
· Kết hợp hiểu biết của bản
thân để trả lời.
· Thời gian: 3 phút.

CHIA SẺ KẾT QUẢ KHỞI ĐỘNG
‣ 1 - 2 học sinh trình bày hiểu
biết về sự kiện Bức tường
Béc-lin sụp đổ.
‣ Các bạn khác lắng nghe,
nhận xét, bổ sung ý kiến.

CHỐT KHỞI ĐỘNG
Bức tường Béc-lin là biểu tượng mạnh mẽ của Chiến
tranh Lạnh và thế giới lưỡng cực.
Ngày 9/11/1989, Bức tường Béc-lin sụp đổ sau 28
năm tồn tại, chấm dứt sự chia cắt nước Đức.
Đông Đức và Tây Đức chính thức hợp nhất ngày
3/10/1990, trở thành nước Cộng hòa Liên bang Đức
ngày nay.
Hiện nay, phần còn lại của bức tường được trang trí
bằng nhiều tác phẩm nghệ thuật.

9/11/1989

Dẫn vào bài

DẪN VÀO BÀI
Sự kiện Bức tường Béc-lin sụp đổ là một trong
những biểu tượng cho sự kết thúc của Chiến
tranh Lạnh.
Chiến tranh Lạnh kết thúc đã mở ra những xu
thế phát triển mới của thế giới.
Đó là những xu thế phát triển nào?
Vì sao xu thế đa cực trở thành xu hướng chính
trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh Lạnh?

Lịch sử 12 - Kết nối tri thức

BÀI 3
TRẬT TỰ THẾ GIỚI
SAU CHIẾN TRANH LẠNH
Chủ đề 1: Thế giới trong và sau Chiến tranh Lạnh
Thời lượng: 2 tiết

MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau bài học, em sẽ:
01

02

Xu thế phát triển

Khái niệm đa cực

Nêu được xu thế phát triển chính của
thế giới sau Chiến tranh Lạnh.

Trình bày được khái niệm đa cực.

03

Xu thế đa cực
Nêu được xu thế đa cực trong quan
hệ quốc tế sau Chiến tranh Lạnh.

04

Vận dụng thực tiễn
Vận dụng biểu hiện về thế giới sau
Chiến tranh Lạnh để giải thích vấn
đề thời sự trong quan hệ quốc tế.

TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

Khởi động

Hoạt động 1

Hoạt động 2

Luyện tập

Vận dụng

Bức tường
Béc-lin sụp đổ

Các xu thế phát
triển chính của
thế giới

Xu thế đa cực
trong quan hệ
quốc tế

Mảnh ghép lịch
sử và bảng tóm tắt

Chứng minh xu
hướng đa cực và cơ
hội cho Việt Nam

HOẠT ĐỘNG 1
Tìm hiểu các xu thế phát triển chính
của thế giới sau Chiến tranh Lạnh
Nêu được các xu thế phát triển chính
Mục tiêu:
của thế giới sau Chiến tranh Lạnh.
Làm việc cặp đôi, kết hợp tương tác
Hình thức:
số trên Padlet.

Tư liệu:

SGK mục 1 trang 18-19, mục Em có
biết, hình ảnh và video minh họa.

Hoạt động số

NHIỆM VỤ SỐ TRÊN PADLET
Quét QR để tham gia

Hoạt động số: Quét QR truy cập Padlet lớp và điền từ khóa trực tiếp.

kinh tế
chính trị
cách mạng khoa học - công nghệ
Năng lực số - tương tác trên nền tảng học tập số.

Câu

Nội dung cần hoàn thành

1

Sau Chiến tranh Lạnh, hầu hết các quốc gia tập trung vào ...

2

Sự phát triển của ... thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa.

3

Xu thế toàn cầu hóa thúc đẩy đối thoại, hợp tác giữa các
nước có chế độ ... khác nhau.

GV gắn link Padlet cá nhân

Hoạt động 1

BÁO CÁO HOẠT ĐỘNG 1
Hiển thị kết quả Padlet

Bảng kết quả Padlet của lớp được hiển thị trên
màn hình.

Tuyên dương
Những học sinh làm đúng và nhanh nhất được
tuyên dương.

Trình bày xu thế

Đại diện 3 học sinh lần lượt nêu các xu thế phát
triển chính của thế giới sau Chiến tranh Lạnh.

