PHòNG gd&đt tứ Kỳ
TRƯờNG thcs hà THANH
Biên soạn: PHạM VĂN DIệN
Tiết 49: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính phân kỳ
Nguồn sáng
f
f
Trả lời câu hỏi :
+Tia ló của tia tới (1) kéo dài đi qua tiêu điểm F.
+ Tia ló của tia tới (2) qua quang tâm truyền thẳng không đổi hướng.
Kiểm tra bài cũ
Bạn Đông bị cận thị nặng. Nếu Đông bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn to hơn hay nhỏ hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính?
Nguồn sáng
f
f
Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính Phân kỳ
I.Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ
Bố trí TN như hình dưới
C1 Làm TN chứng tỏ rằng không hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí.
Nguồn sáng
f
f
Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính Phân kỳ
I.Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ
1. Vật ở xa thấu kính d> 2f
Chúng ta quan sát
Không hứng được ảnh trên màn.
Bố trí TN như hình dưới
C1 Làm TN chứng tỏ rằng không hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí.
Nguồn sáng
f
f
Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính Phân kỳ
I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ
2. Vật ở gần thấu kính 2f>d>f
Chúng ta quan sát
Không hứng được ảnh trên màn.
Bố trí TN như hình dưới
C1 Làm TN chứng tỏ rằng không hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí.
Nguồn sáng
f
f
Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính Phân kỳ
I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ
Bố trí TN như hình dưới
C1 Làm TN chứng tổ rằng không hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí
3. Vật ở gần thấu kính d< f
Chúng ta quan sát
Không hứng được ảnh trên màn.
Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính Phân kỳ
I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ
Nhắc lại C1: Làm TN chứng tỏ rằng không hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí.
Trả lời C1: Qua 3 TN trên chứng tỏ rằng không hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí.
Nguồn sáng
f
f
C2 Làm thế nào để quan sát được ảnh của vật tạo bởi TKPK? Đó là ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật.
Vật ở xa thấu kính d> 2f
Nguồn sáng
f
f
C2 Làm thế nào để quan sát được ảnh của vật tạo bởi TKPK? Đó là ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật.
Vật ở gần thấu kính d> f
Nguồn sáng
f
f
C2 Làm thế nào để quan sát được ảnh của vật tạo bởi TKPK? Đó là ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật.
Vật ở gần thấu kính d< f
Vậy ảnh của vật tạo b?i thấu kính phân kỳ là ảnh ảo, cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật .
II Cách dựng ảnh.
C3 Dựa vào kiến thức đã học ở bài trước, hãy nêu ra cách dựng ảnh của vật AB qua TKPK, biết AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính.
F
F’
B
B`
A
A`
Trả lời C3: + Dựng ảnh B` của điểm B qua TK, ảnh này là điểm đồng quy khi kéo dài chùm tia ló.
Từ B` hạ vuông góc với trục chính, cắt trục chính tại A`. A` là ảnh của điểm A.
A`B` là ảnh của AB
tạo bởi TKPK
Vậy ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân kỳ là ảnh ảo, cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật .
O
C4 Hình bên cho biết AB vuông góc với trục chính của TKPK có tiêu cự f = 12cm. Điểm A nằm trên trục chính và cách quang tâm 0 một khoảng 0A= 24cm.
+ Hãy dựng ảnh A`B` của vật AB tạo bởi TK đã cho.
+ Dựa vào hình vẽ, hãy lập luận để chứng tỏ rằng ảnh này luôn nằm trong khoảng tiêu cự của thấu kính.
F
F’
B
B`
A
A`
K
I
+ Khi tịnh tiến AB luôn vuông góc với trục chính thì tại mọi vị trí, tia BI là không đổi. Do đó BO luôn cắt IK kéo dài tại B`nằm trong đoạn FI. Chính vì vậy A`B` luôn ở trong khoảng tiêu cự.

0
Trả lời C4: + Cách dựng như C3
II Cách dựng ảnh.
Vậy ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân kỳ là ảnh ảo, cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật .
F
F’
B
B`
A
A`
K
I
+ Khi tịnh tiến AB luôn vuông góc với trục chính thì tại mọi vị trí, tia BI là không đổi. Do đó BO luôn cắt IK kéo dài tại B`nằm trong đoạn FI. Chính vì vậy A`B` luôn ở trong khoảng tiêu cự.

0
Chúng ta quan sát:
Chuyển động minh hoạ lập luận trên

C5: Đặt vật AB trước thấu kính có tiêu cự f=12cm. Vật AB cách thấu kính một khoảng d=8cm, A nằm trên trục chính. Hãy dựng ảnh A`B` của AB. Dựa vào hình vẽ để nêu nhận xét về độ lớn của ảnh so với vật trong hai trường hợp:
+ Thấu kính là hội tụ.
+ Thấu kính là phân kỳ.
ảnh A`B`> vật AB
A’
B’
F
F’
B
B`
A
A`
K
I
0
Vật AB>ảnh A`B`
Dựng ảnhTKHT
Dựng ảnh TKPK
Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi TKPK luôn luôn nhỏ hơn vật.
C7.1
AB = h = 6cm
OA = d = 8cm
OF=OF’= f = 12cm
A’B’ = h’=? cm
C7.2
AB = h = 6cm
OA = d = 8cm
OF=OF’= f = 12cm
A’B’ = h’=? cm
Giải
C8. Trả lời câu hỏi nêu ra ở phần mở bài?
Bạn Đông bị cận thị nặng. Nếu Đông bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn to hơn khi nhìn mắt bạn đang đeo kính, vì kính của bạn là TKPK. Khi ta nhìn mắt bận qua TKPK, ta đã nhìn thấy ảnh ảo của mắt, nhỏ hơn mắt khi không đeo kính.
Hướng dẫn về nhà
Học kỹ bài và đọc phần có thể em chưa biết.
Làm bài tập 44 - 45. SBT trang 52-53
Bài học kết thúc tại đây.
Cám ơn quý thầy cô và các em!