Tiết 31:Bài 15: (tiếp theo)

CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC
THỜI LÝ (1009 - 1225)

3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075 – 1077)
a. Chủ động tiến công để phòng vệ (1075)

b. Phòng vệ tích cực và chuyển sang phản công:
Trận chiến trên phòng tuyến sông Như Nguyệt

Trình bày hoàn cảnh và diễn biến của cuộc tiến
công phòng vệ 1075
Trình bày trận chiến trên phòng tuyến sông
Như Nguyệt
Cuộc kháng chiến chống Tống (1075 – 1077)
có nét độc đáo
Lý Thường Kiệt có vai trò như thế nào trong
cuộc kháng chiến chống Tống?

3.Cuộc kháng chiến chốnng quân xâm lược Tống (1075-1077)

a. Chủ động tiến công để
phòng vệ
*Hoàn cảnh: Nhà Tống gặp
khó khăn chồng chất về mọi
mặt
=> Gây chiến tranh với Đại
Việt để giải quyết khó khăn
trong nước.

Hoàn cảnh dẫn
đến cuộc tiến
công để phòng
vệ năm 1075 là
gi?.

3.Cuộc kháng chiến chốnng quân xâm lược Tống (1075-1077)

b. Nhà Lý chủ động tiến
công để phòng vệ (1075)
-Nhà Lý chủ động đối phó.
-Cử Lý Thường Kiệt chỉ huy
cuộc kháng chiến.

? Trước tình
hình đó nhà Lý
đã làm gì? Nêu
chủ chương
của nhà Lý.

3.Cuộc kháng chiến chốnng quân xâm lược Tống (1075-1077)

a. Chủ động tiến công để
phòng vệ

? Em hãy
tường thuật
cuộc tiến công
sang đất Tống
của Lý
Thường Kiệt.

Nơi tập trung lực lượng của quân Tống

Lược đồ: Cuộc tiến công tự vệ của nhà Lý

LÝ THƯỜNG KIỆT CHỈ HUY CUỘC TẬP KÍCH THÀNH UNG CHÂU

3.Cuộc kháng chiến chốnng quân xâm lược Tống (1075-1077)

a. Chủ động tiến công để
phòng vệ

Nét độc đáo: ta chủ động
tấn công trước ( tiên phát
chế nhân), đẩy địch vào
thế bị động

? Nét độc đáo
của trận chiến
này là gì?

Nhân
vật lịch
sử

Lý Thường Kiệt(1019-1105)

Lý Thường Kiệt quê ở
phường Thái Hòa ( Thăng Long)
Bia Linh Xứng ( Thanh Hóa)
thời Lý khắc bài ca ngợi ông: “
Làm việc thì siêng năng, điều
khiển dân thì đôn hậu... Khoan
hòa, giúp đỡ trăm họ, nhân từ
yêu mến mọi người, ... Giúp
chính sự cho ba triều, dẹp yên
loạn ngoài biên ải, chỉ khoảng
vài năm mà tám phương yên
lặng, công thật lớn lao”.

- HOÀN CẢNH: thế kỷ XI, nhà Tống gặp khó khăn  quyết định xâm lược
Đại Việt.
- DIỄN BIẾN:_Lý Thường Kiệt trực tiếp chỉ huy chủ động đem quân đi đánh
- KẾT QUẢ: hạ được thành Ung Châu, phá kho lương thực rút quân về
nước

3.Cuộc kháng chiến chốnng quân xâm lược Tống (1075-1077)

b. Phòng vệ tích cực và chuyển
sang phản công: Trận chiến
trên phòng tuyến sông Như
Nguyệt
- Chuẩn bị của nhà Lý :Lý
Thường Kiệt gấp rút xây dựng
phòng tuyến bên bờ Nam sông
Như Nguyệt. Hạ lệnh cho các
địa phương chuẩn bị bố phòng.

? Sau Khi
rút quân về
nước Lý
Thường
Kiệt đã làm
gì

Sự chuẩn bị của Lý Thường
Kiệt
01

02

03

Hạ lệnh cho các
địa phương
chuẩn bị bố
phòng.

