VIDEO 1

KHỞI ĐỘNG

VIDEO 2

Em biết gì về nạn đói năm Ất
Dậu 1945 xảy ra ở Việt Nam?
Hãy nêu một số hiểu biết của
em về nạn đói năm đó?

VIDEO 3

KHỞI
ĐỘNG

HS sử dụng thiết bị cá nhân
tìm kiếm và quan sát các bức ảnh tư
liệu
về nạn đói 1945 của nghệ sĩ Võ An
Ninh
để tạo cảm xúc về bối cảnh tác
phẩm.

- Nạn đói năm 1945 có lẽ là một trong những dấu ấn
khủng khiếp nhất của lịch sử Việt Nam.
- Số người chết nhiều không đếm xuể, tình trạng nạn
đói trầm trọng nhất phải kể đến tại Thái Bình.
- Nguyên nhân của nạn đói bắt nguồn từ sự đàn áp
bóc lột dã man của chế độ.

VIDEO 4

KHỞI
ĐỘNG

XEM VIDEO
VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI XUẤT
AI VIDEO
HIỆN TRONG

HÌNH
THÀNH
KIẾN THỨC

VIDEO 5

HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU GIỚI THIỆU
BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN

Dựa vào nội dung đã chuẩn bị, thực hiện những
yêu cầu sau:
 Đọc phần Giới thiệu bài học, khái quát chủ đề
Câu chuyện và điểm nhìn trong truyện kể.
 Nêu tên và thể loại các VB đọc chính và VB đọc
kết nối chủ đề.

GIỚI THIỆU BÀI HỌC
Chủ đề Câu chuyện và điểm nhìn
trong truyện kể bao gồm các văn
bản truyện ngắn về đề tài người
nông dân trước CMT8.

Mỗi hoàn cảnh được nhắc tới trong truyện
đều là một mảnh đời trong xã hội cũ.

Tên và thể loại của các VB đọc
chính và VB đọc kết nối chủ đề

Tên văn bản

Thể loại

Vợ nhặt

Truyện ngắn

Chí Phèo

Truyện ngắn

HOẠT ĐỘNG 2:
KHÁM PHÁ TRI THỨC NGỮ VĂN

Dựa vào nội dung phần Tri thức ngữ văn, em
hãy cho biết:
 Truyện ngắn là gì?
 Em hãy nêu khái niệm về câu chuyện và
điểm nhìn.

Tên gọi của thể loại này thường gắn
với một thể loại văn xuôi tự sự dung
lượng ngắn gọn trỗi dậy mạnh mẽ ở
châu Âu và Mỹ.

Truyện ngắn
Có sự đa dạng và phong phú về đề
tài nhưng về cơ bản nó quan tâm đến
cuộc sống đương thời đến cái hàng
ngày.

Câu
chuyện

Truyện kể gắn
liền với câu
chuyện nhưng
không
đồng
nhất.

Là nội dung các tác phẩm tự sự
bao gồm nhân vật, bối cảnh và
sự kiện được sắp xếp theo trật
tự thời gian.
Các sự kiên được tổ
chức theo mạch kể của
văn bản tự sự, gắn liền
với vai trò của người kể
chuyện.
Hệ thống điểm nhìn.

Lớp lời nghệ thuật.

Điểm nhìn

Người kể toàn tri

Là hình thái người kể
chuyện sớm hơn
trong lịch sử văn học.

Người kể hạn tri

Chỉ thật sự hiện diện trong
các tác phẩm tự sự, không
không phải lúc nào cũng
định hướng cách nhìn nhận,
lí giải của người đọc về tình
huống cũng như các nhân
vật trong truyện.

HOẠT ĐỘNG 3: ĐỌC VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

Dựa vào nội dung đã đọc trình bày một số
hiểu biết của em về tác giả Kim Lân và truyện
ngắn Vợ nhặt?

