L?p 6
Môn: Ngữ Văn
Chào mừng các em đến với lớp học online
PHÒNG GD&ĐT THĂNG BÌNH
TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU
Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Dạ Thảo

KIỂM TRA BÀI CŨ:
Nhân hóa là gì? Cho ví dụ?
Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,...
bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả
con người; làm cho thế giới động vật, cây cối, đồ
vật...trở nên gần gũi với con người, biểu thị được
những suy nghĩ, tình cảm của con người.
Ví dụ: Tre xung phong vào xe tăng đại bác...
Có bao nhiêu kiểu nhân hóa? Hãy trình bày các kiểu nhân hóa đó?
Có ba kiểu nhân hóa thường gặp:
1. Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.
2. Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người
để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
3. Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.
ẨN DỤ
TiếT 92 - Tiếng Việt
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Tìm hiểu chung:
1. Ẩn dụ là gì?
1.1. Ví dụ 1: (SGK/68)
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
? Trong khổ thơ, cụm từ “Người Cha”được dùng chỉ ai?
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
* Trả lời:
- Người Cha: chỉ Bác Hồ
- Vì Bác với “Người Cha” vì có những phẩm chất giống nhau:
+ tuổi tác,
+ tình thương yêu,
+ sự chăm sóc chu đáo đối với chiến sĩ như Người Cha đối với con của mình…
-> Gọi tên sự vật này (Bác Hồ) bằng tên sự vật khác (Người Cha) có nét tương đồng gọi là Ẩn dụ.
=> Như vậy, cách gọi tên sự vật, hiện tượng này tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng gọi là ẩn dụ.
? Vì sao lại hiểu “Người Cha” là Bác Hồ?
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
1.2. Ghi nhớ 1:
- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng (giống) với nó.
? Tác dụng của ẩn dụ?
- Tác dụng: Làm cho câu văn, câu thơ có tính hàm súc, tăng tính gợi hình, gợi cảm.
Vd: Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.
(Trần Đăng Khoa)
? Thế nào là ẩn dụ?
2. Các kiểu ẩn dụ:
thắp
lửa hồng
chỉ sự nở hoa
chỉ màu đỏ của hoa râm bụt.
 “màu đỏ” được ví với lửa hồng. (hai sự vật ấy có hình thức tương đồng).
 nở hoa được ví với hành động thắp. (chúng giống nhau về cách thức thực hiện).
Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng. (Nguyễn Đức Mậu)

* Trả lời:
2.1. Ví dụ 2:
? “Thắp lửa hồng” có điểm gì giống hoa râm bụt?
? Giữa “thắp đèn” và “nở hoa” có gì giống nhau?
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
“ Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” . (Nguyễn Tuân)
giòn tan
đặc điểm của cái bánh.
(vị giác)
nắng không thể dùng vị giác để cảm nhận, mà phải dùng thị giác để cảm nhận.
Kết luận: Nhà văn Nguyễn Tuân dùng từ giòn tan để nói về nắng là có sự chuyển đổi cảm giác.
*Trả lời:
2.2. Ví dụ 3:
? Cụm từ “giòn tan” có gì đặc biệt?
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
2. Các kiểu ẩn dụ:
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng. (Nguyễn Đức Mậu)
“ Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” .
(Nguyễn Tuân)
Ví dụ 1:
Ví dụ 2:
Ví dụ 3:
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
2. 3. Ghi nhớ 2:
Có bốn kiểu ẩn dụ thường gặp là:
Ẩn
dụ
hình
thức.
Ẩn
dụ
cách
thức.
Ẩn
dụ
phẩm
chất.
Ẩn
dụ
chuyển
đổi
cảm
giác.
Mỗi kiểu tương đồng là một kiểu ẩn dụ. Vậy ta rút ra được các kiểu ẩn dụ sau:
VD: Về thăm nhà Bác Làng Sen
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng
( hình thức, cách thức)
VD: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
( phẩm chất)
Nặng lòng xưa giọt mưa đau
Mát lòng nay trận mưa mau quê nhà
( chuyển đổi cảm giác)
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Bài 1: So sánh đặc điểm của ba cách diễn đạt sau đây có gì khác nhau rồi chỉ ra tác dụng của nó?
Bác Hồ mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm.
Bác Hồ như Người Cha Đốt lửa cho anh nằm.
Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
Cách 1:
- Cách 2:
- Cách 3:
diễn đạt bình thường
sử dụng so sánh
sử dụng ẩn dụ
So sánh và ẩn dụ là phép tu từ tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm cho câu nói có tính hàm súc cao hơn.
* Tác dụng:
II. Luyện tập:
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Bài 2: (SGK/70)
a. Kẻ trồng cây - người lao động
Ăn quả - sự hưởng thụ.
-> Tương đồng về cách thức
b. Mực, đen – cái xấu
Đèn, sáng – cái tốt
->Tương đồng về phẩm chất
c. Thuyền - người đi xa
Bến - người chờ đợi
-> Tương đồng về phẩm chất
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Bài 3: (SGK/70)
b. Chảy: Chuyển đổi cảm giác từ xúc giác sang thị giác (nhìn)
c. Mỏng: Chuyển đổi cảm giác từ xúc giác sang thính giác (nghe)
Chảy: Chuyển đổi cảm giác: từ khứu giác (mũi) sang thị giác (nhìn)
Tiết 92 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
liên tưởng mới lạ.
mới lạ, độc đáo, thú vị.
giàu tính hình tượng.
Ch�c c�c em h?c sinh h?c t?p th?t t?t
Chào tạm biệt ...!
Tiết học kết thúc !