Bài 41
TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ VẬT LÝ
LÊN SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT
Đồ thị biểu diễn tác dụng của yếu tố bên ngoài lên vi khuẩn.
Nhận xét cường độ hoạt động sống dưới tác dụng của yếu tố bên ngoài?

Yếu tố môi trường cực tiểu vi khuẩn bắt đầu sinh trưởng và mở đầu các quá trình trao đổi chất.Yếu tố môi trường cực thuận thì sự sinh trưởng tối đa. Yếu tố môi trường cực đại vi khuẩn ngừng sinh trưởng có thể bị chết.
Đa số các yếu tố tác động lên vi sinh vật đều có đặc tính tác dụng chung biểu hiện ở 3 điểm hoạt động: Cực tiểu, cực thuận và cực đại.
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
Ưa lạnh
Ưa ấm
Ưa nhiệt
Ưa siêu nhiệt
Dựa vào phạm vi nhiệt độ sinh trưởng, hoàn thành phiếu học tập số 1
Thảo luận, 4hs/nhóm, thời gian 3 phút
1. Vi sinh vật được chia thành mấy nhóm?
2. Tìm nhiệt độ thích hợp của từng nhóm?
3. Tìm nơi sống 1 số loài vi sinh vật đặc trưng cho mỗi nhóm?
(Điền vào phiếu học tập ) phiếu số 1
Phiếu học tập số 1
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên vi sinh vật
Loại vi khuẩn
Đặc điểm
Vi sinh vật ưa lạnh
Dưới 150C
Các đại dương
Vi sinh vật ưa ấm
20 – 400C
Đa số ở mọi môi trường
Vi sinh vật ưa nhiệt
55 – 650C
Vi sinh vật đất, nước, không khí, gây hư hỏng đồ ăn,…
Vi khuẩn, một số là nấm và tảo
Đống phân ủ, suối nước nóng
Vi sinh vật siêu
nhiệt
85 – 1000C
Các vùng nóng bỏng của biển hoặc đáy biển
Chlamydomonas nivalis
Nanoarchaeota
Nanoarchaeota
1. Nhiệt độ:
Nhiêt độ ảnh hưởng sâu sắc đến sự sinh trưởng của vi sinh vật
Căn cứ vào nhiệt độ tối ưu của sự sinh trưởng mà vi sinh vật được chia thành 3 nhóm cơ bản :
+ Vi sinh vật ưa ấm : 20 – 40 độ C
+ Vi sinh vật ưa nhiệt: 55 – 65 độ C
+ Vi sinh vật ưa lạnh : dưới 15 độ C
Ứng dụng yếu tố nhiệt độ ảnh hưởng lên vi khuẩn vào thực tế như thế nào?
Bảo quản thực phẩm, bảo quản vsv
Khử trùng: bằng sức nóng khô, bằng sức nóng ướt
Nấu chín thức ăn
Trung tính
Axit
Kiềm
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
Nhận xét mối tương quan giưã giá trị pH với môi trường .
pH =
pH là gì?
pH là đại lượng đo độ axit hay bazơ
pH biểu hiện từ 0 – 14
pH: 0 - < 7 môi trường axit
pH: = 7 môi trường trung tính
pH: >7 – 14 môi trường bazơ
Vi sinh vật đáp ứng với pH tương tự như với nhiệt độ. Cho biết
1. Dựa vào giá trị thích hợp với pH vi sinh vật được chia thành mấy nhóm ?
2. Cho ví dụ nơi sống một của một số loài vi sinh vật đặc trưng cho mỗi nhóm.
3. Và một số câu hỏi phụ
(Học sinh làm trong phiếu học tập) phiếu số 2
Thảo luận, 4hs/nhóm, thời gian 4 phút
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2- LỚP 10 NÂNG CAO
BÀI 41: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ VẬT LÍ
ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT
Dựa vào sơ đồ và SGK hoàn thành bảng trả lời sau:









- pH là gì? Một môi trường có pH = 3 . Nếu nông độ H+ tăng lên 10 lần thì pH = ?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
- Tại sao vi sinh vật ưa trung tính ngừng sinh trưởng ở pH < 4 và pH > 9?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
- Vi khuẩn ưa kiềm sinh trưởng tốt ở pH> 9, tại sao?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
- Một số vi khuẩn ưa axit thường gặp trong thức ăn hằng ngày là gì?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2- LỚP 10 NÂNG CAO
BÀI 41: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ VẬT LÍ
ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT
Dựa vào sơ đồ và SGK hoàn thành bảng trả lời sau:












pH là đại lượng đo độ axit hay bazơ tương đối
pH = 3 tăng nồng độ H+ lên 10 lần thì pH = 2
Vi sinh vật ưa trung tính ngừng sinh trưởng ở pH < 4 và pH > 9 là do các ion H+ và OH- kìm hãm hoạt động của các enzim trong tế bào.
Vi khuẩn ưa kiềm sinh trưởng tốt ở pH> 9 vì chúng duy trì pH nội bào gần trung tính nhờ khả năng tích lũy các ion H+ từ bên ngoài.
Một số vi khuẩn ưa axit thường gặp trong thức ăn hằng ngày là vi khuẩn lactic, nấm sợi, nấm men,….
2. pH

