DNA

RNA

Cấu trúc
không gian

-Có 2 mạch xoắn đều quanh một trục
-Có khối lượng và kích thước lớn hơn
Có 4 loại Nu: A, T, G, C 

Cấu tạo

Chức năng
 

-Lưu trữ, bảo quản, truyền đạt thông tin di
truyền

-Có 1 mạch xoắn đơn
-Khối lượng và kích thước nhỏ hơn
-Có 4 loại Nu: A, U, G, C 
- RNA thông tin(mRNA): làm khuôn thực hiện
dịch mã.
- RNA vận chuyển(tARN): vận chuyển các amino
acid.
- RNA ri bô xôm(rARN): cấu tạo nên ribosome. 

Tiết 108- 110, Bài 39
TÁI BẢN DNA VÀ PHIÊN MÃ TẠO RNA

I – QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA

Quan sát Hình thực hiện các yêu cầu sau:
1. Cho biết các thành phần tham quá trình tái bản DNA.
4

I – QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA

Quan sát Hình 39.1, thực hiện các yêu cầu sau:
1. Mô tả ba giai đoạn của quá trình tái bản DNA.
2. Nhận xét về kết quả của quá trình tái bản DNA.
5

I – QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA



*). Quá trình tái bản DNA:gồm

-Giai đoạn 1:
Khởi đầu: DNA tháo xoắn tách thành hai mạch đơn.
-Giai đoạn 2:
Kéo dài: Các Nu tự do trong môi trường tế bào liên kết với các Nu trên mỗi mạch khuôn của
DNA theo nguyên tắc bổ sung: A liên kết với T bằng 2 liên kết hydrogen, G liên kết với C bằng 3
liên kết hydrogen.
-Giai đoạn 3:
Kết thúc: Hai mạch đơn gồm một mạch mới tổng hợp và một mạch khuôn xoắn trở lại với nhau,
tạo ra hai phân tử DNA mới giống như phân tử DNA ban đầu.

I – QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA

DNA con

DNA mẹ



DNA con

-> Kết quả: Qua quá trình tái bản, từ một DNA ban đầu tạo ra 2 DNA mới có trình tự Nu giống
nhau và giống DNA ban đầu.

-> 1 DNA ( gen ) tái bản x lần tạo ra 2x DNA ( gen ) con.

THẢO LUẬN NHÓM( Tên nhóm: …..)
Câu hỏi 1. Một đoạn DNA có trình tự nucleotide trên hai mạch như sau:
Mạch 1: -A-A-G-C-T-C-G-C-G-A-T-A-G-C-CMạch 2: -T-T-C-G-A-G-C-G-C-T-A-T-C-G-Ga) Xác định trình tự nucleotide của hai DNA được tổng hợp từ đoạn DNA trên.
b) Nhận xét trình tự nucleotide giữa các DNA mới được tổng hợp và với DNA ban đầu.
Trả lời
a) Trình tự nucleotide của hai DNA được tổng hợp từ đoạn DNA trên:
DNA con TH từ Mạch 2:
DNA con TH từ Mạch 1:
-T-T-C-G-A-G-C-G-C-T-A-T-C-G-G-A-A-G-C-T-C-G-C-G-A-T-A-G-C-C-………………………………………-………………………………………b) Nhận xét trình tự nucleotide giữa các DNA mới được tổng hợp và với DNA ban đầu:
Hai DNA mới được tổng hợp có trình tự……………………………………………………….
20XX

PRESENTATION TITLE

8

THẢO LUẬN NHÓM( Tên nhóm: …….)
Câu hỏi 1. Một đoạn DNA có trình tự nucleotide trên hai mạch như sau:
Mạch 1: A-A-G-C-T-C-G-C-G-A-T-A-G-C-C
Mạch 2: T-T-C-G-A-G-C-G-C-T-A-T-C-G-G
a) Xác định trình tự nucleotide của hai DNA được tổng hợp từ đoạn DNA trên.
b) Nhận xét trình tự nucleotide giữa các DNA mới được tổng hợp và với DNA ban đầu.
Trả lời
a) Trình tự nucleotide của hai DNA được tổng hợp từ đoạn DNA trên:
DNA con TH từ Mạch 1:
-A-A-G-C-T-C-G-C-G-A-T-A-G-C-C-T-T-C-G-A-G-C-G-C-T-A-T-C-G-G-

DNA con TH từ Mạch 2:
-T-T-C-G-A-G-C-G-C-T-A-T-C-G-G-A-A-G-C-T-C-G-C-G-A-T-A-G-C-C-

b) Nhận xét trình tự nucleotide giữa các DNA mới được tổng hợp và với DNA ban đầu:
Hai DNA mới được tổng hợp có trình tự nucleotide giống nhau và giống DNA ban đầu.
20XX

PRESENTATION TITLE

9

? Vậy, DNA được tổng hợp
dựa
trên nguyên tắc nào?



DNA được tổng hợp dựa trên nguyên tắc:
1. Nguyên tắc Bổ sung: A mt – T gốc; Tmt – A gốc; G mt – C gốc;
C mt – A gốc.
2. Nguyên tắc Bán bảo toàn: DNA con được hình thành có một mạch
DNA của mẹ và một mạch mới được tổng hợp.

Hệ quả: A mt = T mt = A gốc = T gốc
G mt = C mt = G gốc = C gốc
20XX

PRESENTATION TITLE

10

Câu hỏi 2. Quá trình tái bản DNA có ý nghĩa gì?
-Ý nghĩa: Quá trình tái bản DNA giúp tạo ra hai bản sao giống nhau và giống
DNA ban đầu, đảm bảo quá trình truyền thông tin di truyền qua các thế hệ tế bào
và cơ thể được ổn định liên tục.

Một số thành tựu của kĩ thuật PCR

Phát hiện sự tồn tại của virus SARS-CoV-2

Phát hiện mầm mống của bệnh ung thư: ung
thư cổ tử cung, ung thư vú,...

Chẩn đoán bệnh ở vật nuôi, cây trồng

PCR - giải pháp xác định bệnh sớm ở tôm

II.
QUÁ TRÌNH
PHIÊN MÃ

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Tìm hiểu thông tin mục II, quan sát Hình 39.2 SGK tr.171, hãy cho biết:
Sản phẩm của quá trình
phiên mã là gì?
Các phân tử
RNA.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Tìm hiểu thông tin mục II, quan sát Hình 39.2 SGK tr.171, hãy cho biết:
Nhận

xét

về

trình

tự

nucleotide trên sản phẩm
của quá trình phiên mã.

Các nucleotide trên phân tử
RNA là A, U, G, C.

Quá trình phiên mã diễn ra
trong nhân tế bào ở sinh vật
nhân thực hoặc vùng nhân ở
sinh vật nhân sơ.

Phiên mã

Hoạt động

Quan sát Hình 39.2, thực hiện các yêu cầu sau:

1. Mô tả ba giai đoạn của
quá trình phiên mã.
2. Quá trình phiên mã dựa
trên mạch nào của DNA?
3. Phiên mã là gì?

Quá trình phiên mã diễn ra qua ba giai đoạn:
Giai đoạn 1:

Khởi đầu

Enzyme RNA polymerase bám vào vùng khởi đầu làm gene tháo xoắn để
lộ ra mạch mã gốc có chiều 3' → 5' và bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí
đặc hiệu.

Giai đoạn 2:

Kéo dài

 RNA polymerase trượt dọc theo mạch có chiều 3' – 5'.
 Chỉ có một mạch có chiều 3' – 5' làm khuôn tổng hợp RNA.
 Các nucleotide tự do của môi trường liên kết với nucleotide trên
mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung: A - U, T – A, G – C, C – G.

Giai đoạn 3:

Kết thúc

Khi enzyme di chuyển đến cuối gen, gặp tín
hiệu kết thúc thì quá trình phiên mã dừng lại,
phân tử RNA được giải phóng gồm một mạch,
có chiều từ 5' → 3'.

Quá trình phiên mã dựa trên mạch nào của
DNA?

Quá trình phiên mã dựa trên
mạch khuôn của DNA (mạch có
chiều 3' → 5').

Vậy Phiên mã là gì?
Phiên mã là quá trình tổng hợp các
phân tử RNA dựa trên trình tự
nucleotide trên mạch khuôn của
gene.

1

Quá trình tái bản DNA diễn ra vào thời điểm nào?
A. Trước mỗi lần phân bào.
B. Trong quá trình phân bào.
C. Trước khi kết thúc phân bào.
D. Sau mỗi lần phân bào.
ĐÁP ÁN

A
Answer

2

Nguyên tắc bổ sung được thể hiện trong cơ chế tái bản là
A. A liên kết với C, G liên kết với C.
B. A liên kết với U, G liên kết với C.
C. A liên kết với G, T liên kết với C.
D. A liên kết với T, G liên kết với C.
ĐÁP ÁN

D
Answer

3

Sắp xếp các thông tin sau để hoàn thành quá trình tái bản DNA:
1) Các nucleotide tự do trong môi trường tế bào liên kết với các nucleotide
trên mỗi mạch khuôn của DNA theo NTBS: A = T, G ≡ C.
2) DNA tháo xoắn tách thành hai mạch đơn.
3) Hai mạch đơn gồm một mạch mới tổng hợp và một mạch khuôn xoắn trở lại
với nhau.
A. 1 → 2 → 3 B. 3 → 2 → 1

C. 2 → 1 → 3

D. 2 → 3 → 1

ĐÁP ÁN

C
Answer

5

Một đoạn phân tử DNA ở sinh vật nhân thực có trình tự nucleotide trên
mạch gốc là 3'...AAACAATGGGGA…5'. Trình tự nucleotide trên
mạch mới được tổng hợp của đoạn DNA này là
A. 5'...AAAGTTACCGGT…3'.
B. 5'...GGCCAATGGGGA…3'.
C. 5'...GTTGAAACCCCT…3'.
D. 5'...TTTGTTACCCCT…3'.
ĐÁP ÁN

D
Answer

TỔNG KẾT
Quá
1 trình tái bản DNA

Diễn ra qua 3 giai đoạn tạo ra hai bản sao giống
nhau và giống DNA ban đầu, đảm bảo quá trình
truyền thông tin di truyền qua các thế hệ tế bào
và cơ thể được ổn định và liên tục.

VẬN DỤNG
Bài 1. Một gene dài 2040 Å, có T = 20% tổng số nucleotide. Hãy
xác định số nucleotide mỗi loại cần thiết cho một quá trình tái bản
từ đoạn gene trên ( gen tái bản 1 lần )
Tổng số nucleotide của đoạn gene ban đầu là N = 2 × L : 3,4 =
1200 (nu).
A = T = 20% N = 20% × 1200 = 240 (nu).
G = C = N : 2 – 240 = 360 (nu).
Số nucleotide mỗi loại cần thiết cho quá trình tái bản từ đoạn
gene trên là

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01

02

03

Ghi nhớ kiến thức đã

Hoàn thành bài tập

Nghiên cứu trc mục II.

học

trong SBT

Quá trình phiên mã