Hoàng Phủ Ngọc Tường
Ai đã đặt tên cho dòng sông?
I. TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
a. Cuộc đời
Hoàng Phủ Ngọc Tường là nhà văn gắn bó máu thịt với xứ Huế.
Ông có vốn hiểu biết sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, nhất là lịch sử, địa lí, văn hóa Huế.
b. Sự nghiệp
Là nhà văn chuyên về bút kí “một trong mấy nhà văn
viết kí hay nhất của văn học ta hiện nay”- Nguyên Ngọc
Phong cách nghệ thuật:
+ Kết hợp giữa chất trí tuệ và trữ tình
+ Nghị luận sắc bén và tư duy đa chiều
+ Lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa
- Tác phẩm tiêu biểu:
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” được viết năm 1981, in trong tập sách cùng tên.
b. Vị trí đoạn trích: Thuộc phần thứ nhất của tác phẩm.
c. Thể loại: Bút kí
d. Bố cục của đoạn trích:
-Phần 1: Từ đầu…quê hương xứ sở: Sông Hương dưới góc nhìn địa lí.
-Phần 2: Đoạn cuối: Sông Hương dưới góc nhìn lịch sử, đời thường và thi ca.
Dãy Trường Sơn
Ngã ba Tuần
Điện Hòn Chén
Nguyệt Biều,
Lương Quán
Chùa Thiên Mụ
Cồn Hến
Bao Vinh
Vĩ Dạ
II. Đọc hiểu văn bản :
1. Vẻ đẹp thiên nhiên :
a. Ở thượng nguồn :
Ai đã đặt tên cho dòng sông?
nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn
cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng.

Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Digan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng.
I.GIỚI THIỆU CHUNG:
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
a.Trên thượng nguồn sông Hương
*Ra khỏi rừng già:
- Rừng già đã “chế ngự sức mạnh bản năng” nên sông Hương “dịu dàng và trí tuệ”
- Là “người mẹ phù sa ”của vùng văn hoá đế đô.
- “Đóng kín tâm hồn sâu thẳm” ở cửa rừng
 Vẻ đẹp bí ẩn, sâu thẳm của dòng sông.
=>Bằng sự quan sát tinh tế, trí tưởng phong phú; với nghệ thuật so sánh, nhân hoá tài hoa, táo bạo, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã phát hiện, khắc hoạ vẻ đẹp trẻ trung, hoang dại đầy cá tính của sông Hương gợi liên tưởng kì thú và xúc cảm mãnh liệt trong lòng người đọc
1. Hình ảnh Sông Hương:
AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?
Hoàng Phủ Ngọc Tường
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp tự nhiên của sông Hương
a. Sông Hương ở thượng nguồn
Dòng chảy sông Hương
Cuộc đời người thiếu nữ
Chùa Thiên Mụ
Ngã ba Tuần
Điện Hòn Chén
Nguyệt Biều,
Lương Quán
Dãy Trường Sơn
- Sông Hương như một người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại.
Hành trình về xuôi của Sông Hương như “cuộc tìm kiếm có ý thức” người tình mong đợi của cô gái đẹp trong câu chuyện tình yêu nhuốm màu cổ tích.
+ Sông Hương chuyển dòng liên tục, vượt qua nhiều chướng ngại vật để đến với Huế.
Dòng sông tự làm đẹp mình trước khi gặp người yêu
+ Dòng sông mềm như tấm lụa
+ Dòng sông ánh lên mảng phản quang nhiều màu sắc: sáng xanh, trưa vàng, chiều tím
+ Dòng sông mang vẻ đẹp trầm mặc như triết lí, như cổ thi
Bút pháp kể kết hợp với miêu tả
Biện pháp
so sánh, nhân hóa, liên tưởng độc đáo
Từ ngữ giàu hình ảnh…
Vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình, gợi cảm, duyên dáng của sông Hương
b. Ở ngoại vi thành phố Huế :
Hoa đỗ quyên