Hoạt động 1

ĐÁP ÁN ĐIỀN TỪ
1

Sau Chiến tranh Lạnh, hầu hết các quốc gia
tập trung vào ...

kinh tế

2

Sự phát triển của ... thúc đẩy mạnh mẽ quá
trình toàn cầu hóa.

cách mạng khoa
học - công nghệ

3

Xu thế toàn cầu hóa thúc đẩy đối thoại, hợp
tác giữa các nước có chế độ ... khác nhau.

chính trị

Kết luận

Chiến tranh Lạnh kết thúc đã mở ra thời kì mới với các xu thế phát triển
chính của thế giới.

Hoạt động 1 - Tư liệu

TƯ LIỆU MINH HỌA

Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng WTO năm
2022 bàn về cải tổ hệ thống giải quyết tranh
chấp WTO

Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ cứu
nạn Việt Nam tham gia cứu hộ tại khu vực
động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ, tháng 2/2023

Xu thế toàn cầu hóa thúc đẩy đối thoại, hợp tác - thay thế đối đầu trong quan hệ quốc tế

TƯ LIỆU SỐ 1

Video: Nền kinh tế nước ta
trước và sau Đổi mới 1986
Quét QR xem video

https://www.youtube.com/watch?app=
desktop&v=qDICQpJb7yI

Nhiệm vụ sau khi xem
Liên hệ công cuộc Đổi mới
của Việt Nam với xu thế
lấy phát triển kinh tế làm
trọng tâm.

CHỐT KIẾN THỨC 1

Xu thế phát triển lấy kinh tế là trọng tâm
Điều chỉnh chiến lược phát triển
Sau Chiến tranh Lạnh, hầu hết các quốc gia điều
chỉnh chiến lược phát triển, tập trung vào kinh tế.

Tăng cường tiềm lực quốc gia
Mục đích: tăng cường tiềm lực, sức mạnh quốc gia.

Nâng cao đời sống nhân dân
Đồng thời nâng cao đời sống người dân.

CHỐT KIẾN THỨC 2

Xu Thế Toàn Cầu Hóa
Nguyên nhân thúc đẩy
Sự kết thúc của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta và Chiến tranh Lạnh,
cùng với sự phát triển của cách mạng khoa học - công nghệ, đã thúc
đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa.

Khái niệm toàn cầu hóa
Toàn cầu hóa là quá trình gia tăng mạnh mẽ mối liên hệ, sự phụ
thuộc, tác động lẫn nhau giữa các quốc gia, dân tộc, khu vực trên
phạm vi toàn cầu.

Vai trò: Vai trò và tính tất yếu
Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là đòi hỏi khách quan, nhu
cầu nội tại trong tiến trình phát triển kinh tế của các quốc gia.

CHỐT KIẾN THỨC 3

XU THẾ ĐỐI THOẠI, HỢP TÁC
TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ
Xu thế toàn cầu hóa thúc đẩy xu thế đối
thoại, cùng hợp tác, thay cho xu thế đối
đầu.
Quan hệ giữa các nước được điều chỉnh
theo chiều hướng tăng cường đối thoại.
Các bất đồng được giải quyết bằng
thương lượng, hòa bình, hợp tác cùng có
lợi.
Xu thế này được xây dựng trên cơ sở tôn
trọng lẫn nhau, cùng tồn tại hòa bình.

Chốt Kiến Thức 4

XU THẾ ĐA CỰC

◆ Đa cực là một trong những xu thế phát triển
chính của thế giới sau Chiến tranh Lạnh.
◆ Các nước, các trung tâm quyền lực tăng
cường sức mạnh tổng hợp để khẳng định vai trò
trong quan hệ quốc tế.
◆ Đây là nội dung sẽ được tìm hiểu sâu trong
Hoạt động 2.

LƯU Ý SAU HOẠT ĐỘNG 1
Hòa bình thế giới được củng cố, nguy cơ chiến
tranh thế giới bị đẩy lùi.
Tuy nhiên, ở một số khu vực vẫn xảy ra xung
đột quân sự, nội chiến do mâu thuẫn sắc tộc,
tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ.
Các mâu thuẫn, tranh chấp này có căn nguyên
từ lịch sử. Việc giải quyết đòi hỏi quá trình và
sự hợp tác của các bên liên quan.

