Hãy nhớ lại những trò chơi với
mẹ hoặc người thân trong gia
đình khi con nhỏ và chia sẻ với
bạn bè về cảm xúc của mình
khi chơi những trò chơi đó.

1. Đọc
Đọc thành tiếng văn bản “Mây và sóng” theo phân vai:
• 1 HS đóng vai em bé
• 1 HS đóng vai mây
• 1 HS đóng vai sóng

BẢNG KIỂM KĨ NĂNG ĐỌC
ĐẠT
Đọc to, rõ ràng, trôi chảy
Đọc đúng, không thêm từ, bớt từ.
Tốc độ, âm lượng đọc phù hợp.
Giọng đọc diễn cảm, thể hiện được cảm xúc
của nhân vật.

CHƯA ĐẠT

2. Tìm hiểu chung

a. Tác giả
- Ra-bin-đờ-ra-nát Ta-go (1861-1941)
tại Ấn Độ.
- Ta-go là một danh nhân văn hóa vĩ đại,
một thiên tài nhiều mặt của Ấn Độ và
thế giới.
- Ta-go là một nhà thơ hiện đại lớn nhất
của nền văn học Ấn Độ.
- Thơ Ta-go thể hiện tinh thần dân tộc,
dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao
cả và chất trữ tình triết lí nồng đượm.

2. Tìm hiểu chung

b. Tác phẩm

Xuất xứ

Tác phẩm “Mây và sóng”
được viết bằng tiêng Ben-gan,
in trong tập “Trẻ thơ” xuất bản
năm 1909, sau đó dịch ra tiếng
Anh, in trong tập “Trăng non”,
xuất bản 1915

Về hình thức, văn bản Mây và sóng có gì khác so với các văn bản thơ em đã học
ở bài 2 trong sách Ngữ văn 7, tập một? Bài thơ có sự kết hợp của những
phương thức biểu đạt nào (tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh...)?
- Bài thơ được viết theo hình thức thơ văn xuôi. Thơ văn xuôi là thơ
viết dưới hình thức văn xuôi, phân biệt với thơ viết tách ra từng dòng
như đơn vị nhip điệu. Nó cũng phân biệt với thơ tự do là hình thức thơ
không bị ràng buộc bởi một luật nào, nhưng vẫn phân dòng. Thơ văn
xuôi có cấu tứ độc đáo và hình ảnh mới lạ, có thể bọc lộ tình cảm trực
tiếp, nhưng thường sử dụng hình ảnh ngụ ý, tượng trưng, nghịch lí,
những hình ảnh ảo giác, mộng tưởng để khơi gợi những tư tưởng sâu
sắc, những suy tư triết lí. Đặc điểm của nó là không bị hạn chế bởi
cách phân dòng và hịệp vần cho nên cách biểu đạt tự do hơn thơ ca
nhiều.
- Bài thơ có sự kết hợp giữa phương thức biểu cảm với tự sự, miêu
tả...

2. Tìm hiểu chung

b. Tác phẩm

Xuất xứ

Tác phẩm “Mây và sóng”
được viết bằng tiêng Ben-gan,
in trong tập “Trẻ thơ” xuất bản
năm 1909, sau đó dịch ra tiếng
Anh, in trong tập “Trăng non”,
xuất bản 1915

Thể loại
Thơ văn xuôi

Phương thức
biểu đạt
Biểu cảm kết hợp
tự sự và miêu tả

Bố cục
2 phần

Bố cục
01

02

Từ đầu đến “bầu
trời xanh thẳm”

Còn lại

Em bé kể cho mẹ
nghe về cuộc trò
chuyện với những
người “trên mây”

Em bé kể cho mẹ
nghe về cuộc trò
chuyện với những
người “trong sóng”

Thảo luận theo cặp:
Em hãy chỉ ra những
nét giống nhau và
khác nhau của hai
phần đó về số dòng,
hình ảnh, cách tổ chức
mỗi phần.

Bố cục

Giống
Khác

Phần 1
Phần 2
Giống nhau về trình tự tường thuật: thuật lại lời rủ rê;
thuật lại lời từ chối và lí do từ chối; nêu lên trò chơi do
em bé sáng tạo.
+ Phần (1) có cụm từ “Mẹ ơi” đứng ở đầu dòng thơ
thứ nhất.
+ Hình ảnh và từ ngữ giữa hai phần khác nhau.

Thảo luận nhóm
- Cuộc vui chơi của những
người “trên mây” và “trong
sóng” hấp dẫn ở chỗ nào?
- Thời gian: 5 phút

- Tiếng

gọi của những người “trên mây” và “trong sóng”

“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà.
Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng
trăng bạc”.

“Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn. Bọn
tớ ngao du nơi này nơi nọ mà không biết từng đến
nơi nao”.

Thế giới của những người sống “trên mây”:
Rực rỡ, lung linh, huyền ảo
(ánh sáng mặt trời vàng buổi bình minh, ánh
sáng vầng trăng bạc khi đêm về)
Thế giới của những người sống “trong sóng”:
Vui vẻ và hạnh phúc (chỉ có ca hát và rong
chơi khắp chốn từ khi thức dậy cho đến chiều
tà).

 Xa xôi, cao rộng, rực rỡ sắc màu, chứa đựng
biết bao điều bí ẩn

- Tâm trạng của em bé
Em bé hỏi cách đến với họ:
Nhưng làm thế nào mình lên đó được?”
Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được?”