1. Tác giả
a. Cuộc đời – sự nghiệp
Tên khai sinh là Nguyễn Văn Tài,
quê ở Bắc Ninh.
Ông bắt đầu sáng tác từ trước
Cách mạng tháng 8 năm 1945.
Tập trung chủ yếu vào đề tài
nông dân và nông thôn Bắc Bộ.
Kim Lân
(1920 - 2007)

Năm 2001 ông được trao tặng
giải thưởng Nhà nước về Văn học
nghệ thuật.

b. Tác phẩm

Nên vợ, nên chồng

Con chó xấu xí

Tuyển tập Kim Lân

(tập truyện ngắn 1955)

(tập truyện ngắn 1962)

(1966)

Truyện ngắn Vợ nhặt viết về nạn đói năm Ất
Dậu 1945. Tiền thân của truyện ngắn này là
tiểu thuyết Xóm ngụ cư mà Kim Lân viết
ngay sau CMT8.

HOẠT ĐỘNG 4: KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1: Nhan đề, bố cục và tình
huống truyện
Thảo luận nhóm và trả lời những câu hỏi sau:

1. Em hiểu thế nào về nhan đề Vợ nhặt và nội dung
câu chuyện?
2. Xác định bố cục truyện ngắn?
3. Tình huống truyện Vợ nhặt có gì đặc biệt?

NHAN ĐỀ
Vợ nhặt

Danh từ “vợ”

Động từ
“nhặt”.

 Nhan đề có sự kết hợp bất thường về từ ngữ.
 Việc kết hợp từ này có thể làm cho độc giả có sự tò mò
bởi đối tượng của hành động “nhặt” thường là các đồ vật.
 Việc nhặt được một cái gì đó có thể là một chuyện ngẫu
nhiên, may rủi.

NHAN ĐỀ
Cho phép người đọc phỏng đoán
một tình huống khôi hài.
Việc một người
“nhặt” được “vợ”

Liên hệ đến thân phận bé mọn, rẻ rúng của
người phụ nữ, nhất là khi biết được bối
cảnh của câu chuyện – nạn đói.

Nhan đề cho phép ta dự đoán được tình huống
truyện và nhân vật chính của truyện cũng như những
sắc thái tâm lí mà truyện có thể gợi ra.

BỐ CỤC VĂN BẢN

Đoạn 1 (từ đầu đến hết phần tóm tắt đoạn
tỉnh lược thứ hai): Sự hiện diện bất ngờ của
người “vợ nhặt” trong con mắt dân xóm ngụ
cư.
Đoạn 2 (Tiếp theo đến “đẩy xe bò về”):
Nhân vật Tràng nhớ lại cơ duyên gặp người
Vợ nhặt.
Đoạn 3 (Tiếp theo đến hết phần tóm tắt
đoạn tỉnh lược thứ hai): Cuộc “chạm mặt”
giữa nhân vật bà cụ Tứ với nàng dâu mới.
Đoạn 4 (Còn lại): Buổi sáng sau đêm tân
hôn ở gia đình Tràng.

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Tràng là một thanh

Giữa lúc nạn đói hoành hành

niên có gia cảnh nghèo

Tràng chấp nhận một người phụ

khó trong xóm ngụ cư,

nữ tứ cố vô thân, mỗi ngày phải

tính cách có phần ngờ

chống chọi với nguy cơ chết đói

nghệch, khờ khạo.

theo mình về nhà làm vợ.

 Đây là một tình huống bất ngờ, ngẫu nhiên, nằm ngoài mọi dự tính từ trước
của cả hai nhân vật.
 Mặt khác nó cũng là một tình huống éo le, bởi trong nạn đói, chuyện dựng
vợ gả chồng trở thành chuyện xa vời đối với những người dân nghèo,
những người phải chật vật xoay xở để có thể sống sót qua mỗi ngày.

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Tình huống mang giá trị nhân
đạo

Vẻ đẹp của tình người và tính
người trong những hoàn cảnh
bi đát,
Sức mạnh của tình yêu thương
sự bao dung và tinh thần lạc
quan của những con người
sống dưới đáy xã hội.

Nhiệm vụ 2: Nhân vật Tràng

Dựa vào kiến thức và văn bản đã chuẩn bị ở nhà hãy cho biết:
1. Nhân vật Tràng được hiện lên với ngoại hình như thế nào?
2. Tràng dã suy nghĩ như thế nào khi quyết định “đèo bồng” thêm
một người “vợ” giữa nạn đói?
3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa vợ về và
buổi sáng đầu tiên có vợ?

