Bài 6. Phép toán, biểu thức, câu lệnh gán

Gốc > THPT (Chương trình cũ) > Tin học > Tin học 11 >

0 / 0

Tham khảo cùng nội dung: Bài giảng, Giáo án, E-learning, Bài mẫu, Sách giáo khoa, ...

Nhấn vào đây để tải về
Báo tài liệu có sai sót
Nhắn tin cho tác giả

(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Vũ Thị Diệp
Ngày gửi: 09h:28' 13-03-2024
Dung lượng: 1.4 MB
Số lượt tải: 20

Số lượt thích: 0 người

BIẾN, PHÉP GÁN,
PHÉP TOÁN VÀ
BIỂU THỨC SỐ HỌC
(2 TIẾT)

I. Biến, cách tạo biến, phép gán trong python
Ví dụ 1:
Có hai hộp dùng để đựng các viên bi. Hộp 1 được dán
nhãn A, trong hộp có 20 viên bi. Hộp 2 dán nhãn B, trong hộp
có 100 viên bi. Thực hiện thao tác sau: Bỏ 5 viên bi ra khỏi
hộp A sau đó bỏ khỏi hộp B số bi bằng số bi có trong hộp A
1) Hãy cho biết số bi trong hộp B sau khi thực hiện thao tác
trên?
2) Hãy cho biết số bi trong hộp B sau khi tiếp tục thực hiện
liên tiếp thêm 2 lần thao tác trên

1. Khai báo biến
a. Cú pháp:

=

Ví dụ:
Cách 1
>>>tuoi = 17
>>>ten = “Hoang Thanh Tam”
>>>PI = 3.14
Cách 2:
>>> tuoi, ten, PI = 17, “Hoang Thanh Tam”, 3.14

2) Quy tắc đặt tên biến
Tên biến bao gồm các ký tự thường (a-z), ký tự hoa (A-Z),
chữ số (0-9) và dấu gạch dưới '_'
Python phân biệt chữ hoa, chữ thường
Không được bắt đầu bằng số
Phải khác các keyword (từ khóa).
Không được sử dụng các ký tự đặc biệt như !, @, #, $, %,...
Có thể dài bao nhiêu tùy ý.

Ví dụ về cách đặt tên biến:
Tên đúng:
bien_1, tinh_tong_0_9, firstClass
Tên sai:
1value, number@, end (vì là từ khóa)

Chương
trình ví dụ 1

II. Phép toán và biểu thức số học trong Pyhton
1. Phép toán số học cơ bản
Toán
tử
+
–
*
/
//
%
**

Mô tả
Cộng
Trừ
Nhân
Chia
Chia lấy phần nguyên
Chia lấy phần dư
Lũy thừa

Ví dụ
12 + 4.9 => kết quả 16.9
3.98 – 4 => kết quả -0.02
2 * 3.4 => kết quả 6.8
9 / 2 => kết quả 4.5
9 // 2 => kết quả 4
9%2 =>kết quả 1
3**4=>kết quả 81

2) Biểu thức số học
 Biểu thức số học là kết hợp các số, các biến, các
phép toán và dấu ngoặc tròn.
 Thứ tự ưu tiên thực hiện các phép toán:
• Trong ngoặc làm trước
• Phép toán lũy thừa
• Dãy phép toán không chứa ngoặc: thực hiện từ
trái sang phải: *, /, //, % thực hiện trước và phép
toán +, - thực hiện sau

Ví dụ về biểu thức số học
Biểu thức trong
toán học
2a+3b
xy:z
[a:b]c
2x+1:(x+2)

Biểu thức trong
Python
2*a+3*b
x*y/z
(a//b)*c
2*x+1/(x+2)

III. Dữ liệu kiểu số

Một số kiểu dữ liệu cơ bản như số nguyên
(integers), số thực (floating-point), phân số
(fraction), số phức (complex)
1. Số nguyên (int):
- Bao gồm các số nguyên dương, các số nguyên âm và số 0.
Trong Python 3.X kiểu dữ liệu số nguyên là vô tận.
- Ví dụ: 123; -12345

2. Số thực (float):

- Có độ chính xác xấp xỉ 15 chữ số thập phân
- Ví dụ 1: 34.12; -23.43
- Ví dụ 2:
Số thực 10/3 là số vô hạn tuần hoàn
=> nếu muốn có kết quả chính xác cao hơn, ta nên sử dụng
Decimal (có độ chính xác cao hơn float nhưng khá rườm
rà)

Ví dụ:
# lấy toàn bộ nội dung của thư viện Decimal
>>> from decimal import *
# lấy tối đa 30 chữ số phần nguyên và phần thập phân Decimal
>>> getcontext().prec = 30
>>> Decimal(10) / Decimal(3)
Decimal('3. 33333333333333333333333333333')
>>> Decimal(100) / Decimal(3)
Decimal('33.3333333333333333333333333333')
>>> type(Decimal(5)) # các số Decimal thuộc lớp Decimal

3. Kiểm tra kiểu dữ liệu của biến

Cú pháp:
type()
Ví dụ:
tuoi = 17
ten = “Hoang Thanh Tam”
PI = 3.14
type(tuoi)
type(ten)
type(PI)
=> trả về kiểu int, str, float

BÀI TẬP
Bài 1: Hãy soạn thảo chương trình thực hiện các phép
toán +, -, *, /, //, % cho hai số nguyên a=145 và b=23
Bài 2: Hãy viết lệnh giải phương trình bậc hai
ax2+bx+c=0, biết phương trình luôn có 2 nghiệm phân
biệt
Bài 3: Viết chương trình tính diện tích hình tròn khi biết
bán kính r=15
Bài 4: Viết chương trình tính cạnh huyền của tam giác
vuông khi biết độ dài hai cạnh góc vuông cho trước với
a=7, b=9

