Hãy yêu thích việc mình làm,
bạn sẽ cảm thấy thú vị hơn
và việc làm sẽ hiệu quả hơn.

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính
hội tụ:
1. Thí nghiệm
a. Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:
b. Đặt vật trong khoảng tiêu cự:

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

F

F

F

F

F

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính
hội tụ:
1. Thí nghiệm
a. Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:
C1. Ảnh thật ngược chiều với vật.
C2. Ảnh vẫn thu được trên màn đó là ảnh thật,
ngược chiều với vật.
b. Đặt vật trong khoảng tiêu cự:
C3. Ảnh không hứng được trên màn. Đặt mắt trên
đường truyền của chùm tia ló, ta thấy ảnh cùng
chiều, lớn hơn vật. Đó là ảnh ảo.

Trường hợp: Vật ở rất xa thấu kính
F

0cm

5

10

15

F'
20

25

30

35

4

Tiếp tục đưa vật xa hơn : d > 2f

2f
0cm

5

d
10

F

F'
15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Đưa vật xa ra thấu kính hơn 1 chút: f < d < 2f

0cm

2f

d

5

810

F

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Trường hợp vật ở rất gần thấu kính: d < f
(d là khoảng cách vật với thấu kính )

0cm

5

810

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
1. Thí nghiệm
2. Ghi các nhận xét ở trên vào bảng 1
Kết quả
Lần TN

Đặc điểm của ảnh

Khoảng cách
từ vật đến thấu
Thật hay Cùng chiều hay Lớn hơn hay
kính(d)
ảo?
ngược chiều? nhỏ hơn vật?

1

Vật ở rất xa
TK

2

d > 2f

3

f < d < 2f

Ảnh thật Ngược chiều

Nhỏ hơn vật

Ảnh thật Ngược chiều

Nhỏ hơn vật

Ảnh thật Ngược chiều

Lớn hơn vật

Ảnh ảo

Cùng chiều

Lớn hơn vật

CHÚ Ý
Một điểm sáng S nằm trên trục chính của thấu kính
hội tụ, ở rất xa thấu kính cho ảnh nằm tại tiêu điểm của
thấu kính hội tụ
Vật vuông góc với trục chính cho ảnh cũng vuông góc
với trục chính

Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi
THẤU KÍNH HỘI TỤ

Đặt vật ngoài khoảng
tiêu cự (d > f)

Vật ở rất
xa thấu kính

ảnh nhỏ hơn vật
có vị trí d' = f

d > 2f

Đặt vật trong khoảng
tiêu cự (d < f)

f * Ảnh ảo
* Cùng chiều
* Lớn hơn vật

ảnh nhỏ
hơn vật

Ảnh thật ngược chiều so
với vật

ảnh to
hơn vật

Bài 43. ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
II. Cách dựng ảnh:
1. Dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ:

S.

S.

I

I
F'

F'
F

F

0
S'

0
K

S'

 Từ S dựng 2 trong 3 tia đặc biệt đến TK, giao điểm 2 tia ló S/ là
ảnh của S

Bài 43. ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
II. Cách dựng ảnh:
1. Dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ:
2. Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ:
a. Trường hợp 1: Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự (d > f)
O

B

A

F




F/

A/
B/

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính
tại A/ , A /B/ là ảnh tạo bởi vật AB

b. Trường hợp 2: Vật đặt trong khoảng tiêu cự (d < f)
B'

B

A'


F

A

O

F

/

 Ảnh A /B/ là ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật



2. CÁCH DỰNG
- Dựng ảnh B'của B
- Nối B' vuông góc và cắt trục chính tại A'; A'B' là ảnh của AB.
Dựng ảnh A'B' của AB (AB  trục chính; A  trục chính),
f = 12 cm và nhận xét đặc điểm ảnh trong 2 trường hợp sau:
a) d = 36cm
b) d = 8cm
B'
B

B
A'

A

F

O

F/ B'

• Đặc điểm ảnh:
Ảnh thật, ngược chiều, nhỏ hơn vật

A'

F A

O

F'

• Đặc điểm ảnh:
Ảnh ảo, cùng chiều, lớn hơn vật.