Ngã ba Tuần


…Người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như một tấm lụa
Trưa vàng
Chiều tím
Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây - nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” ….
Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lý, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ…
Chùa Thiên Mụ
Kim Long
sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long, …
kéo một nét thẳng thực yên tâm
Thành phố Huế
Cồn Giả Viên

uốn một cánh cung rất nhẹ
sang đến Cồn Hến;
đường cong ấy làm cho
dòng sông mềm hẳn đi,
như một tiếng “vâng”
không nói ra của tình yêu.
Cồn Hến
sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thật chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh..
Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế
Cồn Hến
Thành phố Huế
Bao Vinh
Nỗi vương vấn,
cả chút lẳng lơ kín đáo
trong tình yêu
Chùa Thiên Mụ Phu Văn Lâu Đồi Vọng Cảnh
Sông Hương trầm mặc cổ xưa

Lăng Tự Đức
Lăng Minh Mạng
Lăng Khải Định
c. Sông Hương khi vào thành phố
- Vui tươi hẳn lên khi nhìn thấy “chiếc cầu trắng…vành trăng non” (so sánh)
Khi vào thành phố, Sông Hương được miêu tả ra sao? ( mang vẻ đẹp nào?)
làm nổi bật vẻ thanh mảnh mềm mại của chiếc cầu
Vóc dáng: uốn một cánh cung rất nhẹ, đường cong ấy làm cho dàng sông mềm hẳn đi…của tình yêu
=> Mềm mại, dịu dàng, nữ tính, ẩn chứa nhiều tâm tình.
Dòng chảy:chậm thực chậm, lững lờ, dùng dằng nửa muốn đi nửa muốn ở, là điệu slow tình cảm dành cho Huế
Dòng chảy Sông Hương có gì đặc biệt
 Là sự lưu luyến, vấn vương của dòng sông không muốn rời xa Huế.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên
d. Sông Hương khi về biển cả.
Sông Hương ôm lấy đảo Cồn Hến, lưu luyến ra đi, đột ngột đổi dòng ( như Kiều quay lại gặp Kim Trọng) để nói lời thề…
Sông Hương lưu luyến, vấn vương, chung tình
Hành trình
vượt ghềnh thác
Hành trình
đi tìm tình yêu
Hành trình
về biển cả,
Rời xa người tình
Mãnh liệt,
phóng khoáng
và man dại
Gợi cảm, tình tứ, đắm say
Lưu luyến,
vấn vương, chung tình
TÀI : kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và tính trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức sâu rộng về triết học, văn hoá, lịch sử, địa lí,... tất cả được phô diễn trong lối hành văn hướng nội súc tích, mê đắm và tài hoa.
TÂM : Tình yêu, niềm tự hào tha thiết, sâu lắng của tác giả dành cho dòng sông quê hương, cho xứ Huế thân yêu.
Sơng Huong nhìn t? gĩc d? l?ch s?
2. Vẻ đẹp văn hóa, lịch sử, thơ ca
a. Dòng sông lịch sử
=>Sông Hương là bản hùng ca, là dòng sông sử thi viết giữa màu cỏ lá xanh biếc.
Khi nghe lời gọi, nó tự hiến mình làm 1 chiến công
Khi cuộc sống bình thường, sông Hương là cô gái
dịu dàng
-Thay m�u b?t ng? trong cỏi nhỡn tinh t? c?a t?n D�
-Hựng trỏng nhu "ki?m d?ng tr?i xanh" trong tho Cao Bỏ Quỏt
-N?i quan ho�i c? trong tho B� huy?n Thanh Quan
-S?c m?nh ph?c sinh tõm h?n trong tho T? H?u
=> Sụng l� ngu?n c?m h?ng b?t t?n c?a thi ca
2. Dòng sông lịch sử - văn hóa
b.Dòng sông thi ca
Toàn bộ nền âm nhạc Huế sinh thành trên dòng sông này
Gợi hứng cho Nguyễn Du viết nên khúc nhạc của nàng Kiều.
2. Dòng sông lịch sử - văn hóa
c.Dòng sông âm nhạc
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. TÌM HIỂU CHUNG
3.Ý nghĩa nhan đề: Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Là một câu hỏi và được trả lời bằng cả một bài kí.
- Ý nghĩa:
- Bày tỏ sự ngỡ ngàng, thảnh thốt, ngẩn ngơ trước vẻ đẹp của dòng sông
- Trân trọng, yêu quí, tự hào về vẻ đẹp của dòng sông.
- Tỏ lòng biết ơn người đặt tên cho dòng sông. (huyền thoại tr 203)
- SH mang vẻ đẹp vĩnh hằng, danh thơm muôn thuở.
Phần 1: Vẻ đẹp thiên nhiên
Sông Hương ở TN
SH khi đến Huế, xa Huế
S H ở ngoại vi TP
Là bản thường ca
của rừng già rầm
rộ, mãnh liệt,cuộn
xoáy.
Như cô gái Digan
phóng khoáng và
man dại.
Người mẹ phù sa
của một vùng văn
hóa
Chuyển dòng liên tục,
Uốn mình theo những
Đường cong thật mềm.
Dòng sông mềm như
tấm lụa.
Mảng phản quang nhiều
màu:sớm xanh trưa vàng
Chiều tím.
Vẻ đẹp trầm mặc như
triết lí, như cổ thi.
Sông Hương vui tươi
Hẳn lên khi thấy chiếc
cầu trắng nhỏ nhắn.
Dòng chảy chậm thực
Chậm như điệu Slow
Tình cảm cho Huế.
Khi xa Huế: đột ngột
đổi dòng quay lại gặp
thành phố lần cuối
Tóm tắt
Phần 2: Vẻ đẹp văn hóa, lịch sử, thơ ca
Vẻ đẹp văn hóa
Vẻ đẹp thơ ca, cuộc đời
Vẻ đẹp lịch sử
Người tài nữ đánh
đàn lúc đêm khuya.
Là toàn bộ nền âm
nhạc cổ điển Huế
Thời vua Hùng: bảo vệ
biên thùy nước Đại Việt.
Thế kỷ XVIII: soi bóng
kinh thành Phú Xuân
của Nguyễn Huệ.
Thế kỷ XX: làm nên chiến
công rung chuyển
(CMT8).

