Bài 7-Tiết 93+94
Văn bản 3: NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
Lê Minh Khuê

https://youtu.be/l1MVYUMrrqA?si=hx0rguxe-AJ3CJ
i1
Lắng nghe bài hát Cô gái mở đường của nhạc sĩ Xuân
Giao và trả lời câu hỏi:
H1: Những chi tiết, hình ảnh nói lên vẻ đẹp, công việc
của các cô thanh niên xung phong?
H2: Những chi tiết, hình ảnh để lại ấn tượng sâu sắc
nhất và nêu cảm nghĩ về những chi tiết, hình ảnh đó?

GV dẫn dắt vào bài: Trường Sơn - một thời hoa lửa, từ lâu đã trở thành
một đề tài không vơi cạn trong thơ văn Việt Nam. Nhắc đến tuyến đường
huyền thoại nối liền Bắc - Nam, ta không thể bỏ qua sự góp mặt của một
“binh chủng” đặc biệt: thanh niên xung phong. Trong những năm khói bom
rực trời ấy, lực lượng thanh niên xung phong (chủ yếu là nữ) có vai trò hết
sức quan trọng tham gia mở đường, phá bom, san lấp hố bom, bảo đảm con
đường huyết mạch luôn được thông suốt cho những đoàn quân, đoàn xe ra
trận. Đặc biệt, hình ảnh các cô xuất hiện như những ngôi sao lấp lánh không
rực rỡ mà sáng trong, tưởng như xa mà lại gần trong các trang văn, thơ:
“Lá đỏ” (Nguyễn Đình Thi ), “Khoảng trời-hố bom” ( Lâm Thị Mĩ Dạ ),
“Gửi em, cô thanh niên xung phong” (Phạm Tiến Duật )… Và 3 cô giá trẻ- 3
vì sao xa xôi trên đỉnh Trường Sơn trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôiLMK cũng vậy. Để tìm hiểu về cuộc sống chiến đấu cũng như tình yêu và
khát vọng của họ ta cùng khám phá bài học hôm nay.

I. Đọc -Tìm hiểu chung

H: Dựa vào phần chuẩn bị bài ở nhà em hãy xác định giọng đọc của VB?
Giọng đọc to, rõ ràng, diễn cảm thể hiện được tâm trạng của các nhân vật...
H: Em hãy tóm tắt ngắn gọn tác phẩm?
- Tóm tắt:
+ Ba cô thanh niên xung phong làm nhiệm vụ phá bom trên cao điểm ác liệt.
họ đang làm việc riêng theo ý thích trong chiếc hang và trò chuyện vẽ ước
mơ sau chiến tranh.
+ Máy bay ném bom, ba cô gái ra đường phá bom, bom nổ, Nho bị thương.
Phương Định và Thao chăm sóc vết thương cho Nho.
+ Một cơn mưa đá đột ngột trút xuống cao điểm khiến ba cô gái thích thú.
Ngắm mưa, Phương Định nhớ về thành phố tuổi thơ.
+ Một đêm yên tĩnh, Phương Định và Nho ngắm nhìn đoàn quần ra trận, tình
yêu đồng đội trào dâng.

1. Tác giả

H: Em hãy tóm tắt vài nét về tác giả ?

- Lê Minh Khuê sinh năm 1949, từng tham
gia lực lượng Thanh niên xung phong
- Có ngòi bút miêu tả tâm lý phụ nữ tinh tế,
đặc sắc.

+ Lê Minh Khuê từng tham gia lực lượng Thanh niên
xung phong
+ Sở trường của bà là viết về truyện ngắn và truyện vừa.
+ Đề tài trước 1975 là cuộc sống chiến đấu của tuổi trẻ
ở tuyến đường Trường Sơn. Sau 1975 tác phẩm của nhà
văn bám sát những biến chuyển của đời sống xã hội và
con người trên tinh thần đổi mới.
+ Phong cách: Ngòi bút miêu tả tâm lý phụ nữ tinh tế,
đặc sắc.
+ Tác phẩm tiêu biểu: Cao điểm mùa hạ (1978), Một
chiều xa thành phố (1986)…

2. Tác phẩm

- Thể loại: Truyện ngắn
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất – Phương Định
- Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1971, khi cuộc kháng
chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt.
- Ý nghĩa nhan đề: Vừa là hình ảnh thực vừa là
hình ảnh biểu tượng về 3 nữ thanh niên xung
phong.
- Chủ đề văn bản: Ca ngợi những cô gái thanh
niên trên tuyến đường Trường Sơn.

II. Tìm hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh sống và chiến đấu của các cô gái thanh
niên xung phong

Theo dõi văn bản từ đầu… điện thoại trong hang
HĐNB (5 phút) thực hiện yêu cầu phiếu học tập sau:
Hoàn cảnh sống
và chiến đấu
1. Môi trường sống
2. Công việc
3. Cuộc sống trong
hang

Chi tiết

Nghệ thuật

 
 
 

 

- Môi trường sống: trên một cao điểm giữa một vùng
trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn.
+ Nguy hiểm, ác liệt.
- Công việc: Đo khối lượng đất đá, đánh dấu bom
chưa nổ, phá bom.
+ Đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi sự dũng cảm và bình
tĩnh.
- Cuộc sống trong hang: Bình yên, thơ mộng.
- Nghệ thuật: Kể, tả thực tự nhiên

Bằng ngôn ngữ kể, tả thực, tự nhiên, cho thấy
hoàn cảnh sống, chiến đấu của các cô gái thật đặc
biệt. Luôn phải đối mặt với những nguy hiểm, khó
khăn, gian khổ và cả sự hy sinh.

