o
GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH TOÁN 7 TẬP 1
GỒM 4 CHƯƠNG:

Chương I: Số hữu tỉ

Chương II: Số thực

Chương III: Hình học trực quan

Chương IV: Góc – Đường thẳng song song
Chương I

Số hữu tỉ
1/ Tập hợp Q các số hữu tỉ 2/ Cộng, trừ, nhân, chia số hữu tỉ 3/ Phép tính lũy thừa với số mũ tự nhiên

4/ Thứ tự thực hiện các phép tính. Quy tắc dấu ngoặc

5/ Biểu diễn thập phân của số hữu tỉ
Tiết 1,2,3

TẬP HỢP Q CÁC SỐ HỮU TỈ
Trạm đo

Nhiệt độ (oC)
Pha Đin (Điện Biên)

-1,3
Mộc Châu (Sơn La)

-0,5
Đồng Văn (Hà Giang)

0,3
Sa Pa (Lào Cai)

-3,1
_HĐ cá nhân:_

_Quan sát bảng nhiệt độ lúc 13h ngày 24/01/2016 tại 1 số trạm đo. Cho biết nhiệt độ của Mộc Châu và Pha đin?_

_Trong bảng trên nhiệt độ ở đâu thấp nhất? Cao nhất?_

_Các số chỉ nhiệt độ nêu trên có viết được dưới dạng phân số không?_
Viết các số

dưới dạng phân số.

_HĐ1 _(Hđ cá nhân)

; ;

; ;.

_Cách viết các phân số trên được gọi là số hữu tỉ. Vậy, em hiểu thế nào là số hữu tỉ?”_
Số hữu tỉ là số viết được dưới dạng phân số

Tập hợp các số hữu tỉ được kí hiệu là Q.

HĐ cá nhân đọc _Ví dụ 1_, thảo luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi:
*HĐ cá nhân đọc _Ví dụ 1_, thảo luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi:

_Các số có là số hữu tỉ? _
_ Vì sao?_
Hãy lấy ví dụ minh họa?
*Chú ý: *Mỗi số nguyên là một số hữu tỉ. *Các phân số bằng nhau là các cách viết khác nhau của cùng một số hữu tỉ.
Hoạt động cá nhân
Luyện tập 1:
Các số là các số hữu tỉ.
II/ Bieåu dieãn soá höõu tæ _treân truïc soá_.

?

_Bieåu dieãn caùc soá nguyeân : -1; 1; 2 treân truïc soá._

0

1

2

-1

Tương tự như đối với số nguyên, ta có thể biểu diễn mọi số hữu tỉ trên trục số, điểm biểu diễn số hữu tỉ a được gọi là điểm a.
- Hoạt động 2: Bieåu dieãn soá höõu tæ

HĐ cá nhân: nghiên cứu thông tin sgk nêu cách biểu diễn số hữu tỉ trên trục số? Thực hiện?
-HĐ cặp đôi: nghiên cứu thông tin ví dụ 2 nêu cách biểu diễn số hữu tỉ trên trục số? Thực hiện?

B
B

? Tìm điểm biểu diễn 2 số hữu tỉ: HĐ cá nhân nghiên cứu vd 3 và biểu diễn số hữu tỉ 1,4 trên trục số
* Kết luận: *_+ Trên trục số, điểm biểu diễn số hữu tỉ a được gọi là điểm a_ *_+ Các phân số bằng nhau cùng biểu diễn một số hữu tỉ nên khi biểu diễn số hữu tỉ trên trục số, ta có thể chọn một trong những phân số đó để biểu diễn số hữu tỉ trên trục số. Thông thường ta chọn phân số tối giản để biểu diễn số hữu tỉ đó._

HĐ cá nhân: Luyện tập 2: Biểu diễn các số hữu tỉ: -0,3 trên trục số
0
Là hai số hữu tỉ đối nhau. Vậy hai số hữu tỉ như thế nào gọi là đối nhau? Số đối của số hữu tỉ a được kí hiệu như nào?
Hoạt động cá nhân nghiên cứu vd 4 sgk. Hoàn thành bài tập điền vào chỗ … cho đúng?
…

…

…

Số đối của là

Số đối của -0,5 là:

…

…

0,5

_Số nào nhỏ hơn trong hai số 7 và -9?_
HĐ cặp đôi -2 phút nghiên cứu thông tin sgk hoàn thành bài tập điền vào dấu … để được kết luận đúng.