HOẠT ĐỘNG 2

Tìm hiểu xu thế đa cực trong quan hệ quốc tế

?
Mục tiêu

Hình thức

Trình bày khái niệm
đa cực và nêu xu thế
đa cực trong quan hệ
quốc tế sau Chiến
tranh Lạnh.

Làm việc cá nhân,
cặp đôi; khai thác tư
liệu, hình ảnh, video
và tra cứu số liệu.

Câu hỏi trọng tâm
Thế nào là đa cực?
Xu thế đa cực biểu
hiện như thế nào?

Khám phá xu thế đa cực qua tư liệu, hình ảnh và video!

Hoạt động 2

NHIỆM VỤ 2.1

Làm việc cá nhân
◆ Khai thác thông tin mục 2a - SGK tr.19.

SGK tr.19

◆ Trả lời câu hỏi: Trình bày khái niệm đa cực
trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh Lạnh.
Câu hỏi trọng tâm: Thế nào là đa cực?
Tư liệu: SGK mục 2a - SGK tr.19 - kết hợp quan sát hình ảnh minh họa.

Tư Liệu

TƯ LIỆU 1
Các cách gọi về trật tự thế giới mới
Các tên gọi
Trật tự đa cực

Ví dụ các trung tâm quyền lực
Trật tự nhất cực, đa
cường

Trật tự đa cực, nhiều trung tâm

Nhìn chung đều chỉ trật tự thế giới trong
đó các nước lớn, các trung tâm kinh tế tài chính lớn có vai trò quan trọng.

Mỹ

Liên minh
châu Âu

Nhật Bản

Trung Quốc

Liên bang Nga

...

Các tên gọi khác nhau nhưng cùng phản ánh một xu thế: thế giới đa cực, nhiều trung tâm.

CÂU HỎI MỞ RỘNG Làm việc cặp đôi
Câu hỏi:
So sánh khái niệm đơn cực và khái niệm
đa cực.
● Prompt tham khảo: Giải thích ngắn gọn khái niệm
đơn cực và đa cực trong quan hệ quốc tế, sau đó so
sánh hai khái niệm bằng bảng.
Quét QR mở Chatbot AI để hỗ trợ giải nghĩa thuật ngữ
Cặp đôi

Thời gian linh hoạt

Chatbot AI hỗ trợ
https://ai-hay.vn/

Hoạt động 2

BÁO CÁO NHIỆM VỤ 2.1

01

02

Trình bày khái niệm đa cực

So sánh đơn cực và đa cực

◆ 1-2 học sinh trình bày khái
niệm đa cực.

◆ 1-2 cặp đôi trình bày kết quả
so sánh đơn cực và đa cực.

Các bạn khác lắng nghe,
nhận xét, bổ sung.

Các bạn khác lắng nghe,
nhận xét, bổ sung.

💬 Lắng nghe tích cực - Nhận xét xây dựng - Bổ sung ý kiến

CHỐT KIẾN THỨC

KHÁI NIỆM ĐA CỰC
Đa cực
• Là thuật ngữ trong quan hệ quốc tế.
• Chỉ một trật tự thế giới có sự tham gia của
các quốc gia, các trung tâm khác nhau.
• Không một quốc gia nào có quyền lực áp đảo
đối với các quốc gia khác, cũng như chi phối sự
phát triển của thế giới.
Nhiều trung tâm - không có quyền lực áp đảo

Chốt câu hỏi mở rộng

SO SÁNH ĐƠN CỰC VÀ ĐA CỰC
Nội dung
Đặc điểm

★

Đơn
cực

★

★

★
★ ★

Đa cực

Một quốc gia/trung tâm quyền Nhiều quốc gia, nhiều trung tâm
lực có vai trò chi phối quan hệ cùng tham gia định hình trật tự
quốc tế.
thế giới.

Quyền lực

Tập trung vào một cực.

Phân tán tương đối giữa nhiều
cực/trung tâm.

Nhận xét

Khó tồn tại bền vững trong thế
giới hiện nay.

Phù hợp với sự vươn lên của
nhiều cực/trung tâm và trung
tâm quốc tế.