Đáp án bài 1

Đáp án bài 2

Đáp án câu 3

Đáp án câu 4

Nâng cao (không dạy)

2. Toán tử gán
Toán
tử
=
+=

-=

Mô tả

Ví dụ

Tương đương với

Phép gán giá trị bên phải
cho biến bên trái dấu bằng

x=5

Cộng và gán

x=2
x+=5
==>x=7

x=x+5

Trừ và gán

x=2
x-=5
==>x=-3

x=x-5

Toán
tử
*=

/=

//=

Mô tả

Ví dụ

Tương đương với

Nhân và gán

x=2
x*=5
==>x=10

x=x*5

Chia và gán

x=7
x/=5
==>x=1.4

x=x/5

Chia và gán (lấy nguyên)

x=7
x//=5
==>x=1

x=x//5

Toán
tử

Mô tả

%= Chia lấy dư
**= Lấy lũy thừa và gán

Ví dụ

x=7
x%=5
==>x=2
x=2x**=3
==>x là 2 mũ 3
=8

Tương đương
với

x=x%5
x=x**3

3. Toán tử So sánh
Toán tử
==
!=
<
<=
>
>=

Mô tả
Bằng
Khác
Nhỏ hơn
Nhỏ hơn hoặc bằng
Lớn hơn
Lớn hơn hoặc bằng

is

Trả về true nếu các biến ở hai bên toán tử
cùng trỏ tới một đối tượng (hoặc cùng giá
trị), nếu không là false

is not

Trả về false nếu các biến ở hai bên toán tử
cùng trỏ tới một đối tượng (hoặc cùng giá
trị), nếu không là true

Ví dụ
5 == 5 => True
5 != 5 => False
5 < 5 => False
5 <= 5 => True
5 > 5.5 => False
113>= 5 => True
x=5
y=5
print(x is y)
=>kết quả là True
x=5
y=5
print(x is not y)
=>kết quả là False

4. Toán tử Logic
Toán tử
and
or

not

Ví dụ
x=2016
print(x%4==0 and x%100!=0)
=>True
x=2016
print((x%4==0 and x%100!=0) or x%400==0)
=>True
x=4
if (not x>=5):
print("hello")
else:
print("bye bye")

5. Độ ưu tiên toán tử
Thứ tự ưu tiên
1
2
3
4
5
6
7
8

Toán tử
**
*, /, % ,//
+, –
<= ,<, >, >=
==, !=
=, %=, /=, //=, -=, +=, *=, **=
is , is not
not, or, and

Ví dụ: Cho 2 biến a,b lần lượt bằng 8 và 3. Thực hiện các biểu thức
toán học với a,b.
>>> a = 8
>>> b = 3
>>> a + b # tương đương 8 cộng 3
11
>>> a – b # tương đương 8 trừ 3
5
>>> a * b # tương đương 8 nhân 3
24
>>> a / b # tương đương 8 chia 3
2.6666666666666665
>>> a // b # tương đương với 8 chia nguyên 3
2
>>> a % b # tương đương với 8 chia dư 3
2
>>> a ** b # tương đương 8 mũ 3
512

IV. Một số hàm thường dùng
Tên hàm
.trunc(x)
.floor(x)

Công dụng
Trả về một số nguyên là phần nguyên của số x
Trả về một số nguyên được làm tròn số từ số x, kết
quả luôn luôn nhỏ hơn hoặc bằng x

.ceil(x)

Trả về một số nguyên được làm tròn số từ số x, kết
quả luôn luôn lớn hơn hoặc bằng x

.fabs(x)
.sqrt(x)
.gcd(x,y)

Trả về một số thực là trị tuyệt đối của số x
Trả về một số thực là căn bậc hai của số x
Trả về một số nguyên là ước chung lớn nhất của hai
số x và y

V. Biểu thức
Biểu thức chính là một thực thể toán học. Nói cách
khác, nó là một sự kết hợp giữa 2 thành phần:
• Toán hạng: có thể là một hằng số, biến số, …
• Toán tử: xác định cách thức làm việc giữa các toán hạng

2) Biểu thức quan hệ
3 > 1 là đúng
Sử dụng các phép toán quan hệ:
<, <=, >, >=, ==

69 < 10 là sai
241 == 141 + 100 là đúng
(5 * 0) != 0 là sai.
'a' > 'ABC' là đúng
'aaa' < 'aaAcv' là sai
'aaa' < 'aaaAcv' là đúng

3) Biểu thức logic
Sử dụng các phép toán logic: and, or và not

Ví dụ : (x>=1) and (x<=10)
(x>=0) or (x<=-5)

Ví dụ:
>>> n = 5
>>># kiểm tra xem n có nằm trong khoảng (1; 6) hay không
>>> n > 1 and n < 6
True
>>> # kiểm tra xem n có nằm trong khoảng (1; 4) hay không
>>> n > 1 and n < 4
False
Làm như trên khá mệt

Với Python, ta có thể làm thế này
>>>a=5
>>>1 < a < 6
True
>>> b = -4
>>> b < -3 < -1 < 0 < a < 6 # thậm chí là dài như thế này
True

Với trường hợp nếu ta muốn kiểm tra xem một số k có bằng
x hoặc y hoặc là z hay không thì thường phải viết khá dài
>>> k = 4
>>> k == 3 or k == 4 or k == 5
True
Tuy nhiên, ta cũng có thể làm như sau:
>>> k in (3, 4, 5) # nên dùng () hơn là [] hoặc thứ gì khác
True