CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ VÀ CÁC EM!
Kiểm tra bài cũ
Hãy kể tên các chất dinh dưỡng chính ảnh hưởng tới sinh trưởng của
vi sinh vật?
Cacbohidrat: đường, tinh bột, xenlulozơ….
Protein, axit amin…
Lipit: các hợp chất béo: dầu, glixerol…
ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ VẬT LÝ ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT
BÀI 41
Giáo viên: NGUYỄN THỊ NGA
THPT THUẬN THÀNH 1
I. NHIỆT ĐỘ
Hãy điền tên 4 nhóm vi sinh vật vào các ô tương ứng
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Ưa lạnh
Ưa ấm
Ưa nhiệt
Ưa siêu nhiệt
Hình1: Nhiệt độ sinh trưởng của các nhóm VSV
1
2
3
4
to
Nhiệt độ tối ưu là gì?
- Là nhiệt độ mà vi sinh vật trưởng mạnh nhất
Những VSV sống trong những điều kiện t0 sau thuộc nhóm nào:
Loài Herminiimonas glaciei
Loài Deinococcus peraridilitoris
Loài Pyrodictium abyssi
Băng ở Greenland
Loài Mycobacterium tuberculosis (VK lao)
Sa mạc Atacama
Núi lửa dưới đại dương
(Ưa ấm)
(Ưa lạnh)
(Ưa nhiệt)
(Ưa siêu nhiệt)
Hãy nghiên cứu sách giáo khoa và điền vào bảng sau
Enzim, protein vận chuyển, ribôxom thích ứng hoạt động ở điều kiện t0
T0 tối ưu
Đặc điểm của màng sinh chất
Nơi sống
Nhóm VSV
Ưa lạnh
Ưa ấm
Ưa nhiệt
Ưa siêu nhiệt
≤ 150C
20-400C
55-650C
85-1100C
Thấp
Bình thường
Cao
Rất cao
Bắc cực, Nam cực, đại dương
đất,nước, cơ thể động vật
Đống phân ủ, suối nước nóng
vùng nóng bỏng của biển, đáy biển
chứa nhiều axit béo không no
chứa các axit béo mạch ngắn, ít phân nhánh
chứa axit béo mạch dài, phân nhánh
- T0 ảnh hưởng sâu sắc đến tốc độ các phản ứng sinh hoá trong tế bào → ảnh hưởng tới tốc độ sinh trưởng của vi sinh vật.
VD: Vi khuẩn lactic (làm sữa chua) và vi khuẩn etilic (lên men rượu) ở 400C; nấm penicillium (sx kháng sinh penicillium) ở 250C, nấm rơm 300C -320C , nấm linh chi…..
Tạo nhiệt độ thích hợp cho các vi sinh vật có lợi sinh trưởng.
Trời lạnh, muốn muối dưa nhanh chua ta phải làm thế nào?
* Ứng dụng:
Tạo nhiệt độ bất lợi để kìm hãm vi sinh vật có hại.
Khi dưa bắt đầu chua, muốn bảo quản dưa khỏi chua quá ta phải làm thế nào?
VD: Dùng nhiệt độ cao để thanh trùng (dụng cụ y tế, đồ hộp…), dùng nhiệt độ thấp để bảo quản thực phẩm.
Vì sao trong sữa chua có VK lactic mà hầu như không có vi sinh vật gây bệnh?
II. pH
pH là gì?
- Là đại lượng đo độ axít hay độ kiềm tương đối.
Ưa
trung
tính
Ưa kiềm
Hình 2: Thang pH
14
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
pH
Căn cứ vào khả năng đáp ứng với pH trong môi trường có thể chia vi sinh vật thành mấy nhóm chủ yếu?
Ưa axit
- Dựa vào pH thích hợp chia thành 3 nhóm
II. PH
0
Đọc thông tin trong SGK và điền nội dung vào bảng:
Ưa trung tính
Ưa axit
Ưa kiềm
Nhóm VSV
pH thích hợp
Tác động của H+ và OH- trong môi trường lên tế bào
Đại diện
H+ và OH- kìm hãm hoạt động của enzim.
H+ làm màng sinh chất vững chắc, không tích lũy H+→ duy trì pH nội bào gần trung tính.
Tích lũy ion H+ từ bên ngoài → duy trì pH nội bào gần trung tính
đa số VK và ĐV nguyên sinh.
số ít VK,
đa số nấm
Vi khuẩn ở hồ và đất kiềm
6 – 8
4 – 6
> 9
Vì sao pH ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của vi sinh vật?
- pH ảnh hưởng tới tính thấm của màng,
chuyển hoá vật chất, hoạt tính enzim,
sự hình thành ATP…
Loài Ferroplasma acidophilum
sống trong điều kiện pH=1.