Có một dòng thi ca
về sông Hương: thơ
Cao Bá Quát, Tản
Đà, Huyện Thanh
Quan…
Trở về đời thường:
Là người con gái dịu
dàngcủa đất nước
Tóm tắt
III.TỔNG KẾT:
1/Nghệ thuật:
-Văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế, tài hoa.
-Ngôn từ phong phú, gợi hình, gợi cảm; câu văn giàu nhạc điệu, uyển chuyển.
-So sánh, nhân hóa độc đáo, liên tưởng bất ngờ, thú vị.
-Kết hợp nhuần nhuyễn bút pháp kể và tả.
2/Ý nghĩa văn bản:
-Thể hiện những phát hiện, khám phá sâu sắc và độc đáo về sông Hương.
-Ca ngợi một dòng sông thơ mộng, trữ tình gắn liền với mảnh đất và tâm hồn con người Huế.
-Tình yêu tha thiết, sâu lắng và niềm tự hào lớn lao của nhà văn đối với dòng sông quê hương, với cố đô.
Câu 1: Thể loại văn học sở trường của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường là:
Truyện ngắn
Thơ ca
Bút kí


c
Câu hỏi củng cố bài học
Câu 2: Nét nổi bật trong phong cách sáng tác của Hoàng Phủ Ngọc Tường là:
Tài hoa,uyên bác.
Hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa.
Giọng tâm tình, tự nhiên, ngọt ngào tha thiết
Kết hợp hài hòa bút pháp cổ điển và hiện đại.




b
39
Câu 3. Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, ở thượng nguồn, sông Hương có vẻ đẹp ra sao?
a. Vẻ đẹp mềm mại, thướt tha
b. Vẻ đẹp mạnh mẽ, phóng khoáng và man dại.
c. Vẻ đẹp trầm mặc, lặng lẽ.
d. Vẻ đẹp huyền ảo, thơ mộng.
40
Câu 4. Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, ở vùng ngoại vi, sông Hương có vẻ đẹp ra sao?
a. Vẻ đẹp mềm mại, thướt tha
b. Vẻ đẹp biến ảo, lung linh, đa sắc màu.
c. Vẻ đẹp trầm mặc, lặng lẽ.
d. Tất cả ý trên.
d
Cảm ơn em, chúc em học tốt và ngày càng yêu thích bộ môn Địa Lí
Một điểm 8
1
Một tràng pháo tay.
2
Một điểm 9
3
QUÀ TẶNG
Một điểm 8
5
Một điểm cộng
4