TRI THỨC NGỮ VĂN

I

THƠ BỐN CHỮ, NĂM CHỮ

II

TRẢI NGHIỆM TRONG CUỘC SỐNG VÀ VIỆC
ĐỌC HIỂU THƠ

I

THƠ BỐN CHỮ, NĂM CHỮ

1. Thơ bốn chữ
- Thơ bốn chữ: thể thơ theo đó, mỗi dòng có bốn chữ (tiếng).
- Cách ngắt nhịp: dòng thơ trong bài thường ngắt nhịp 2/2 hoặc
1/3.
- Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ 4 câu, nhưng cũng có khi 2
câu hoặc không chia khổ.
- Cách gieo vần: vần lưng, vần chân, vần liền, vần cách, vần
hỗn hợp…

Vần lưng
Mây lưng chừng hàng
Về ngang lưng núi
Ngàn cây nghiêm trang
Mơ màng theo bụi

Vần lưng: ngang- mang

Vần cách
Cháu đi đường cháu
Cháu lên đường xa
Đến nay tháng sáu
Chợt nghe em nhà
Vần cách: sáu-cháu, xa-nhà

I

THƠ BỐN CHỮ, NĂM CHỮ

2. Thơ năm chữ
- Thơ năm chữ: thể thơ theo đó, mỗi dòng có năm chữ (tiếng).
- Cách ngắt nhịp: Các dòng thơ trong bài thường ngắt nhịp 3/2
hoặc 2/3, thậm chí ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1.
- Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ 4 câu, nhưng cũng có khi 2
câu hoặc không chia khổ.
- Cách gieo vần: vần lưng, vần chân, vần liền, vần cách, vần
hỗn hợp…

Vần chân

Tiếng đàn bầu của ta
Lời đằm thắm thiết tha
Cung thanh là tiếng mẹ
Cung trầm như giọng cha
Vần chân: ta- tha-cha

II

TRẢI NGHIỆM TRONG CUỘC SỐNG VÀ VIỆC
ĐỌC HIỂU THƠ
Cùng đọc một bài thơ nhưng mỗi người đọc
có thể có những cách hiểu và sự cảm nhận
khác nhau. Sở dĩ như vậy vì việc hiểu văn bản
còn phụ thuộc vào trình độ, hoàn cảnh và đặc
biệt là những gì người đọc đã trực tiếp chứng
kiến, đã làm và trải qua,...

Bài tập nhanh
Hãy cho biết, đoạn thơ sau thuộc thể thơ nào, nêu cách gieo
vần và ngắt nhịp trong đoạn thơ?
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người qua.
(Vũ Đình Liên)

Thơ năm chữ
Ngắt nhịp 2/3, 3/2
Vần giãn cách:
“già” – “qua”

-Đỗ Trung Lai-.

Ngày con còn bé
Cau mẹ bổ tư
Giờ cau bổ tám
Mẹ còn ngại to!

Lưng mẹ còng rồi
Cau thì vẫn thẳng
Cau – ngọn xanh rờn
Mẹ - đầu bạc trắng

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ

Cau ngày càng cao
Mẹ ngày một thấp
Cau gần với giời
Mẹ thì gần đất!

Ngẩng hỏi giời vậy
- Sao mẹ ta già?
Không một lời đáp
Mây bay về xa.

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng [...]

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Cứ hằng năm, hằng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.