Cử Lý Kế
Nguyên chặn
vùng biển
Đông Kênh

Xây dựng
phòng tuyến
Như Nguyệt

Lược đồ chuẩn bị bố phòng của nhà Lý (1076 – 1077)

Hoàng Kim Mãn

Thân Cảnh Phúc
Vi Thủ An
LÝ THƯỜNG KIỆT

Lý Kế Nguyên

LƯỢC ĐỒ PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT
gT
Sôn

HIỆP HÒA

BẮC GIANG

Sôn

gH

ồng

TỪ SƠN

THĂNG LONG

g
Sôn

am
N
Lục

Can Vang
BẮC NINH

g
Sông Đuốn

VẠN XUÂN
ái

Bến Ngọt

Sô
Bì ng
nh Th

m
Ta

Đa Phúc

g
ơn
hư

úi
yn
Dã o
ả

VIỆT YÊN

LẠNG GIANG

Phòng tuyến dài khoảng 100km dọc theo
sông từ Đa Phúc đến Phả Lại, đắp bằng đất
cao, vững chắc, có nhiều lớp giậu tre dày
đặc, dưới sông có những hố chông. Sông
rộng, chông ngầm, giậu dày, lũy cao kết
hợp với nhau tạo thành phòng tuyến rất
vững chắc, lợi hại.

(Tư liệu Sử 7 – NXB Giáo dục 2005)

PHÒNG TUYẾN TRÊN SÔNG NHƯ NGUYỆT

Cảnh quân ta đóng cọc chuẩn bị phòng tuyến Như Nguyệt

LƯỢC ĐỒ TRẬN ĐÁNH TRÊN PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT

m
Ta
úi

ơ
hư

LẠNG GIANG
Trận tuyến quân Tống
Quân Tống tiến đánh
VIỆT YÊN
Quách Quỳ
Quân ta chặn đánh
Triệu Tiết
Nhà Lý phòng thủNam
BẮC GIANG
ục
L
Phòng tuyếnngNhư Nguyệt
Sô
Bến Ngọt
YÊN PHONG Can Vang
BẮC NINH

THĂNG LONG

g
Sông Đuốn

VẠN XUÂN
ái

TỪ SƠN

Sô
Bì ng
nh Th

Hồn
g

ng

Đa Phúc

Sôn
g

gT
Sôn

HIỆP HÒA

3.Cuộc kháng chiến chốnng quân xâm lược Tống (1075-1077)

b. Phòng vệ tích cực và chuyển
sang phản công: trận chiến trên
bờ sông Như Nguyệt

Khai thác
thông tin SGK
kết hợp lược
đồ 15.5 trả lời
các câu hỏi
sau?

- WHY: TẠI SAO LẠI CÓ TRẬN CHIẾN NÀY?
CÓ TRẬN CHIẾN NÀY LÀ DO 10 VẠN QUÂN TỐNG
DƯỚI SỰ CHỈ HUY CỦA QUÁCH QUỲ VÀ TRIỆU
TIẾT ĐÃ Ồ ẠT TẤN CÔNG VÀO ĐẠI VIỆT
- WHERE: TRẬN CHIẾN NÀY DIỄN RA Ở ĐÂU?
 PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT
- WHO: AI CHỈ HUY TRẬN CHIẾN?
LÝ THƯỜNG KIỆT
- WHEN: TRẬN CHIẾN DIỄN RA KHI NÀO?
 1/1077
- WHAT:KẾT QUẢ CỦA TRẬN CHIẾN NHƯ THẾ NÀO
 QUÂN TỐNG ĐẠI BẠI, MƯỜI PHẦN CHẾT ĐẾN
NĂM SÁU
- HOW:NÉT ĐỘC ĐÁO CỦA TRẬN CHIẾN LÀ GÌ?
 LỢI DỤNG VỊ THẾ CHIẾN LƯỢC CỦA SÔNG NHƯ
NGUYỆT ĐỂ XÂY DỰNG TRẬN ĐỊA PHÒNG NGỰ
CHIẾN LƯỢC, QUÂN TỐNG ĐANG THUA TO,
NHƯNG TA CHỦ ĐỘNG GIẢNG HÒA ĐỂ GIỮ HÒA
KHÍ GIỮA 2 NƯỚC SAU NÀY

Dựa vào mục em có biết để trả lời
những câu hỏi sao?

- WHAT: TÊN BÀI THƠ LÀ GÌ ?
 NAM QUỐC SƠN HÀ
- WHERE: BÀI THƠ ĐƯỢC ĐỌC Ở ĐÂU?
ĐỌC HÀNG ĐÊM TẠI ĐỀN THƠ TƯỚNG QUÂN
TRƯƠNG HỐNG, TRƯƠNG HÁT
- WHEN : BÀI THƠ ĐƯỢC ĐỌC KHI NÀO?
ĐƯỢC ĐỌC TRONG THỜI GIAN DIỄN RA TRẬN
CHIẾN BÊN BỜ SÔNG NHƯ NGUYỆT
- WHO:AI ĐÃ SÁNG TÁC BÀI THƠ NÀY?
 LÝ THƯỜNG KIỆT
- WHY :TẠO SAO LÝ THƯỜNG KIỆT LẠI CHO ĐỌC
BÀI THƠ NÀY?
MỤC ĐÍCH LÀ KHÍCH LỆ TINH THẦN CHIẾN ĐẤU
CỦA BINH SĨ, TĂNG SỰ HOANG MANG, MỎI MỆT
CHO QUÂN ĐỊCH.
- HOW: VAI TRÒ CỦA BÀI THƠ ĐÓ ĐỐI VỚI CUỘC
KHÁNG CHIẾN CHỐNG TỐNG LÀ GÌ?
NGHỆ THUẬT CÔNG TÂM ( ĐÁNH VÀO LÒNG
NGƯỜI), GÓP PHẦN VÀO CHIẾN THẮNG)