1. Nhân vật Tràng được hiện lên với ngoại hình như thế nào?

Có vẻ ngoài thô kệch, xấu xí,
thân phận nghèo kém
Nghề nghiệp: kéo xe bò thuê
Thế nhưng ẩn sâu trong Tràng
là một nhân vật hào hiệp,
nhân hậu.

2. Tràng dã suy nghĩ như thế nào khi quyết định “đèo bòng” thêm
một người “vợ” giữa nạn đói?
 Tràng sẵn lòng cho người đàn bà xa lạ một bữa ăn lúc nạn đói,
sau đó còn cưu mang và đùm bọc.
 Lúc đầu Tràng cũng có chút phân vân lo lắng “thóc gạo này đến
cái thân mình còn chả biết có nuôi nổi không lại đèo bòng”.
 Nhưng rồi sua một cái tặc lưỡi Tràng quyết định đánh đổi tất cả
để có được người vợ, có được hạnh phúc.
Sự khao khát hạnh phúc lứa đôi. Quyết định giản
đơn nhưng chứa đựng tình thương đối với người có
cùng cảnh ngộ.

3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa
vợ về và buổi sáng đầu tiên có vợ?

3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa
vợ về và buổi sáng đầu tiên có vợ?

3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi
đưa vợ về và buổi sáng đầu tiên có vợ?

Những con người đói khát cận kề
cái chết vẫn khao khát hạnh phúc
gia đình vẫn cưu mang đùm bọc lẫn
nhau và luôn có niềm tin
tương lai.

vào

Nhiệm vụ 3: Nhân vật Thị - người vợ nhặt

Dựa vào kiến thức và văn bản đã chuẩn bị ở nhà hãy
cho biết:
1. Nhân vật Thị được miêu tả như thế nào?
2. Việc theo Tràng về nhà chỉ sau một câu đùa có phải là
do Thị quá dễ dãi?

1. Nhân vật Thị được miêu tả như thế nào?

Là cô gái không có tên, không có
gia đình quê hương bị cái đói đẩy
ra lề đường.

Số phận nhỏ nhoi, đáng thương.

2. Việc theo Tràng về nhà chỉ sau một câu đùa có phải
là do Thị quá dễ dãi?
-

Thị đã theo Tràng về sau lời nói
nửa đùa nửa thật để chạy trốn
cái đói

-

Cái đói đã khiến thị trở nên
chao chát, đanh đá, liều lĩnh
đánh mất sĩ diện, sự e thẹn,
bản chất dịu dàng.

2. Việc theo Tràng về nhà chỉ sau một câu đùa có
phải là do Thị quá dễ dãi?

Góp phần tô đậm hiện thực nạn đói và đặc biệt là giá trị
nhân đạo của tác phẩm: dù trong hoàn cảnh nào, người
phụ nữ vẫn khát khao một mái ấm gia đình hạnh phúc.

Nhiệm vụ 4: Nhân vật bà cụ Tứ
Tâm trạng bà cụ Tứ thay đổi như thế nào khi con trai
dẫn “vợ” về?

Là một bà lão già nua, ốm yếu
lưng khòng vì tuổi tác.

Tâm trạng bà cụ khi con
trai dẫn con dâu về

Khi nhận thấy thái độ vồn vã khác
thường của con: phấp phỏng, lo âu.

Ngạc nhiên hơn khi nghe tiếng người
đàn bà xa lạ chào mình bằng u.

Sau lời giãi bày của Tràng bà cúi đầu
nín lặng không nói và hiểu ra.

Trong lòng chất chứa
biết bao suy nghĩ

Buồn tủi khi nghĩ đến thân phận
của con phải lấy vợ nhặt.
Lo vì đói, vợ chồng nó có sống
qua nổi cái nạn đói này không.
Thương cho người đàn bà khốn
khổ cùng đường mới lấy đến
con trai mình mà không tính
đến lễ cưới.
Tủi vì chưa hoàn thành bổn
phận của người mẹ lo vợ cho
con trai.
Lo lắng khi nghĩ đến tương lai
của con.

Bà nén vào lòng tất cả,
bà dang tay đón người
đàn bà xa lạ làm con dâu
mình
Từ tốn căn dặn nàng dâu
mới. Xót thương lo lắng
cho cảnh ngộ của con dâu.