…

…

…

…

…

…

Ở lớp 6 ta đã biết so sánh hai phân số và so sánh hai số thập phân.
*HĐ cặp đôi thực hiện hoạt động 4 (sgk/9) và giải thích các bước làm
= ;

;

;

-5 > -6 =>

Vậy:

0,125 < 0,13

Qua HĐ 4 nêu cách so sánh hai số hữu tỉ?

HĐ cặp đôi nghiên cứu vd 5 sgk và giải thích các bước làm. Vận dụng làm luyện tập 4
Giải:

a) Ta có:

b) Ta có: _ _

_ _

Do: nên ta có: hay Trao đổi nhóm đôi thực hiện yêu cầu của HĐ5
a

b

Với a < b, vị trí điểm a nằm bên trái so với điểm b trên trục số đó

Khi so sánh hai số hữu tỉ x và y ta viết chúng ở dạng phân số có cùng mẫu dương rồi so sánh hai tử số, tức là so sánh hai số nguyên.
*Khi so sánh hai số hữu tỉ x và y ta viết chúng ở dạng phân số có cùng mẫu dương rồi so sánh hai tử số, tức là so sánh hai số nguyên. *Nếu x < y thì trên trục số nằm ngang điểm x bên trái điểm y, trên trục số thẳng đứng điểm x bên dưới điểm y.
HĐ cá nhân nghiên cứu thông tin sgk cho biết:

*Cách so sánh hai số hữu tỉ x và y? *Nếu x < y thì khi biểu diễn trên trục số nằm ngang và trục số thẳng đứng vị trí của điểm x và điểm y như thế nào?
x

y

HĐ cá nhân nghiên cứu ví dụ 6 (sgk/10) và trả lời?
V. Luyện tập
*Hđ cá nhân BT1; BT2; BT3; BT4; BT5 (SGK – 10,11), sau đó trao đổi, kiểm tra chéo đáp án. *2 hs lên bảng làm bt 1,2
Bài 1:
=> Các số: là các số hữu tỉ

Bài 2:
Đ

Đ

S

S

S

S

Số đối của các số ; lần lượt là:
Trò chơi trắc nghiệm.

Câu 1. Tập hợp các số hữu tỉ kí hiệu là:

A. B. C. * D.

Câu 2. Chọn câu đúng:

A. B. C. D.

Câu 3. Số nào sau đây là số hữu tỉ âm:

A. B. C. D.

Câu 4. Với điều kiện nào của b thì phân số , là số hữu tỉ.

A. B. C. D.
1. A

2. D

3. D

4. B
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
** HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ *- Ghi nhớ kiến thức trong bài. *- Hoàn thành các bài tập 6, 7 (SGK – 11) và các bài tập trong SBT( 3 bài trở lên). *- Chuẩn bị bài mới “Bài 2. Cộng, trừ, nhân, chia số hữu tỉ”.
_Bài _2: Ba bạn An, Bình, Bảo biểu diễn số hữu tỉ . Em hãy chỉ ra chỗ sai của các bạn.

Bạn An

Bạn Bình

Bạn Bảo
*Các phân số bằng nhau là các cách viết khác nhau của một số, số đó được gọi là số hữu tỉ.

Vậy các số

đều là số hữu tỉ
Trả lời:

Các số trên đều là số hữu tỉ (theo định nghĩa)
? Số nguyên a có là số hữu tỉ không? Vì sao?

? Số tự nhiên n có là số hữu tỉ không? Vì sao?

? Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa các tập hợp số: N, Z, Q?
Trả lời:

Với

Với

-3 N; -3 Z; -3 Q;

Q;
N

Tập hợp các số hữu tỉ

Tập hợp các số nguyên

Tập hợp các số tự nhiên
2/ Biểu diễn số hữu tỉ trên trục số:
3/So sánh hai số hữu tỉ:
3/ So saùnh hai soá höõu tæ.

?4

_So saùnh hai phaân soá : _

Böôùc 1: Quy ñoàng cuøng maãu döông

Böôùc 2: So saùnh töû cuûa 2 phaân soá quy ñoàng

vì -10 > -12 vaø 15>0 neân
_Ví duï 1: So saùnh hai soá höõu tæ -0,6 vaø_

Ta coù

Vì -6 < -5 neân
So saùnh vaø

So saùnh vaø

So saùnh vaø
_Ví duï 2: So saùnh hai soá höõu tæ vaø _0

Ta coù

;

Vì -7 < 0 vaø 2 > 0 neân

-Neáu x< y thì treân truïc soá,ñieåm x beân traùi ñieåm y

-Soá höõu tæ lôùn hôn 0 goïi laø soá höõu tæ döông.

-Soá höõu tæ nhoû hôn 0 goïi laø soá höõu tæ aâm.

-Soá höõu tæ 0, khoâng laø soá höõu tæ aâm cuõng khoâng laø soá höõu tæ döông.
Để so sánh hai số hữu tỉ ta cần làm:

+ Viết hai số hữu tỉ dưới dạng hai phân số có cùng mẫu dương.

+ So sánh hai tử số, số hữu tỉ nào có tử lớn hơn thì lớn hơn.
_Quan sát trên trục số điểm 1 và điểm có vị trí như thế nào với nhau? _
Chú ý: (SGK/7)

Nếu x < y thì trên trục số, điểm x ở bên trái điểm y.

x > 0 Số hữu tỉ dương.

x < 0 Số hữu tỉ âm.

x = 0 Không là số hữu tỉ dương

cũng không là số hữu tỉ âm.
?5

_Trong caùc soá höõu tæ sau, soá naøo laø soá höõu tæ döông, soá naøo laø soá höõu tæ aâm, soá naøo khoâng laø soá höõu tæ döông cuõng khoâng laø soá höõu tæ aâm ?_
Đáp án:
- Số hữu tỉ dương:

- Số hữu tỉ âm:

*Số không phải số hữu tỉ dương cũng không phải số hữu tỉ âm:
Qua bài tập trên hãy cho biết số hữu tỉ

> 0 khi nào?
khi nào?

* Nhận xét: > 0 khi a, b cùng dấu; < 0

khi a, b khác dấu.
Bài 1 So sánh các số hữu tỉ:

x = và y =
Giải
Bài 2:

* Sắp xếp các số hữu tỉ theo thứ tự tăng dần. * Biểu diễn các số đó trên trục số.
Giải

a) Ta có:

Mà: -6 < -3 < 3 Suy ra

_b) Biểu diễn trên trục số._

1

0

2

-1

-2
_Bài 3: Các điểm A , B biểu diễn số hữu tỉ nào?_

1

A

-1

B

2

0

Ai nhanh hơn ?
Bài 5: (SGK/8)

Giả sử và x < y.

Hãy chứng tỏ rằng nếu chọn thì ta có x < z < y.

Bài giải

Ta có: x < y => x + x < x + y =>

và x + y < y + y =>

Chọn => x < z < y
*Daën doø veà nhaø: *- Ghi nhớ khái niệm số hữu tỉ, cách biểu diễn trên chục số, so sánh hai số hữu tỉ. *- Ôân laïi quy taéc pheùp coäng, tröø hai phaân soá; quy taéc môû daáu ngoaëc ôû lôùp 6. *- Laøm baøi taäp 3,4,5 trong SGK trang 7,8 *- Tiết sau học bài 2. cộng trừ số hữu tỉ.
Hẹn gặp lại các bạn trong buổi học sau