Bổ sung kiến thức

SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ ĐA CỰC

Tiến trình khách quan
Sự hình thành trật tự thế
giới đa cực là một tiến trình
lịch sử khách quan.

Cường quốc & trung
tâm quốc tế
Tiến trình này gắn với sự nổi
lên của các cường quốc và sự
gia tăng vai trò của các
trung tâm, tổ chức quốc tế.

Tương quan lực
lượng mới
Xu thế đa cực phản ánh
tương quan so sánh lực lượng
mới trong quan hệ quốc tế sau
Chiến tranh Lạnh.

Hoạt động 2

NHIỆM VỤ 2.2
Hình thức: Làm việc cặp đôi.
Khai thác Hình 2, tư liệu, mục Em có biết và
thông tin mục 2b - SGK tr.19, 20.
Trả lời câu hỏi:
Lập bảng những nét chính về xu thế đa cực
trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh Lạnh.
Lấy ví dụ cụ thể.
Câu hỏi mở rộng: Trong xu thế đa cực, hai nước
nào là hai cực mạnh nhất và có tầm ảnh hưởng
lớn?

Thời gian thảo luận: 7 phút

Nhiệm vụ 2.2

HÌNH 2

Thành phố Mum-bai - một trong những thành phố phát triển nhất Ấn Độ ngày nay

Quan sát hình và liên hệ: Sự phát triển của Ấn Độ
phản ánh điều gì trong xu thế đa cực?

Hoạt Động Số

HOẠT ĐỘNG SỐ TRA CỨU GDP
Sử dụng điện thoại/máy tính để tra cứu GDP của Mỹ,
Trung Quốc, Ấn Độ năm gần nhất.

Từ khóa: "GDP USA China India 2023 World Bank IMF"
Chọn lọc nguồn tin cậy: World Bank, IMF hoặc báo
chính thống.
Năng lực số: Tìm kiếm, đọc và chọn lọc dữ liệu đáng tin cậy.

Tư liệu

TƯ LIỆU 2 (PHẦN 1)
Một số trung tâm quyền lực của thế giới

MỸ

TRUNG QUỐC

Cường quốc số 1 thế giới;
có sức mạnh vượt trội về
kinh tế, quân sự, khoa học
- kĩ thuật; ảnh hưởng lớn
đến quan hệ quốc tế.

Vươn lên mạnh mẽ, vượt
Nhật Bản năm 2010, trở
thành nền kinh tế lớn thứ
hai thế giới sau Mỹ; sức
mạnh quân sự không
ngừng tăng cường.

Nguồn: SGK Lịch sử 12 - Kết nối tri thức

Tư Liệu 2

MỘT SỐ TRUNG TÂM QUYỀN LỰC CỦA THẾ GIỚ
(PHẦN 2)

Nhật Bản

Liên Bang Nga

Ấn Độ

Tiếp tục duy trì địa vị
cường quốc kinh tế;
từng bước tăng cường
sức mạnh chính trị và
ảnh hưởng quốc tế.

Phục hồi mạnh mẽ; là
một trong những
cường quốc hàng đầu
về quân sự, khoa học,
kĩ thuật.

Trở thành cường
quốc kinh tế, quân sự,
khoa học - kĩ thuật; có
ảnh hưởng lớn trong
quan hệ quốc tế.

Nguồn: Lịch sử 12 - Kết nối tri thức, SGK tr.19, 20

Liên Minh
Châu Âu (EU)
Tổ chức liên kết khu
vực chặt chẽ trên
nhiều lĩnh vực; có ảnh
hưởng toàn cầu về
kinh tế, thương mại.

TƯ LIỆU 3 Biểu đồ đóng góp của các nước và vùng lãnh thổ vào GDP toàn

Quan sát biểu đồ để nhận diện sự tham gia của nhiều trung tâm kinh tế trong nền kinh tế toàn cầu

Nguồn: IMF / World Bank, 2022 (số liệu tham khảo)

Trang 20 - EM CÓ BIẾT

Em có biết?

EM CÓ BIẾT
G20 và vai trò điều phối kinh tế
thế giới
Nhóm G20 là gì? Tại sao G20 lại quan
trọng với nền kinh tế toàn cầu?