Tìm thấy ở dòng chảy chất độc của một mỏ vàng tại Canifornia (Mỹ)
* Ứng dụng:
Tại sao dưa cà muối lại bảo quản được lâu hơn rau quả tươi?
Muối chua thực phẩm → tạo môi trường pH thấp → ức chế vi khuẩn gây thối, bảo quản được lâu hơn.
Công nghiệp xà phòng sử dụng một số enzim vi sinh vật. Các enzim này phải có đặc tính gì (ưa axit, ưa trung tính hay ưa kiềm)?
Bột giặt có tính kiềm do đó enzim ưa kiềm mới giữ nguyên được bản chất, không bị mất hoạt tính
III. ĐỘ ẨM
Nước có vai trò quan trọng như thế nào đối với sự sinh trưởng của VSV?
- Hoà tan các enzim và chất dinh dưỡng, tham gia trong nhiều phản ứng chuyển hoá quan trọng
1. Nồng độ chất tan cao hơn trong TB
(môi trường ưu trương)
TB ban đầu
2. Nồng độ chất tan thấp hơn trong TB
(môi trường nhược trương)
Co nguyên sinh
Trương nước
Giải thích hiện tượng xảy ra khi cho TBVK vào môi trường 1 và 2?
Môi trường ưu trương → nước bên trong TB bị rút ra ngoài → hiện tượng co nguyên sinh chất
Môi trường nhược trương → nước từ ngoài sẽ xâm nhập vào trong TB
Kết quả: sinh trưởng của VSV bị kìm hãm.
- Một số nấm men và nấm mốc sinh trưởng trong môi trường có nồng độ đường cao được gọi là
VSV ưa thẩm thấu (ưa saccarôzơ)
Mứt mốc tại cơ sở sx bánh kẹo Như Ý - TPHCM
- VK ưa muối sử dụng Na+ duy trì thành và màng sinh chất. Một số tích luỹ K+ (hoặc axit amin, glixerin, mannitol) để cân bằng áp suất thẩm thấu với môi trường.
Loài Halobacterium walsbyi
sống trong mặt phẳng mặn gần Biển Đỏ.
* Ứng dụng:
IV. BỨC XẠ
Bức xạ ion hoá (tia gamma, tia X): phá huỷ ADN của VSV
Bức xạ không ion hoá (tia tử ngoại): kìm hãm sự sao mã và phiên mã của VSV.
Nêu ảnh hưởng của các loại bức xạ đến
sự sinh trưởng của vi sinh vật
và ứng dụng thực tiễn?
* Ứng dụng:
- Khử trùng thiết bị y tế, bảo quản thực phẩm..
- Tẩy uế, khử trùng bề mặt, các khí…
KẾT LUẬN
- Ngoài các yếu tố hoá học, VSV cũng cần một số yếu tố vật lí để sinh trưởng như: t0, pH, độ ẩm, bức xạ.
- Lợi dụng các nhu cầu của VSV, con người có thể chủ động tạo ra các điều kiện nuôi cấy thích hợp (với VSV có lợi) hoặc không thích hợp (với VSV có hại) để kích thích hoặc kìm hãm sinh trưởng của chúng
Vì chúng có khả năng điều chỉnh độ pH nội bào nhờ việc tích luỹ hoặc không tích luỹ ion H+
Câu 1: Dựa trên nhiệt độ tối ưu của sự sinh trưởng mà vi sinh vật được chia
làm các nhóm nào sau đây?
A. Nhóm ưa nhiệt và nhóm kị nhiệt
B. Nhóm ưa lạnh, nhóm ưa ấm và nhóm
ưa nhiệt, ưa siêu nhiệt.
C. Nhóm ưa lạnh và nhóm ưa nóng
D. Nhóm ưa nóng và nhóm ưa ấm.
Câu 2: Mức nhiệt độ tối ưu cho sinh trưởng vi sinh vật là mức nhiệt độ mà ở đó :

Vi sinh vật bắt đầu sinh trưởng
Vi sinh vật bắt đầu giảm sinh trưởng
Vi sinh vật dừng sinh trưởng
Vi sinh vật sinh trưởng mạnh nhất.
Câu 3: Môi trường nào sau đây có chứa ít vi khuẩn kí sinh gây bệnh hơn các môi trường còn lại?
Trong đất ẩm
Trong sữa chua
Trong máu động vật
Trong không khí
Tại sao nấm mốc là thủ phạm đầu tiên gây hư hỏng các loại quả rồi mới đến vi khuẩn?
Là nhóm ưa axit và ưa saccarozơ.
Trong rau quả thường có hàm lượng đường và axit cao, không thích hợp cho VK sinh trưởng. Nấm mốc hoạt động trước làm giảm lượng đường và axit tạo điều kiện cho vi khuẩn gây thối hoạt động.
CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI!