Ẩn dụ
Tiết 94- Tiếng việt:
Tiết 94 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Tìm hiểu chung:
1. Ẩn dụ là gì?
1.1. Ví dụ 1: (SGK/68)
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
? Trong khổ thơ, cụm từ “Người Cha”được dùng chỉ ai?
Tiết 94 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
* Trả lời:
- Người Cha: chỉ Bác Hồ
- Vì Bác với “Người Cha” vì có những phẩm chất giống nhau:
+ tuổi tác,
+ tình thương yêu,
+ sự chăm sóc chu đáo đối với chiến sĩ như Người Cha đối với con của mình…
-> Gọi tên sự vật này (Bác Hồ) bằng tên sự vật khác (Người Cha) có nét tương đồng gọi là Ẩn dụ.
=> Như vậy, cách gọi tên sự vật, hiện tượng này tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng gọi là ẩn dụ.
? Vì sao lại hiểu “Người Cha” là Bác Hồ?
Tiết 94 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
1.2. Ghi nhớ 1:
- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng (giống) với nó.
? Tác dụng của ẩn dụ?
- Tác dụng: Làm cho câu văn, câu thơ có tính hàm súc, tăng tính gợi hình, gợi cảm.
Vd: Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.
(Trần Đăng Khoa)
? Thế nào là ẩn dụ?
“ Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” . (Nguyễn Tuân)
giòn tan
đặc điểm của cái bánh.
(vị giác)
nắng không thể dùng vị giác để cảm nhận, mà phải dùng thị giác để cảm nhận.
Kết luận: Nhà văn Nguyễn Tuân dùng từ giòn tan để nói về nắng là có sự chuyển đổi cảm giác.
*Trả lời:
2.2. Ví dụ 3:
? Cụm từ “giòn tan” có gì đặc biệt?
Tiết 94– Tiếng Việt: ẨN DỤ
2. Các kiểu ẩn dụ:
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng. (Nguyễn Đức Mậu)
“ Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” .
(Nguyễn Tuân)
Ví dụ 1:
Ví dụ 2:
Ví dụ 3:
Tiết 94 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Bài 1: So sánh đặc điểm của ba cách diễn đạt sau đây có gì khác nhau rồi chỉ ra tác dụng của nó?
Bác Hồ mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm.
Bác Hồ như Người Cha Đốt lửa cho anh nằm.
Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
Cách 1:
- Cách 2:
- Cách 3:
diễn đạt bình thường
sử dụng so sánh
sử dụng ẩn dụ
So sánh và ẩn dụ là phép tu từ tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm cho câu nói có tính hàm súc cao hơn.
* Tác dụng:
II. Luyện tập:
Tiết 94– Tiếng Việt: ẨN DỤ
Bài 2: (SGK/70)
a. Kẻ trồng cây - người lao động
Ăn quả - sự hưởng thụ.
-> Tương đồng về cách thức
b. Mực, đen – cái xấu
Đèn, sáng – cái tốt
->Tương đồng về phẩm chất
c. Thuyền - người đi xa
Bến - người chờ đợi
-> Tương đồng về phẩm chất
Tiết 94 – Tiếng Việt: ẨN DỤ
Bài 3: (SGK/70)
b. Chảy: Chuyển đổi cảm giác từ xúc giác sang thị giác (nhìn)
c. Mỏng: Chuyển đổi cảm giác từ xúc giác sang thính giác (nghe)
Chảy: Chuyển đổi cảm giác: từ khứu giác (mũi) sang thị giác (nhìn)
Tiết 94– Tiếng Việt: ẨN DỤ
liên tưởng mới lạ.
mới lạ, độc đáo, thú vị.
giàu tính hình tượng.