Hoạt tính pH ảnh hưởng đến tính thấm qua màng , pH hoạt động chuyển hoá vật chất trong tế bào , hoạt tính enzim, ATP……
Theo tiêu chuẩn pH người ta chia vi sinh vật thành 3 nhóm chính :
+ Vi sinh vật ưa axit : pH 2 -8
+ Vi sinh vật ưa kiềm : pH 9 – 11
+ Vi sinh vật ưa pH trung tính: 6 - 8
Để tránh sự thay đổi đột ngột các H+ người ta bổ sung vào môi trường các dung dịch đệm: K2HPO4, KH2PO4 hoặc CaCO3.
Ứng dụng của ảnh hưởng pH đến sinh trưởng của VSV vào đời sống.
- axit lactic 3% ức chế vi khuẩn gây thối
- Bón vôi cho đất phèn để điều chỉnh pH, nhưng tốt nhất là bón phân hữu cơ để điều chỉnh pH
Nước chiếm khoảng bao nhiêu % khối lượng tế bào?
Trong tế bào VSV, nước chiếm khoảng 80% khối lượng tế bào, còn lại 20% là khối lượng khô muốn có khối lượng khô cần loại bỏ hết lượng nước trong tế bào.
Nước có vai trò gì trong tế bào VSV?
3. Độ ẩm
Vai trò của nước đối với cơ thể vsv:
Hòa tan các chất
Dung môi cho các chất vô cơ và hữu cơ
Tham gia phản ứng hóa học
Cung cấp ion H+, và OH-
Trao đổi chất
Nước muối
Nước cất
Nước muối
Nước cất
Hãy nhận xét lá rau lúc đầu và sau khi để vào nước muối và nước lạnh. Giải thích.
Hiện tượng co nguyên sinh
Khi sinh trưởng ngoài môi trường nghèo chất dinh dưỡng, hay trong nước, chất tế bào của vi khuẩn sẽ rút nước bên ngoài làm tế bào căng lên.Theo em tế bào vi khuẩn có bị vỡ ra do áp suất thẩm thấu nội bào tăng lên hay không?
 không vì tế bào vi khuẩn có vách dày thành tế bào rất cứng không xảy ra vỡ sinh chất như ở tế bào thực vật.
Em hãy cho biết để bảo quản thực phẩm được lâu người ta đã làm như thế nào?
 Người ta thường ướp muối mặn hay ướp đường làm mứt hoặc làm khô mặn
Tuy nhiên để mứt hoặc khô lâu ta vẫn thấy có hiện tượng gì? Giải thích.
 Để lâu cũng bị mốc trắng. Đó là do (tác động của) sự phát triển của một số vi khuẩn ưa mặn và ưa saccarozơ (ưa áp suất thẩm thấu)
Một số vi khuẩn ưa mặn chịu được nồng độ muối cao (Vd: vi khuẩn ở biển). Chúng dựa vào các ion Na+ để duy trì vách và màng tế bào được nguyên vẹn
Một số vi khuẩn ưa đường vd: nấm men, nấm mốc có thể sinh trưởng bình thường trên các loại mứt quả.
**Một số vi khuẩn
4. Bức xạ
Có hai loại bức xạ
Bức xạ ion hoá
Bức xạ không ion hóa
Củng cố
1. Các yếu tố vật lý nào ảnh hưởng đến sinh trưởng vsv.
2.Tác dụng của bát cháo hành của Thị Nở, giả sử Chí Phèo bị cảm (virut cảm sống ở nhiệt độ 33 độ C)
3. Muối dưa về mùa hè và mùa đông thì lúc nào dưa chống chua hơn? Tại sao?
Câu 1: Màng sinh chất của vi khuẩn ưa lạnh vẫn duy trì được trạng thái lỏng nhờ chứa:
a.Nhiều enzim
b.Nhiều axít chưa bão hòa
c.Prôtêin vận chuyển chất dinh dưỡng
d.Các ribôzôm.

Câu 2: Đa số vi sinh vật sống trong cơ thể người và gia súc thuộc nhóm:
a. Nhóm ưa lạnh
b. Nhóm ưa ấm
c. Nhóm ưa nhiệt
d.Nhóm ưa siêu nhiệt
Câu 3: Vì sao trong sữa chua hầu như không có vi sinh vật gây bệnh?
a. Vì trong sữa có độ pH bằng 2-3 gây ức chế sự sinh trưởng vi khuẩn kí sinh
b.Vì trong sữa có nhiều vi khuẩn lactic lấn ác sự sinh trưởng của vi khuẩn gây bệnh
c. Vì trong sữa có vi khuẩn lactic tạo ra môi trường axít ức chế mọi vi khuẩn kí sinh gây bệnh
d. Vì trong sữa có vi khuẩn liên cầu lactic tạo ra môi trường axít ức chế mọi vi khuẩn kí sinh gây bệnh.