- Diễn biến:
+ Tháng 1- 1077 Triệu tiết và Quách
Quỳ chỉ huy khoảng 10 vạn quân Tống
tiến vào nước ta, bị quân ta chặn lại ở bờ
bắc sông Như Nguyệt.

? Hãy
tường thuật
lại trận
chiến trên
phòng
tuyến sông
Như
Nguyệt

+ Cuối mùa xuân năm 1077 Lý Thường
Kiệt chỉ huy quân nửa đêm vượt sông tấn
công thẳng vào doanh trại giặc. Quân
tống thua to.
+ Lý Thường Kiệt chủ động giảng hòa. Quân Tống rút
quân về nước

-

Kết quả : Cuộc kháng chiến chống Tống kết
thúc thắng lợi. Đập tan âm mưu xâm lược Đại
Việt của nhà Tống. Nền độc lập và chủ quyền
Đại Việt được giữ vững.
? Tại sao Lý
Thường Kiệt lại chủ
động giảng hòa.

Để đảm bảo mối quan
hệ bang giao hoà hiếu
giữa 2 nước sau chiến
tranh

Để đảm bảo hoà bình
lâu dài cho đất nước

Để không làm
tổn thương danh
dự của nước lớn

Để thể hiện tinh
thần nhân đạo
của dân tộc ta

-1/1077, 10 vạn quân Tống xâm lược Đại Việt.
Quân Lý chặn đánh giặc quyết liệt ở bờ sông
Như Nguyệt.
- Cuối Xuân năm 1077, quân nhà Lý đánh bại
quân xâm lược và chủ động giảng hòa, quân
Tống rút về nước.

? Cuộc kháng chiến chống Tống
của nhà Lý có nét độc đáo gì?
Nêu vai trò của Lý Thường Kiệt.

NÉT ĐỘC ĐÁO

- Chủ động tiến công địch để phòng vệ, đẩy địch vào thế bị
động.
- Thực hiện phòng vệ tích cực để tấn công.
- Đánh vào tâm lí của địch bằng bài thơ thần “Nam quốc sơn
hà” làm cho địch hoang mang, lo sợ
- Chủ động tấn công quy mô lớn vào trận tuyến của địch khi
thấy địch yếu.
- Chủ động kết thúc cuộc chiến bằng biện pháp mềm dẻo,
thương lượng, đề nghị “giảng hòa” để hạn chế tổn thất.

Vai trò của Lý Thường Kiệt
- Lý Thường Kiệt là người trực tiếp chỉ huy, lãnh đạo cuộc
kháng chiến
- Lý Thường Kiệt chủ trương: “Ngồi yên đợi giặc, không
bằng đem quân đánh trước để chặn thế mạnh của giặc”, ông
chủ động tiến công địch, đẩy địch vào thế bị động.
- Lựa chọn và xây dựng phòng tuyến phòng ngự vững chắc
trên sông Như Nguyệt để chặn đường tiến công của địch
- Ông nắm bắt thời cơ, chủ động kết thúc cuộc chiến bằng
biện pháp mềm dẻo, thương lượng, đề nghị “giảng hòa” để
hạn chế tổn thất.

CHÀO CÁC EM, HẸN GẶP LẠI

Tiết 32:Bài 15: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO
VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ (1009 - 1225) (tiếp theo)

4.Tình hình kinh tế-xã hội
a.Tình hình kinh tế

b. Tình hình xã hội
5. Tình hình kinh tế-xã hội

Tiết 32: bài 15: công cuộc xây dựng và bảo
vệ đất nước thời Lý ( 1009-1225) (tt)

4. Tình hình kinh tế - xã hội
a. Tình hình kinh tế
- Nông nghiệp : được chú trọng phát
triển
- Hàng năm vua thực hiện lễ cày tịch
điền để khiến khích nhân dân sản xuất
- Nhà nước thực hiện nhiều biện pháp để
khuyến khích phát triển

? Nhà Lý
đã có những
biện pháp gì
để đẩy mạnh
sản xuất
nông
nghiệp.