G20
Group of Twenty

20 nền kinh tế
lớn nhất

~85% GDP
toàn cầu

G20 là diễn đàn của 19 quốc gia và
Liên minh châu Âu, đóng vai trò
trung tâm điều phối các nỗ lực
quốc tế, thúc đẩy sự phát triển
kinh tế thế giới.

→ Xem thêm: Tư liệu số G20 ở slide tiếp theo

Điều phối chính
sách quốc tế

Hoạt động 2

BÁO CÁO NHIỆM VỤ 2.2

Đại diện 3 học sinh/cặp đôi

Số liệu tham khảo (SGK)

lần lượt nêu những nét chính về xu thế
đa cực trong quan hệ quốc tế sau Chiến
tranh Lạnh.

12 lần

~1,9 lần

GDP Mỹ gấp
GDP Trung Quốc
năm 2000

GDP Mỹ gấp
GDP Trung Quốc
năm 2012

Đại diện 2 cặp báo cáo số liệu GDP
vừa tra cứu, so sánh với số liệu trong
SGK để nhận xét sự suy giảm sức mạnh
tương đối của Mỹ.

Các cặp đôi khác nhận xét, bổ sung.

Số liệu học sinh tra cứu
Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ - GDP
năm gần nhất (World Bank / IMF)

BIỂU HIỆN 1

CHỐT XU THẾ ĐA CỰC

◆ Sự nổi lên mạnh mẽ của các cường quốc
trong quan hệ quốc tế.
◆ Ví dụ: Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản,
một số nước thuộc Liên minh châu Âu (EU).
◆ Ấn Độ có mức tăng trưởng kinh tế cao liên
tục trong nhiều năm.
◆ Nhật Bản và một số nước thuộc EU tiếp tục
khẳng định tiềm lực kinh tế và vị thế quốc tế.

Chốt kiến thức

BIỂU HIỆN 2
Sự suy giảm sức mạnh
tương đối của Mỹ
*trong tương quan so sánh
với các cường quốc khác*
*Các số liệu cập nhật do học sinh tra cứu giúp thấy rõ sự thu
hẹp khoảng cách kinh tế giữa Mỹ và một số cường quốc khác.

→ Khoảng cách kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc thu hẹp đáng kể - minh chứng rõ nét cho xu thế đa cực.

Chốt kiến thức

CHỐT XU THẾ ĐA CỰC
BIỂU HIỆN 3
Các tổ chức khu vực và liên khu vực
G20, BRICS, ASEM,... có vai trò ngày càng lớn đối với sự phát
triển thế giới.

Các tổ chức quốc tế
Liên hợp quốc, WTO, WB, IMF,... ngày càng gia tăng vai trò.

Các công ty xuyên quốc gia
Có ảnh hưởng lớn trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực của nền
kinh tế thế giới.
Xu thế đa cực phản ánh tương quan so sánh lực lượng mới trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh Lạnh.

Chốt kiến thức

CHỐT CÂU HỎI MỞ RỘNG

Hai cực mạnh nhất
Trong xu thế đa cực, Mỹ
và Trung Quốc là hai cực
mạnh nhất, có tầm ảnh
hưởng lớn.

Không thể đơn
phương chi phối

Các cường quốc
cùng vươn lên

Tuy nhiên, Mỹ và Trung
Quốc không thể đơn
phương đảm nhận hoặc
chi phối toàn bộ các vấn
đề quốc tế.

Các nước lớn và các trung
tâm kinh tế, chính trị khác
cùng vươn lên để khẳng
định vai trò trong quan hệ
quốc tế.

Thế giới đa cực - không một cực nào có thể đơn phương định hình quan hệ quốc tế.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
● Ôn lại kiến thức Bài 3: Trật tự thế giới sau Chiến tranh Lạnh.
● Hoàn thành câu hỏi phần Vận dụng SGK tr.20.
● Làm bài tập Bài 3 - SBT Lịch sử 12 - Kết nối tri thức.
● Đọc và tìm hiểu trước nội dung Thực hành Chủ đề 1: Thế
giới trong và sau Chiến tranh Lạnh.

CẢM ƠN CÁC EM
HẸN GẶP LẠI TRONG TIẾT HỌC SAU
“

Trong thế giới sau Chiến tranh Lạnh, hợp
tác, đối thoại và phát triển là xu thế quan
trọng để các quốc gia cùng tiến lên.