H: Em có cảm nhận như thế nào về hiện thực của chiến tranh?

=> Đó là con đường rừng, con đường chiến lược để vận chuyển vũ khí, thuốc men, lương thực… từ hậu
phương lớn miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Đó là con đường đó đi vào lịch sử đấu tranh giữ
nước của dân tộc như một huyền thoại… Và đó cũng là nơi tập trung nhiều bom đạn nhất của kẻ thù… Đế
quốc Mĩ ném bom nhằm ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam song cùng với việc đó thì chúng
đã huỷ diệt môi trường TN…

H: Vậy là học sinh em cần làm gì để bảo vệ hòa
bình?

TIẾT 2

2. Vẻ đẹp của các cô gái thanh niên xung phong.
H: Em hãy xác định nhân vật chính trong văn
bản?

HĐCN (7') Thực hiện yêu cầu của PBT sau

- Vẻ đẹp chung:
+ Dũng cảm, kiên cường, trách nhiệm với công việc
+ Giàu ước mơ, tâm hồn lãng mạn, bay bổng, nhạy cảm
+ Yêu đồng chí, đồng đội
+ Yêu quê hương, đất nước
- Nét đẹp riêng:
Chị Thao:
+ Cương quyết, táo bạo, bình tĩnh trong chiến đấu
+ Sợ máu và vắt
+ Thích hát nhưng không thuộc lời, hát sai nhạc

Nho:
+Trẻ trung, hồn nhiên
+ Rắn rỏi, bản lĩnh, mạnh mẽ, có phần ngang tàng khi đối diện với
cái chết.
Phương Định:
+ Hồn nhiên, trẻ trung, lạc quan
+ Tự tin, tự hào về bản thân
+ Mơ mộng, lãng mạn
=> Họ là những thanh niên xung phong tiêu biểu cho thế hệ trẻ
Việt Nam trong kháng chiến.

Hình ảnh 3 cô gái thanh niên xung phong đã
được tác giả Lê Minh Khuê đặc tả là 3 cô gái
trẻ dễ vui, mơ mộng nhưng cũng trầm tư sâu
lắng. Ở nơi chiến trường khói lửa nhưng họ vẫn
luôn bình tĩnh, chủ động, lạc quan và nghĩ về
tương lai. Họ là những thanh niên xung phong
tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong kháng
chiến.

Hình ảnh 3 cô gái thanh niên xung phong đã được tác giả Lê Minh Khuê đặc
tả là 3 cô gái trẻ dễ vui, mơ mộng nhưng cũng trầm tư sâu lắng. Ở nơi chiến
trường khói lửa nhưng họ vẫn luôn bình tĩnh, chủ động, lạc quan và nghĩ về
tương lai. Họ làm mà như đang chơi mà chơi với những quả bom thì đâu phải là
chuyện đùa. Bom có thể nổ bất cứ lúc nào và họ cũng có thể hy sinh bất cứ lúc
nào. Nếu bom nổ, không chỉ không giữ được tính mạng mà có khi thân xác cũng
không được toàn vẹn. Thế nhưng vì Tổ quốc, họ dám chấp nhận hy sinh. Mặc dù
công việc gỡ bom khiến cho thần kinh luôn phải căng thẳng nhưng các cô gái
vẫn bình tĩnh và xử lý một cách đầy ung dung như thể họ có tài điều khiển bom
vậy. Nhờ họ mà biết bao chuyến xe qua trong an toàn, những con người xa lạ
nhìn thấy nhau mà vẫy tay chào như là thân quen từ lâu lắm. Các cô có một tâm
hồn thật đẹp. Trước cái chung của đất nước, họ đã dẹp cái riêng sang một bên.
Tuy không sống trong hoàn cảnh đất nước chiến tranh nhưng thông qua truyện
ngắn Những ngôi sao xa xôi và thông qua ba nữ thanh niên xung phong, chúng
ta như được sống lại không khí hào hùng của dân tộc khi mà cả nước đang sục
sôi đánh Mĩ.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật (chủ yếu là miêu tả
tâm lí nhân vật), nghệ thuật trần thuật (sử dụng ngôi
kể thứ nhất, ngôn ngữ, giọng điệu kể chuyện, )
2. Nội dung
 - Vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, trẻ trung, yêu đời cùng
sự dũng cảm, lạc quan của những nữ thanh niên xung
phong. Đó cũng chính là vẻ đẹp của chủ nghĩa anh
hùng cách mạng.

“ Những ngôi sao xa xôi” viết về đề tài chiến tranh, tất nhiên là
nói về bom đạn, chiến đấu, hi sinh gian khổ của những giây phút
bình yên là nơi trú chân cho những cảm xúc, suy nghĩ của nhân
vật làm nên vẻ đẹp của tâm hồn con người, nhất là hình ảnh
người phụ nữ trong chiến tranh: yêu đời, dễ rung cảm, lắm ước
mơ, rất dễ vui đùa mà cũng dễ trầm tư, thích cái đẹp và làm đẹp
cuộc sống của họ, nhưng thật dũng cảm, gan dạ, anh hùng và
luôn có niềm tin mãnh liệt vào tương lai của Dân tộc. Họ chính
là những ngôi sao sáng đại diện cho thế hệ trẻ thời kháng chiến
chống Mỹ với nhuệ khí “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, mà
lòng phơi phới dạy tương lai”.