Cách dựng ảnh
Dựng ảnh của một điểm sáng
(ngoài trục chính d > f)

+ Vẽ 2 tia tới đặc biệt
® dựng 2 tia ló tương ứng
® giao điểm của 2 tia ló là ảnh
của điểm sáng.

Dựng ảnh của một vật sáng
AB
+ A  trục chính
+ AB  trục chính

+ Dựng ảnh của điểm B.
+ Từ B' dựng B'A'  trục
chính

Bài 43. ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
B
II. Cách dựng ảnh:
I
III. Vận dụng:
C6.
F' A'
AB = h = 1cm
A
F 0
OA = d = 36cm
OF=OF'= f = 12cm
B'
A'B' = h'=? cm
OAB aOA ' B '
Mà OI = AB; A'F'=A'O-OF'
1
12
AB AO
1
36
 '
(2)
(1)
 '  ' ' '
'
'
' '
AB
A O  12
A B AO
A B AO
36
12
(1); (2) 

OIF ' aA ' B ' F '
A' O A' O  12

OI
OF '

A' B ' A' F '

Þ A'O = 18cm , A'B' = h' = 0,5cm

B'
C6.
AB = h = 1cm
OA = d = 8cm
OF=OF'= f = 12cm
A'B' = h'=? cm

OAB aOA ' B '

OIF ' aA ' B ' F '


B

A'

AB AO
1
8
 ' ' '  ' ' '
AB A
O
A B AO
AO

OI
OF '

A' B ' A' F '

Mà OI = AB; A'F'=A'O+OF'

I

F
(1)

A

O

F'

1
12
 '
(2)
'
'
AB
A O  12
8
12
(1); (2) 
(1);(2)

A ' O A ' O  12
8
12
(1);(2) 

A ' O A ' O  12
ÞA'O = 24cm , A'B' = h' = 3cm

CÂU 1

Khi nào thấu kính HT
cho ảnh thật?

A. Vật nằm trong khoảng tiêu cự TK
B. Vật đặt vuông góc truc chính
C. Vật đặt rất gần thấu kính
D. Vật nằm ngoài khoảng tiêu cự TK

CÂU 2

TKHT cho ảnh thât
nhỏ hơn vât khi:
A. d > f
B. 2 f < d
C. d < f
D. f
CÂU 3

Khi nào thấu kính HT
cho ảnh ảo?
A. d > f
B. F < d < 2 f
C. d < f
D. d > 2f

Câu 1: Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự của thấu kính hội tụ
thì ảnh của vật có đặc điểm gì ?
Trả lời: Ảnh thật, ngược chiều với vật. Khi vật đặt rất xa
Câu 2: Đặt vật trong khoảng tiêu cự của thấu kính hội tụ
thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng
thì ảnh của vật có đặc điểm gì ?
bằng
tiêu
Câu 3:
Đểcự.
quan sát ảnh ảo qua thấu kính hội tụ ta phải đặt
Trả
ảo, cùng
chiều với vật, lớn hơn vật.
mắt lời:
nhưẢnh
thế nào
?
Trả lời: Đặt mắt ở chùm tia ló.

Ghi nhớ
 Đối với thấu kính hội tụ:
- Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với
vật. Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu
kính một khoảng bằng tiêu cự.
- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng
chiều với vật.
 Muốn dựng ảnh A'B' của AB qua thấu kính (AB vuông góc
với trục chính của thấu, A nằm trên
Trục chính), chỉ cần dựng ảnh B' của B bằng cách vẽ đường
truyền của 2 tia sáng đặc biệt, sau đó từ B' hạ vuông góc
xuống trục chính ta có ảnh A' của A

Hướng dẫn về nhà
1. Tính chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến
thấu kính trong trường hợp thứ 2 câu C6 và trả lời câu
C7
2. Đọc “có thể em chưa biết”
3. Học bài và làm bài tập SBT
4. Nghiên cứu trước Bài 44: Thấu kính phân kỳ