Chính
sách
nông
nghiệp

Định ra nhiều luật lệ để bảo vệ
sản xuất và sức kéo cho nông
nghiệp
Cho nông nhận ruộng đất công
cày cấy và nộp thuế cho nhà
nước
Thực hiện chính sách ngự binh ư
nông để đảm bảo sức lao động
cho sản xuất nông nghiệp
Tổ chức làm thủy lợi và đắp đê
điều. Khuyến khích khai khẩn
đất hoang

Nhiều năm mùa màng được bội thu

TƯ LIỆU 15.7 SGK

-Thủ công nghiệp khá phát triển gồm 2
bộ phận:
+ TCN nhà nước
+ TCN nhân dân
-Xuất hiện nhiều làng nghề: làng gốm
bát tràng, làng dệt Nhược Công...
đã có trồng dâu nuôi tằm dệt lụa Nghi
Tàm, làng trồng cây thuốc nam và chế
biến thảo dược Đại Yên.

?Trình bày
những nét
chính về
thủ công
nghiệp và
thương
nghiệp.

Ấm Lý tráng quai cá

Ấm Lý trắng

Ấm Lý tráng quai rồng

Ấm Lý trắng men ngọc

Tô Lý lục

Lư hương thời Lý

Ấm Lý nâu chân chim

Các sản phẩm đồ gốm thời Lý

Chuông Quy Điền
được đúc (1080)
đời Lý Nhân Tông.
Để đúc quả chuông
này, vua Lý Nhân
Tông đã cho sử
dụng đến 12 ngàn
cân đồng (tương
đương với 7,3 tấn)
đồng.
Chuông Quy Điền( ảnh minh họa)

- Thương nghiệp phát triển
+ Tiền đồng được sử dụng
?Trình bày
phổ biến
những nét
+ Buôn bán trong và ngoài chính về
thương
nước được mở rộng
nghiệp.
+ Xuất hiện nhiều chợ: Cửa
Đông, Cửa Nam, Tây Nhai,
nhiều chợ ở biên giới ViệtTống được thành lập

Vân Đồn ngày xưa

Vân Đồn ngày nay

Thông tin:
- Vân Đồn nằm ở phía Đông Nam vịnh Hạ Long (thuộc tỉnh Quảng Ninh).
Đây là cảng ngoại thương đầu tiên của nước ta.
-Là nơi có vị trí tự nhiên thuận lợi để thuyền bè qua lại, trú đỗ nằm trên trục
hàng hải từ Trung Quốc xuống các nước vùng Đông Nam Á.
-Thuyền bè nước ngoài qua lại tấp nập buôn bán

- Nông ngiệp được chú trọng
- Thủ công nghiệp phát triển gồm
+ Thủ công nghiệp nhà nước
+ Thủ công nghiệp nhân dân
- Thương nghiệp: buôn bán với trong
và ngoài nước được mở rộng

b. Tình hình xã hội

- Xã hội ngày càng phân hóa:
+ Giai cấp thống trị: Vua, quan,
quý tộc
+ Giai cấp bị trị:nông dân, thợ thủ
công, thương nhân và nô tì

5.Những thành tựu về văn hóa – giáo dục
a. Giáo dục:
- Chú trọng phát triển giáo dục
+ 1070 nhà Lý xây dựng Văn Miếu ở Thăng Long.
+ 1075 tổ chức khoa thi đầu tiên.
+ 1076 mở Quốc Tử Giám để dạy học cho con vua
b. Văn học:
-Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
c. Tôn giáo:
-Đạo Phật phát triển.
-Các nhà sư được coi trọng.
-Nhiều công trình kiến trúc đạo Phật được xây
dựng như Quy Điền, tháp Bảo Thiên, chùa Một
Cột. Đặc biệt là Hoàng thành Thăng Long

? Em hãy
nêu những
thành tựu
tiêu biểu về
văn hóa
giáo dục
thời Lý

5.Những thành tựu về văn hóa – giáo
dục
d. Nghệ thuật kiến trúc: đa dạng , độc đáo
- Thể hiện trên có tượng phật, các bệ đá
hình hoa sen hay trên đồ gốm.
- Hình ảnh con rồng mình trơn, toàn thân
uốn khúc mềm mại, uyển chuyển là 1 hình
tượng nghệ thuật độc đáo của thời Lý

Khê Văn Các ( Văn miếu Quốc Tử Giám – Hà Nội)

Chùa Diên Hựu

- Văn hóa: đạt được nhiều thành
tựu
- Giáo dục: dựng Văn Miếu – Quốc
Tử Giám, mở khoa thi…