 Tâm trạng háo hức, thiết tha, tò mò, muốn
khám phá thế giới thần tiên, được vui với
những trò thú vị, hấp dẫn

 Miêu tả tinh tế tâm lí trẻ thơ

- Cách thức đến với thế giới của mây và sóng
Họ đáp: “Hãy đến nơi tận cùng Trái Đất, đưa tay lên trời,
cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”
Họ nói: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ
được làn sóng nâng đi”

Cách thức đơn giản, mơ mộng

Thế giới của những người “trên mây” và
“trong sóng”
- Xa xôi, cao rộng, rực rỡ sắc màu, chứa
đựng biết bao điều bí ẩn, hấp dẫn, gợi những
khát khao được khám phá, được ngao du ở
những xứ sở xa xôi
- Cách thức đến với thế giới ấy rất đơn giản
và mơ mộng

*Em bé băn khoăn
Nhưng làm thế nào mình lên đó được
Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được?
Em bé vừa có những khao khát khám phá thế
giới bên ngoài, vừa muốn ở nhà với mẹ
Miêu tả tinh tế tâm lí trẻ thơ

*Lời từ chối của em bé
Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?
Làm sao có thể rời mẹ mà đi được?

Tại sao em bé
không tham gia
những cuộc vui
chơi đó?

 Em bé không tham gia vì không
muốn rời xa mẹ, không muốn mẹ
phải lo buồn, điều này thể hiện
tình thương yêu của em bé.

Liên hệ:
Vượt qua
những cám dỗ

*Hai trò chơi

Con là mây, mẹ
là trăng, con lấy
hai tay ôm lấy
mẹ
Con là sóng, mẹ
là bờ biển, con
sẽ lăn, lăn, lăn
và cười tan vào
lòng mẹ

Thảo luận cặp đôi: Theo em, vì sao những trò chơi do em bé tạo ra
lại “thú vị” và “hay hơn”?
Những trò chơi do em bé tạo ra “thú vị” và “hay hơn” vì không chỉ có
“mây” (vì chính em đã là mây) mà còn có “trăng” (hiện thân của mẹ),
không chỉ được vui đùa như với những người sống “trên mây” mà còn
được cùng sống dưới một “mái nhà” – nơi đó em được ôm ấp, được
tiếp nhận ánh sáng dịu dàng từ mẹ; em không chỉ có “sóng” (vì chính
em đã là sóng) mào òn có “bến bờ kì lạ” (hiện thân của mẹ), bến bờ
bao dung, luôn rộng mở đón em. Như vậy, không những em không
phải “rời mẹ” mà còn được “lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào
lòng mẹ”. Tình thương yêu mẹ đã thắng lời mời gọi hấp dẫn của
những người “trên mây” và “trong sóng”

*Hai trò chơi

Con là mây, mẹ
là trăng, con lấy
hai tay ôm lấy
mẹ
Con là sóng, mẹ
là bờ biển, con
sẽ lăn, lăn, lăn
và cười tan vào
lòng mẹ

 Trò chơi vừa thỏa
ước mong làm mây,
làm sóng lại vừa
được quấn quýt bên
mẹ

Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc tới trong các trò chơi
của em bé có đặc điểm như thế nào? Qua đó, nhà thơ muốn thể
hiện điều gì?
- Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc tới trong các trò chơi của
em bé vô cùng thơ mộng. Những hình ảnh đó được em bé tưởng
tượng ra nên càng đẹp đẽ, lung linh, kì ảo. Song, chúng cũng rất
chân thực và hài hòa với nhau.
- Qua đó, nhà thơ muốn nhấn mạnh trí tưởng tượng phong phú và
sự ngây thơ, hồn nhiên nhưng không kém phần sâu sắc của em bé.

*Hai trò chơi

Con là mây, mẹ
là trăng, con lấy
hai tay ôm lấy
mẹ
Con là sóng, mẹ
là bờ biển, con
sẽ lăn, lăn, lăn
và cười tan vào
lòng mẹ

 Trò chơi vừa thỏa
ước mong làm mây,
làm sóng lại vừa
được quấn quýt bên
mẹ
 Nhấn mạnh trí
tưởng tượng phong
phú và sự ngây thơ,
hồn nhiên nhưng
không kém phần sâu
sắc của em bé.

Theo em, qua bài thơ, tác giả muốn gửi đến người đọc thông
điệp gì?
- Ca ngợi tình mẹ con
- Con người trong cuộc sống vẫn thường gặp
những cám dỗ. Muốn khước từ chúng cần có
những điểm tựa vững chắc (trong đó có tình
mẫu tử)
- Trí tưởng tượng của tuổi thơ vô cùng phong
phú, nhưng hạnh phúc không phải là điều gì
xa xôi, bí ẩn, do ai đó ban cho mà ở ngay trên
trần thế và do chính con người tạo nên.
- Mối quan hệ giữa tình yêu và sự sáng tạo.

1. Nghệ thuật
- Thơ văn xuôi, có lời kể xen
đối thoại;
- Sử dụng phép lặp, nhưng
có sự biến hóa và phát triển;
- Xây dựng hình ảnh thiên
nhiên giàu ý nghĩa tượng
trưng.

2. Nội dung
Bài thơ thể hiện tình yêu
thiết tha của em bé đối với
mẹ, ca ngợi tình mẫu tử
thiêng liêng, bất diệt. Qua
đó, ta cũng thấy được tình
cảm yêu mến thiết tha với
trẻ em của nhà thơ, với
thiên nhiên, cuộc đời bình
dị.

Vấn đề: Có bạn học sinh cho rằng:
Em bé trong câu chuyện khi quyết
định ở nhà với mẹ đã đánh mất cơ
hội được chơi những trò chơi vui
cùng bạn bè và không nên làm như
thế.
Ý kiến của em thế nào?

Hãy tưởng tượng em là người đang trò
chuyện với mây và sóng. Viết đoạn văn
(5 – 7 câu) về cuộc trò chuyện ấy.